Detailed Commentary▲

**۳.۱۴-۳.۱۵:** همه موجودات از غذا پدید می‌آیند. غذا از باران تولید می‌شود. باران از یَجنَه (قربانی/وظیفه) سرچشمه می‌گیرد. یَجنَه با اعمال مقرر شده محقق می‌گردد. بدان که اعمال از وداها سرچشمه می‌گیرند، و وداها از برَهْمَنِ تباه‌ناپذیر ظهور یافته‌اند. بنابراین، آن پروردگار برترِ فراگیر، جاودانه در یَجنَه (عمل مقید به وظیفه) مستقر است. **شرح:** **۳.۱۴:** «آنّاد بهاوَتی بْهوتانی» – آنچه برای حفظ نیروی زندگی مصرف می‌شود «آنا» (غذا) نامیده می‌شود. در اینجا، «آنا» به هر غذایی که برای موجودی خاص مناسب است اشاره دارد، که با مصرف آن، تولید، بقا و تغذیه بدنش صورت می‌گیرد. برای مثال، کرم خاکی با خوردن خاک زندگی می‌کند؛ پس خاک «آنا»ی اوست. چهار نوع موجود – آنان که از رحم زاده می‌شوند (انسان، حیوان و غیره)، از نباتات (درختان و غیره)، از تخم (پرندگان، مارها، مورچه‌ها و غیره) و از رطوبت (شپش و غیره) – همگی از غذا پدید می‌آیند و پس از پدید آمدن، با غذا زنده می‌مانند. «پَرْجَنیاد آنا سَمْبَواَه» – همه مواد خوراکی از آب تولید می‌شوند. علف، غلات و غیره قطعاً از آب حاصل می‌شوند؛ حتی تولید خاک نیز به واسطه آب است. همه مواد مورد نیاز برای بقای بدن – غذا، آب، پوشاک، سرپناه و غیره – به طور مستقیم یا غیرمستقیم با آب مرتبط هستند، و اساس آب، باران است. «یَجناد بهاوَتی پَرْجَنیَه» – واژه «یَجنَه» در اصل به عمل تقدیم قربانی‌ها اشاره دارد. اما بر اساس اصول گیتا و زمینه کنونی کارمایوگا، واژه «یَجنَه» در اینجا نمایانگر همه اعمال مقید به وظیفه است. یَجنَه عمدتاً با ویژگی قربانی مشخص می‌شود. تقدیم قربانی‌ها مستلزم فدا کردن غلات، روغن حیوانی و غیره است؛ دادن صدقه مستلزم فدا کردن دارایی‌ها است؛ انجام ریاضت مستلزم فدا کردن لذایذ شخصی است؛ انجام اعمال مقید به وظیفه مستلزم فدا کردن منفعت شخصی، آسایش و غیره است. بنابراین، واژه «یَجنَه» نمایانگر همه اعمال مقرر شده در شریعت مانند یَجنَه (قربانی آتش)، صدقه، ریاضت و غیره است. اوپانیشاد بریهادآرَنیَکا داستانی را نقل می‌کند. پرَجاپَتی برَهْمَ، دِوَها (موجودات آسمانی)، انسان‌ها و اَسورَها (موجودات اهریمنی) را آفرید و به آنان هجای «دا» را آموخت. به دلیل وفور نعمت‌هایشان، دِوَها «دا» را به معنای «دَمَیَتَ» (خویشتن‌داری کن) فهمیدند. به دلیل تمایل شدید به ذخیره کردن، انسان‌ها «دا» را به معنای «دَتَّ» (ببخش) فهمیدند. به دلیل گرایش شدید به خشونت (ایجاد رنج برای دیگران)، اَسورَها «دا» را به معنای «دَیادْوََم» (دلسوز باش) فهمیدند. بنابراین، جوهره تعلیم داده شده به هر سه گروه – دِوَها، انسان‌ها و اَسورَها – عمل برای رفاه دیگران است. حتی امروز نیز، ابرهایی که در فصل بارانی با صدای «دا دا» غرّش می‌کنند، فرد را به یاد تعلیم برَهْمَ (خویشتن‌داری کن، ببخش، دلسوز باش) در قالب اعمال مقید به وظیفه می‌اندازند. چگونه انجام وظیفه به باران منجر می‌شود؟ تأثیر طبیعی رفتار فرد بر دیگران، از تأثیر صرف کلمات بیشتر است – «آنچه مرد بزرگ انجام می‌دهد، دیگران نیز همان را انجام می‌دهند» (گیتا ۳.