**భగవద్గీత (అధ్యాయం 2, శ్లోకం 41) తెలుగు అనువాదం:**
"ఓ కురువంశ ప్రియుడా, ఈ సమత్వ బుద్ధిని పొందే విషయంలో, దృఢనిశ్చయం కలిగిన బుద్ధి ఏకాగ్రమైనది. దృఢనిశ్చయం లేని వారి బుద్ధులు అనంతమైనవి మరియు అనేక శాఖలు కలిగినవి."
**వ్యాఖ్యానం:**
"ఓ కురువంశ ప్రియుడా, దృఢనిశ్చయం కలిగిన బుద్ధి..." కర్మయోగ సాధకుడు పొందాలనే లక్ష్యం, పరమాత్మ స్వరూపమైన ఆ సమత్వ భావన. ఆ పరమాత్మ స్వరూపమైన సమత్వాన్ని పొందడానికి, అంతరంగిక సమత్వమే సాధనం; ప్రపంచాసక్తి అంతరంగిక సమత్వానికి అడ్డంకి. ఆ ఆసక్తిని తొలగించడం లేదా పరమ సత్యాన్ని పొందడం అనే ఏకైక నిశ్చయాన్నే 'దృఢనిశ్చయ బుద్ధి' అంటారు.
దృఢనిశ్చయ బుద్ధి ఏకమైంది ఎందుకు? ఎందుకంటే ఇందులో ప్రపంచ వస్తువులు, పదార్థాలు మొదలైన వాటి పట్ల కామనా త్యాగం ఉంటుంది. ఈ త్యాగం ఒక్కటే, ఒక వ్యక్తి సంపద కోసం కామనా త్యగం చేసినా లేదా గౌరవం, ప్రతిష్ఠ కోసం కామనా త్యాగం చేసినా. అయితే, సంపాదనలో అనేక వస్తువులు ఉంటాయి, ఎందుకంటే ప్రతి వస్తువు అనేక రకాలుగా ఉంటుంది; ఉదాహరణకు, ఒక్క మిఠాయి అనేక రకాలు కావచ్చు. అందువల్ల, ఈ వస్తువుల పట్ల కామనలు కూడా అనేకం, అనంతం. గీతలో, దృఢనిశ్చయ బుద్ధి యొక్క వివరణ కర్మయోగ (ఈ శ్లోకం) మరియు భక్తియోగ (9.30) విభాగాలలో కనిపిస్తుంది, కానీ జ్ఞానయోగ విభాగంలో కనిపించదు. దీనికి కారణం, జ్ఞానయోగంలో ముందు స్వస్వరూప జ్ఞానం వస్తుంది, ఆ తర్వాత ఫలితంగా బుద్ధి స్వయంగా దృఢనిశ్చయంతో కూడుకున్నది అవుతుంది. కర్మయోగం మరియు భక్తియోగంలో, ముందు బుద్ధిలో దృఢనిశ్చయం వస్తుంది, ఆ తర్వాత స్వస్వరూప జ్ఞానం అనుసరిస్తుంది. అందువల్ల, జ్ఞానయోగంలో జ్ఞానం ప్రాథమికం, మరియు కర్మయోగం మరియు భక్తియోగంలో దృఢనిశ్చయం ప్రాథమికం.
"...దృఢనిశ్చయం లేని వారి బుద్ధులు అనంతమైనవి మరియు అనేక శాఖలు కలిగినవి." దృఢనిశ్చయం లేని వారు అంటే, లోపల కామనా-ప్రేరిత హేతువు ఉన్నవారు, భోగం మరియు సంచయంపై ఆసక్తి కలిగినవారు. కామనా వలన, అటువంటి మనుష్యుల బుద్ధులు అనంతమైనవి, మరియు ఆ బుద్ధులకు కూడా అనంతమైన శాఖలు ఉంటాయి, అంటే ఒక్కో బుద్ధికి కూడా అనంతమైన ఉపశాఖలు ఉంటాయి. ఉదాహరణకు, ఒక కుమారుడిని పొందడం – ఇది ఒక బుద్ధి; మరియు కుమారుడిని పొందడానికి, కొన్ని మందులు తీసుకోవడం, కొన్ని మంత్రాలు జపించడం, కొన్ని కర్మలు చేయడం, ఏదైనా సాధువు ఆశీర్వాదం కోరడం మొదలైనవి – ఆ ఒక బుద్ధి యొక్క అనంతమైన శాఖలు. అదేవిధంగా, సంపదను పొందడం – ఇది ఒక బుద్ధి; మరియు సంపదను పొందడానికి, వ్యాపారం చేయడం, ఉద్యోగం చేయడం, దొంగతనం చేయడం, దోపిడీ చేయడం, మోసం చేయడం, వంచన చేయడం మొదలైనవి – ఆ ఒక బుద్ధి యొక్క అనంతమైన శాఖలు. అటువంటి మనుష్యుల బుద్ధిలో, పరమాత్మను పొందడానికి ఏమాత్రం దృఢనిశ్చయం ఉండదు.
**సందర్భ సూత్రణ:** దృఢనిశ్చయం లేని మనుష్యుల బుద్ధులు ఎందుకు అనంతమైనవి అనే దాని కారణం తర్వాతి మూడు శ్లోకాలలో వివరించబడింది.
★🔗