کمان گاندیوا از دستم می‌لغزد و پوستم همه جا می‌سوزد. حتی نمی‌توانم بایستم و ذهنم گویی سرگردان است.

1.30. کمان گاندیوا از دستم می‌لغزد و پوستم می‌سوزد؛ حتی نمی‌توانم بایستم و ذهنم گویی در حال چرخش است. معانی کلمات: گاندیوا کمان است، سارامساته به معنای می‌لغزد، هاستات به معنای از دست، تواک به معنای پوست، چا و اِوا به معنای و همچنین، پاری‌داهیاته به معنای می‌سوزد، نا به معنای نه، شاکنومی به معنای توانستن، آواستاتوم به معنای ایستادن، بهراماتی ایوا به معنای گویی می‌چرخد، مِه به معنای من، ماناه به معنای ذهن.

**متن اصلی:** اَرجونا گفت: ای کریشنا، با دیدن این خویشاوندان آراسته برای نبرد، اندام‌هایم سست می‌شود، دهانم خشک می‌گردد، بدنم می‌لرزد و موهایم سیخ می‌شود. کمان گاندیوا از دستم می‌لغزد و پوستم می‌سوزد. ذهنم سرگردان است و حتی توان ایستادن پایدار را نیز ندارم. **شرح:** «با دیدن این خویشاوندان، ای کریشنا، آراسته و مشتاق نبرد» – نام «کریشنا» برای اَرجونا بسیار عزیز بود. این خطاب نه بار در گیتا ظاهر می‌شود. هیچ خطاب دیگری برای ارباب شری کریشنا به این تعداد تکرار نشده است. به همین ترتیب، نام «پارته» نیز برای ارباب، به جهت اَرجونا، بسیار عزیز بود. از این رو، ارباب و اَرجونا در گفتگوهایشان این نام‌ها را برای یکدیگر به کار می‌بردند و این امر در میان مردم به خوبی شناخته شده بود. از این منظر، سانجایا در پایان گیتا نام‌های «کریشنا» و «پارته» را ذکر می‌کند: «جایی که کریشنا، ارباب یوگا، هست و جایی که پارته، کمان‌کش، هست» (۱۸.۷۸). پیش از این، دهریتراشترا گفته بود «جمع شده و خواهان جنگ» و در اینجا اَرجونا نیز می‌گوید «آراسته و مشتاق نبرد»؛ اما تفاوتی بزرگ در دیدگاه آن‌ها وجود دارد. در نگاه دهریتراشترا، تمایز وجود دارد: دوریودانا و دیگران پسران من هستند و یودیستیرا و دیگران پسران پاندو هستند؛ از این رو، دهریتراشترا در آنجا از اصطلاحات «پسران من» و «پسران پاندو» استفاده کرد. اما در دیدگاه اَرجونا چنین تمایزی وجود ندارد؛ بنابراین، اَرجونا در اینجا می‌گوید «خویشاوندان»، که شامل افراد هر دو سو می‌شود. مفهوم این است که دهریتراشترا از apprehension (ترس و اندوه) از مرگ پسران خود در جنگ دارد؛ اما اَرجونا از apprehension (ترس و اندوه) از مرگ خویشاوندان هر دو سو اندوهگین است، با این اندیشه که از هر سو که کسی بمیرد، او همچنان خویشاوند ماست. تاکنون، کلمه «دیدن» سه بار ظاهر شده است: «دیدن سپاهیان پانداوها» (۱.۲)، «دیدن پسران دهریتراشترا آراسته» (۱.۲۰)، و در اینجا «دیدن این خویشاوندان» (۱.۲۸). معنای این سه این است که دیدن دوریودانا از یک نوع باقی ماند، یعنی احساس دوریودانا صرفاً جنگی بود؛ اما دیدن اَرجونا از دو گونه بود. نخست، با دیدن پسران دهریتراشترا، اَرجونا، سرشار از شجاعت، کمانش را برداشت و آماده نبرد ایستاد؛ و اکنون، با دیدن خویشاوندانش، گرفتار بزدلی می‌شود، از جنگ بازمی‌ایستد و کمان از دستش می‌افتد. «اندام‌هایم سست می‌شود... ذهنم سرگردان است» – ذهن اَرجونا از اضطراب و اندوه درباره پیامدهای آینده جنگ آکنده است. اثر آن اضطراب و اندوه بر تمام بدن اَرجونا فرود می‌آید. همان اثر را اَرجونا به وضوح توصیف می‌کند: هر عضو بدنم – دست‌ها، پاها، دهان و غیره – ضعیف می‌شود! دهان خشک می‌شود، تا جایی که حتی سخن گفتن دشوار می‌گردد! تمام بدن می‌لرزد! همه موهای بدن سیخ می‌شود، یعنی تمام بدن مو بر اندام می‌ایستد! آن کمان گاندیوا، که با زه‌کشیدنش دشمنان به هراس می‌افتند، امروز از دستم می‌افتد! پوست – تمام بدن – می‌سوزد. ذهنم سرگردان است، یعنی حتی نمی‌توانم تشخیص دهم چه باید بکنم! در اینجا، در این میدان نبرد، حتی توان ایستادن بر ارابه را نیز از دست می‌دهم! گویی می‌خواهم بی‌هوش شوم و بیفتم! در چنین جنگ مصیبت‌باری، حتی ایستادن در اینجا نیز گناه به نظر می‌رسد. **پیوند:** پس از توصیف هشت نشانه اندوه که در بدنش ظاهر شد در بیت پیشین، اَرجونا اکنون نادرستی جنگیدن را از منظر نشانه‌هایی که پیامدهای آینده را پیش‌بینی می‌کنند، بیان می‌دارد.