۲۱). اگر انسان‌ها وظایف محوله خود را انجام دهند، حتی بر دِوَها نیز تأثیر خواهد گذاشت، و آنگاه آنان نیز وظیفه خود در ایجاد باران را انجام خواهند داد. (گیتا ۳.۱۱). در این مورد داستانی وجود دارد. چهار پسر کشاورز دیدند که ماه آشارها فرا رسیده اما بارانی نباریده است. آنان اندیشیدند: «زمان شخم زدن فرا رسیده است. حتی اگر باران نبارد، حداقل وظیفه خود را به موقع انجام دهیم.» با این اندیشه، به مزرعه رفتند و شروع به شخم زدن کردند. طاووس‌ها آنان را در حال شخم زدن دیدند و متعجب شدند: «قضیه چیست؟ هنوز باران نباریده، پس چرا شخم می‌زنند؟» وقتی فهمیدند که پسران در حال انجام وظیفه خود هستند، اندیشیدند: «چرا ما در انجام وظیفه خود عقب بمانیم؟» با این اندیشه، طاووس‌ها شروع به آواز خواندن کردند. با شنیدن آواز طاووس‌ها، ابرها اندیشیدند: «چگونه طاووس‌ها امروز بدون شنیدن غرش ما آواز می‌خوانند؟» وقتی از کل ماجرا آگاه شدند، اندیشیدند: «چرا ما از وظیفه خود منحرف شویم؟» و آنان نیز شروع به غرّش کردند. با شنیدن غرش ابرها، ایندرا اندیشید: «چه اتفاقی در حال رخ دادن است؟» وقتی فهمید که آنان در حال انجام وظیفه هستند، اندیشید: «چرا من در انجام وظیفه‌ام عقب بمانم؟» با این اندیشه، ایندرا به ابرها دستور داد باران ببارانند. «یَجنَه کارماسَمودْبَواَه» – همه اعمال مقرر شده دنیوی و شرعی که با نیتی خالی از تعلقات انجام شوند، «یَجنَه» نامیده می‌شوند. برای یک برَهْمَچاری (شاگرد celebate)، انجام آگنی‌هوترا یَجنَه است. به همین ترتیب، برای زنان، پختن غذا یَجنَه است. یک پزشک آیورودا، اگر خدمت پزشکی را صرفاً برای رفاه مردم انجام دهد، آن برای او یَجنَه است. به همین شکل، یک دانش‌آموز می‌تواند تحصیلاتش و یک تاجر می‌تواند تجارتش (اگر با نیتی خالی از تعلقات و صرفاً برای رفاه دیگران انجام شود) را «یَجنَه» بداند. بنابراین، همه اعمال مقید به وظیفه که مطابق شریعت، با نیتی خالی از تعلقات و با رعایت حدود وَرنَه، آشرَمَه، مکان و زمان انجام شوند، به ماهیت یَجنَه تبدیل می‌شوند. هر نوع یَجنَه لزوماً از عمل زاده می‌شود. حتی زهرهایی مانند آکونیت و استرکنین، وقتی توسط پزشکان تصفیه و به عنوان دارو تجویز شوند، مانند اَمْرِت (نوشدارو) می‌گردند و برای درمان بیماری‌های بزرگ خدمت می‌کنند. به همین ترتیب، تمنا، مال‌اندوزی، وابستگی، جانبداری، نابرابری، منفعت‌طلبی، غرور و غیره – همه این‌ها در اعمال مانند زهر هستند. وقتی این جنبه سمی اعمال زدوده شود، آن اعمال مانند اَمْرِت می‌گردند و برای زدودن بیماری بزرگ تولد و مرگ خدمت می‌کنند. تنها چنین اعمال اَمْرِت‌گونی هستند که «یَجنَه» نامیده می‌شوند. «کارما برَهْمودْبَوام ویدّی» – وداها روش انجام اعمال مقید به وظیفه را مقرر می‌کنند (گیتا ۴.