જુઓ, હે ગુરુજી! પાંડુપુત્રોની આ વિશાળ સેનાને, જે તમારા બુદ્ધિશાળી શિષ્ય દ્રુપદપુત્ર દ્વારા ગોઠવાયેલી છે.

શ્લોક ૧.૩: 'હે આચાર્ય! પાંડુપુત્રોની આ વિશાળ સેનાને જુઓ, જેને તમારા બુદ્ધિશાળી શિષ્ય દ્રુપદપુત્રે વ્યૂહરચના કરીને ગોઠવી છે.' શબ્દાર્થ: પશ્ય - જુઓ, એતામ્ - આ, પાંડુપુત્રાણામ્ - પાંડુના પુત્રોની, આચાર્ય - હે ગુરુ, મહતીમ્ - મોટી કે વિશાળ, ચમૂમ્ - સેના, વ્યૂઢામ્ - ગોઠવેલી કે વ્યૂહરચના કરેલી, દ્રુપદપુત્રેણ - દ્રુપદના પુત્ર દ્વારા, તવ શિષ્યેણ - તમારા શિષ્ય દ્વારા, અને ધીમતા - બુદ્ધિશાળી.

હે આચાર્ય! તમારા બુદ્ધિશાળી શિષ્ય, દ્રુપદનંદન ધૃષ્ટદ્યુમ્ન દ્વારા ગોઠવાયેલી, યુદ્ધભૂમિમાં ગોઠવણ પામેલી પાંડવોની આ વિશાળ અને પરાક્રમી સેનાને જુઓ. ટીકા: 'આચાર્ય' સંબોધનથી દુર્યોધનનો ભાવાર્થ એ છે કે દ્રોણ તમામના – કૌરવો અને પાંડવો બંનેના – ગુરુ છે. શસ્ત્રવિદ્યાના ઉપદેશક તરીકે તેઓ સર્વના આચાર્ય છે. એટલે તેમના મનમાં કોઈ પ્રત્યે પક્ષપાત કે લાગણી ન હોવી જોઈએ. 'તમારા બુદ્ધિશાળી શિષ્ય' શબ્દોથી દુર્યોધનનો ભાવ છે: તમે એટલા ઉદાર છો કે જે ધૃષ્ટદ્યુમ્ન તમારા વધ માટે જ જન્મ્યો હતો, તેને પણ તમે શસ્ત્રવિદ્યા શીખવી; અને તમારો એ શિષ્ય ધૃષ્ટદ્યુમ્ન એટલો બુદ્ધિશાળી છે કે તમારો વધ કરવા માટે તમારી પાસેથી જ શસ્ત્રવિદ્યા શીખી. 'દ્રુપદનંદન' કહેવાનો હેતુ એ સૂચવવાનો છે કે તમારા વધ માટે જ દ્રુપદે યજ્ઞ અને ઉપયજ્ઞ ઋત્વિજો દ્વારા યજ્ઞ કર્યો હતો, જેમાંથી ધૃષ્ટદ્યુમ્નનો જન્મ થયો હતો. એ જ દ્રુપદનંદન ધૃષ્ટદ્યુમન હવે તમારી સામે (વિરોધી પક્ષમાં) સેનાપતિ તરીકે ઊભો છે. અહીં દુર્યોધન 'ધૃષ્ટદ્યુમ્ન' કહી શકતો હતો, પણ 'દ્રુપદનંદન' શબ્દથી દ્રોણાચાર્યને દ્રુપદની શત્રુતા યાદ અપાવે છે, અને સૂચવે છે કે હવે તે શત્રુતા નિવારવાનો ઉત્તમ અવસર છે. 'ગોઠવણ પામેલી પાંડવોની આ વિશાળ અને પરાક્રમી સેનાને જુઓ' – દ્રુપદનંદન દ્વારા ગોઠવાયેલી પાંડવોની આ અપાર સેનાને જુઓ. અહીં અર્થઘટન એ છે કે જે પાંડવો પ્રત્યે તમારો સ્નેહ છે, તે પાંડવોએ જ તમારા વધ માટે નિયુક્ત દ્રુપદનંદનને જ તેમનો સેનાપતિ નિયુક્ત કર્યો છે અને યુદ્ધગોઠવણી કરવાનો અધિકાર આપ્યો છે. જો પાંડવોને તમારા પ્રત્યે સ્નેહ હોત તો, તેઓ તમારા વધ માટે નિયુક્ત વ્યક્તિને તેમનો મુખ્ય સેનાપતિ તો કદાપિ ન બનાવત, તેને એવો અધિકાર ન આપત. પરંતુ, બધું જાણતાં પણ તેમણે તેને જ સેનાપતિ નિયુક્ત કર્યો છે. પાંડવ સેના કૌરવોની સેના કરતાં સંખ્યામાં ઓછી હતી – કૌરવ સેના અગિયાર અક્ષૌહિણી અને પાંડવ સેના સાત અક્ષૌહિણીની હતી – છતાં દુર્યોધન પાંડવ સેનાને વિશાળ અને પરાક્રમી કહી રહ્યો છે. પાંડવ સેનાને વિશાળ અને પરાક્રમી કહેવામાં બે ભાવો દેખાય છે: (1) પાંડવ સેનાની ગોઠવણ એવી હતી કે ઓછી હોવા છતાં તે દુર્યોધનને અત્યંત વિશાળ દેખાતી હતી; અને (2) પાંડવ સેનાના સૌ યોદ્ધાઓ એકમત હતા. આ એકતાને કારણે ઓછી પાંડવ સેના પણ બળ અને ઉત્સાહમાં મોટી લાગતી હતી. આવી સેના બતાવીને દુર્યોધન દ્રોણાચાર્યને કહેવા ઇચ્છે છે કે યુદ્ધ દરમિયાન તેઓ આ સેનાને સામાન્ય અથવા ઓછી ન સમજે. તેઓ ખાસ પ્રયત્ન અને સાવધાનીપૂર્વક યુદ્ધ કરે. પાંડવોના સેનાપતિ તો છેવટે તમારા જ શિષ્ય, દ્રુપદનંદન; એટલે એને પરાજિત કરવું તમારા માટે કાંઈ મોટી કરામત નથી! 'આ જુઓ' કહેવાનો હેતુ એ છે કે આ પાંડવ સેના યુદ્ધ માટે તૈયાર ઊભી છે. એટલે, આ સેના પર વિજય કેવી રીતે મેળવી શકાય તેનો નિર્ણય તમે શક્ય તેટલી ઝડપથી કરો. સંદર્ભ: દ્રોણાચાર્યને પાંડવ સેના જોવાનું કહ્યા પછી, દુર્યોધન હવે તેમને પાંડવ સેનાના મહારથીઓની ઓળખ કરાવવા આગળ વધે છે.