**3.6:** Yule anaye kizuia kwa nguvu viungo vya kitendo (hisia zote), lakini akabaki akifikiria katika nafsi juu ya vitu vya hisia, anasemwa kuwa mwenye akili iliyopotoshwa na mnafiki.
**Ufafanuzi:** Hapa, neno 'viungo vya kitendo' (*karmendriyāṇi*) halirejezi tu viungo vitano vya kitendo (usemi, mikono, miguu, viungo vya uzazi, na mkundu), bali pia hujumuisha viungo vitano vya utambuzi (masikio, ngozi, macho, ulimi, na pua) pamoja navyo; kwa sababu bila viungo vya utambuzi, kitendo hakiwezi kutekelezwa na viungo vya kitendo pekee. Zaidi ya hayo, kukandamiza tu mikono, miguu, n.k. (viungo vya kitendo) kwa nje, hali kwa kukandamiza macho, masikio, n.k. (viungo vya utambuzi), hakidhibitishi ukafiri kikamilifu pia.
Katika Gita, viungo vya utambuzi vinachukuliwa kuwa vimejumuishwa ndani ya viungo vya kitendo. Kwa hivyo, ingawa neno 'viungo vya kitendo' linatokea katika Gita, neno 'viungo vya utambuzi' halipatikani popote pale. Katika aya za 8 na 9 za sura ya tano, shughuli kama kuona, kusikia, kugusa, n.k., ambazo ni kazi za viungo vya utambuzi, pia zimepangwa pamoja na shughuli za viungo vya kitendo, kuthibitisha kwamba Gita inachukulia viungo vya utambuzi kuwa viungo vya kitendo pia. Gita pia inachukulia shughuli za akili kuwa kitendo—"Kitendo chochote mwanadamu anachofanya kwa mwili wake, usemi, na akili" (18.15). Kiini ni kwamba kwa sababu tu asili ina shughuli, majukumu yake yote ni ya kitendo.
Ingawa neno 'kukandamiza' (*saṁyamya*) kwa ujumla linamaanisha kudhibiti hisia kwa usahihi, yaani, kuziweka chini ya udhibiti, hapa katika muktadha huu, maana ya neno hili si kuweka hisia chini ya udhibiti, bali kuzizuia kwa nguvu kwa nje. Sababu ni kwamba ikiwa hisia ziko chini ya udhibiti, kumwita mtu kama huyo mnafiki hakungefaa.
Mtu mwenye akili iliyopotoshwa (asiye na uwezo wa kutofautisha kati ya sahihi na batili) hukandamiza kwa nguvu shughuli za hisia kwa nje, lakini anaendelea kukaa katika nafsi akifikiria juu ya vitu vya hisia hizo, na anachukulia hali hiyo kuwa huru na kitendo. Kwa hivyo, anaitwa mnafiki, yaani, yule anaye fanya mwenendo wa uwongo.
Ingawa amekataa vitu vya hisia kwa nje na anafikiri, "Mimi sitendi kitendo," hata katika hali hiyo, hajawa huru na kitendo kwa kweli. Sababu ni kwamba ingawa anaonekana kutokuwa na shughuli kwa nje, kwa sababu ya udhalimu, umiliki, na tamaa, kitendo katika mfumo wa kufurahia vitu kwa hakika kinatokea kupitia njia ya kukaa katika vitu kwa mshikamano.
Furaha za kidunia zinaweza kufanyiwa kwa nje na pia kwa kiakili. Kama vile mabaki ya furaha huundwa ndani ya kiumbe kwa kujishughulisha na furaha kwa nje kwa mshikamano, vivyo hivyo, mabaki pia huundwa kwa kujishughulisha na furaha kwa kiakili, yaani, kwa kukaa katika furaha kwa mshikamano. Kwa nje, mtu anaweza kukataa furaha kwa sababu ya mantiki, adabu ya kijamii, au hofu ya usumbufu katika mambo ya kidunia, lakini hakuna kikwazo cha nje cha kujishughulisha na furaha kwa kiakili. Kwa hivyo, anaendelea kujishughulisha na furaha kwa kiakili na kujivuna kwa uwongo, akifikiri, "Mimi ni mkataaji wa furaha." Kujishughulisha na furaha kwa kiakili ni hasa hatari kwa sababu hutoa fursa nyingi za kujishughulisha kama huo. Kwa hivyo, mwanafunzi wa kiroho anapaswa, kama anavyojilinda na furaha za nje na kuzikataa, pia akatae kukaa katika furaha kwa kiakili kwa uangalifu maalum.
Arjuna pia anataka kukataa matendo katika kiini chao na kumuuliza Bwana, "Kwa nini Unanishughulisha katika kitendo hiki kibaya?" Katika majibu, Bwana hapa anasema kwamba mwenendo wa mtu ambaye, hali akibaki na udhalimu, umiliki, mshikamano, tamaa, n.k., anakataa tu matendo kwa nje na anajichukulia kuwa hana shughuli, ni wa uwongo. Kiini ni kwamba mwanafunzi wa kiroho hapaswi kukataa matendo katika kiini chao, bali anapaswa kuendelea kuyafanya kwa bidii, bila tamaa na mshikamano.
**Muunganisho:** Katika aya ya nne, Bwana alisema kwamba kukataa matendo hakuna haja kutokana na mitazamo ya Karmayoga na Sankhyayoga. Kisha, katika aya ya tano, Alisema kwamba hakuna mtu katika hali yoyote anayeweza kukaa hata kwa muda mfupi bila kufanya kitendo. Katika aya ya sita, mwenendo wa yule anaye kizuia kwa nguvu shughuli za hisia na kujichukulia kuwa hana shughuli umetangazwa kuwa wa uwongo. Hii inathibitisha kwamba kukataa tu kwa nje matendo hakufanyi ukataaji wao wa kweli. Kwa hivyo, katika aya inayofuata, Bwana anaelezea alama ya ukataaji wa kweli.
★🔗