۳۲). از آنجا که دانش روش انجام اعمال مقید به وظیفه از وداها به انسان می‌رسد، گفته می‌شود اعمال از وداها سرچشمه می‌گیرند. اصطلاح «ودا» در اینجا باید به گونه‌ای فهمیده شود که ریگ‌ودا، یَجورْودا، ساماودا و آتارواودا را همراه با اِسمْرِتی‌ها، پوران‌ها، ایتیهاساها (رامایانا، مهاباراتا) و سخنان تجربی آچاریاهای سنت‌های مختلف – همه متون مقدس هماهنگ با وداها – در بر گیرد. «برَهْمَکْشارَسَمودْبَوام» – در اینجا، اصطلاح «برَهْمَن» به وداها اشاره دارد. وداها از پروردگار برتر، که وجود-آگاهی-فروغ مطلق است (گیتا ۱۷.۲۳)، ظهور یافته‌اند. بنابراین، پروردگار برتر منبع همه چیز است. از پروردگار برتر، وداها ظهور می‌کنند. وداها روش انجام وظایف را مقرر می‌کنند. انسان‌ها آن وظایف را مطابق روش مقرر شده انجام می‌دهند. از انجام اعمال مقید به وظیفه، یَجنَه رخ می‌دهد؛ از یَجنَه، باران رخ می‌دهد؛ از باران، غذا تولید می‌شود؛ از غذا، موجودات پدید می‌آیند؛ و از میان آن موجودات، انسان‌ها از طریق انجام اعمال مقید به وظیفه، یَجنَه را به جای می‌آورند. به این ترتیب، این چرخه آفرینش ادامه می‌یابد. «تَسْمَتْ سَرْواگَتَم برَهْمَ نیتیَم یَجنِه پْرَتیشْتْهِتَم» – در اینجا، اصطلاح «برَهْمَن» به تباه‌ناپذیر (پروردگار برتر دارای صفات و بی‌شکل) اشاره دارد. بنابراین، این پروردگار برتر فراگیر است، نه وداها. اگرچه فراگیر است، پروردگار برتر همواره به طور ویژه در «یَجنَه» (عمل مقید به وظیفه) حاضر است. معنایش این است که هرجا عمل مقید به وظیفه با نیتی خالی از تعلقات انجام شود، آنجا پروردگار برتر ساکن است. بنابراین، انسان‌های مشتاق تحقق خداوند می‌توانند به آسانی از طریق اعمال مقید به وظیفه خود به او دست یابند – «با پرستش او از طریق وظیفه خود، انسان به کمال می‌رسد» (گیتا ۱۸.۴۶). **شبهه:** اگر پروردگار برتر فراگیر است، چرا گفته می‌شود که او تنها در یَجنَه جاودانه مستقر است؟ آیا او در جای دیگر جاودانه مستقر نیست؟ **حل شبهه:** پروردگار برتر به راستی به طور یکسان و جاودانه در همه جا حاضر است. او نه غیرجاودانه است و نه محدود به مکانی خاص. به همین دلیل است که در اینجا او را «فراگیر» می‌نامند. گفتن اینکه او در یَجنَه جاودانه مستقر است به این معناست که یَجنَه محل دستیابی به اوست. حتی اگر آب در همه جای زیرزمین وجود داشته باشد، تنها از چاه‌ها و غیره به دست می‌آید، نه از همه جا. حتی اگر آب در سراسر یک لوله وجود داشته باشد، تنها از جایی که شیر یا دریچه‌ای وجود دارد به دست می‌آید. به همین ترتیب، اگرچه فراگیر است، پروردگار برتر تنها از طریق یَجنَه به دست می‌آید. انجام اعمال برای خود و همانندسازی خویش با ماده بی‌جان (بدن و غیره)، مانعی در دستیابی به پروردگار برتر فراگیر ایجاد می‌کند. با انجام وظیفه خود با نیتی خالی از تعلقات و صرفاً برای رفاه دیگران، این مانع برداشته می‌شود و پروردگار برترِ ازلی‌حاصل شده، خودبه‌خود تجربه می‌گردد. این است دلیل اینکه پروردگار، با استفاده از استدلال‌های بسیار، انجام وظیفه را به ویژه به آرجونا که خواهان رها کردن وظیفه خود بود، تأکید می‌کند. **پیوند:** بر اساس چرخه آفرینش، مسئولیت عمل مطابق با آن، یعنی انجام وظیفه، تنها بر عهده انسان‌هاست. بنابراین، پروردگار در آیات بعدی، انسان را که وظیفه خود را انجام نمی‌دهد، توبیخ می‌کند.

★