آرجونا گفت — ای وارشنیه! پس این انسان با انگیزهٔ چه کسی گناه می‌کند، هرچند ناخواسته، گویی به زور وادار شده است؟

【معانی کلمات】 अथ (اکنون) केन (به چه چیزی) प्रयुक्तः (وادار شده) अयम् (این) पापम् (گناه) चरति (مرتکب می‌شود) पूरुषः (انسان) अनिच्छन् (با اینکه نمی‌خواهد) अपि (حتی) वार्ष्णेय (ای وارشنیا) बलात् (به زور) इव (انگار که) नियोजितः (مجبور).【تفسیر】وارشنیا کسی است که در خانواده وریشنی متولد شده است، نامی از کریشنا. آرجونا با اخلاص می‌پرسد که چرا انسان با اینکه نمی‌خواهد، به ارتکاب گناه وادار می‌شود، انگار که به زور مجبور شده باشد.

**متن اصلی:** آرجونا گفت: ای وارشنیه! پس این شخص که ناخواسته، چنان گویی به زور وادار شده، به گناه می‌پردازد، توسط چه کسی برانگیخته می‌شود؟ **شرح:** در سلسلهٔ یادو، خاندانی به نام «ورشنی» بود. از آنجا که سرور شری کریشنا در این خاندان ورشنی تولد یافتند، یکی از نام‌های ایشان «وارشنیه» است. در آیهٔ پیشین، پروردگار رعایت دهرمای خویشتن را ستودند. دهرما مربوط به «وارنه» و «کولا» (خاندان) است؛ از این رو، آرجونا نیز پروردگار را با نام خاندانش خطاب کرده و پرسش را مطرح می‌کند. انسان اندیشمند آرزوی ارتکاب گناه را ندارد؛ زیرا نتیجهٔ گناه اندوه است و هیچ موجودی خواهان اندوه نیست. در اینجا معنای واژهٔ «ناخواسته»، ترک آرزوی ارتکاب گناه است، نه ترک آرزوی بهره‌مندی و اندوختن. زیرا آرزوی بهره‌مندی و اندوختن، خود ریشهٔ همهٔ گناهان است؛ هنگامی که این آرزو از میان برود، گناهان اساساً رخ نمی‌دهند. انسان اندیشمند گناه کردن را نمی‌خواهد، اما به دلیل آرزوی درونی برای بهره‌مندی و اندوختن دنیوی، از انجام اعمال وظیفه‌شناسانه‌ای که باید انجام شوند ناتوان می‌ماند و در نهایت به اعمال گناه‌آلودی که نباید انجام شوند، دست می‌زند. برای نشان دادن شدت «ناخواسته بودن»، آرجونا از عبارت «چنان گویی به زور وادار شده» استفاده می‌کند. معنایش این است که هنگامی که تمایل گناه‌آلود پدیدار می‌شود، انسان اندیشمند، با آگاهی از گناه بودنش، می‌خواهد کاملاً از آن کناره‌گیری کند؛ با این حال، چنان در آن گناه درگیر می‌شود که گویی کسی او را به زور به آن وادار می‌کند. این حس را القا می‌کند که علتی نیرومند، فرد را به گناه وامی‌دارد. علت ریشه‌ایِ تن‌دادن به گناهان، «کاما» است، یعنی آرزوی بهره‌مندی و اندوختن لذت‌های دنیوی. اما به دلیل بی‌توجهی به این علت، انسان درنمی‌یابد که چه کسی او را به گناه وامی‌دارد. او می‌اندیشد: «من، با آگاهی از گناه، می‌خواهم از آن بازایستم، اما کسی مرا به زور به گناه وامی‌دارد»؛ همان‌گونه که دوریودانا گفت: «من دهرما را می‌شناسم، ولی میلی به آن ندارم؛ آدهرما را می‌شناسم، ولی بی‌میلی از آن ندارم. به دست برخی ایزد که در قلبم جای دارد، این چنین هدایت می‌شوم و بدین‌سان عمل می‌کنم.» (گارگا سامهیتا، اشوامده ۵۰.۳۶) این «ایزد» که دوریودانا از آن سخن گفت، در اصل همان «کاما» (آرزوی بهره‌مندی و اندوختن) است، که به سبب آن انسان، حتی با آگاهی اندیشمندانه، ناتوان از رعایت دهرما و ترک آدهرماست. عبارت «توسط چه کسی برانگیخته می‌شود تا گناه کند» نیز بر شدت «ناخواسته بودن» دلالت دارد. معنایش این است که انسان اندیشمند خود گناه کردن را نمی‌خواهد؛ دیگری او را به زور به گناه وامی‌دارد. آن دیگری کیست؟ این پرسش آرجونا است. پروردگار در آیهٔ سی‌وچهارم به‌تازگی بیان کردند که دلبستگی و بیزاری (که خود صورت‌های ظریف آرزو و خشم هستند) دشمنان بزرگ جوینده‌اند، یعنی این دو علت گناهند. اما چون آن بیان به‌صورتی کلی بود، آرجونا نتوانست آن را درک کند. بنابراین می‌پرسد: انسان توسط چه کسی برانگیخته می‌شود تا ناخواسته و با وجود آگاهی بهتر، به گناه بپردازد؟ منظور آرجونا از پرسش این است: (با در نظر گرفتن از آیهٔ سی‌ویکم تا سی‌وپنجم) کدام یک از این علل — نبود ایمان، حسد، ذهن بدطینت، иллюзия، فرمان‌برداری از سرشت (مزاج خویش)، دلبستگی-بیزاری، بی‌علاقگی به دهرمای خویش و علاقه به دهرمای دیگری — است که به سبب آن انسان، ناخواسته و با وجود آگاهی بهتر، به گناه می‌پردازد؟ افزون بر این‌ها، به سبب کدام علت از میان خدا، سرنوشت، عصر، اوضاع و احوال، کارما، معاشرت ناباب، جامعه، آداب و رسوم، قوانین حکومتی و غیره، انسان به گناه می‌پردازد؟ **پیوند:** اکنون، در آیهٔ پسین، پروردگار به پرسش آرجونا پاسخ می‌دهند.