ឃើញឪពុកក្មេក និងមិត្តភក្តិនៅក្នុងកងទ័ពទាំងពីរ កុន្ទីបុត្រ អរជុន បានឃើញញាតិសន្តានទាំងអស់ឈរនៅលើសមរភូមិ ក៏ពោរពេញទៅដោយក្តីមេត្តាករុណា ហើយនិយាយដោយចិត្តសោកសង្រេង។

កាព្យ ១.២៧៖ អរជុនបានឃើញឪពុកក្មេក និងមិត្តភក្តិនៅក្នុងកងទ័ពទាំងពីរ។ កូនប្រុសរបស់គុនទី គឺអរជុន នៅពេលដែលឃើញញាតិមិត្តទាំងអស់ឈរនៅទីនោះ ក៏ពោរពេញដោយក្តីអាណិតអាសូរ និងទុក្ខសោកយ៉ាងខ្លាំង ហើយបាននិយាយដូច្នេះ។ អត្ថន័យពាក្យ៖ ស្វឝុរាន - ឪពុកក្មេក, សុហ្ឫទះ - មិត្តភក្តិ, ច - និង, ឯវ - ក៏, សេនយោះ - ក្នុងកងទ័ព, ឧភយោះ - ទាំងពីរ, អបិ - ក៏, តាន - ពួកគេ, សមីក្ស្យ - បន្ទាប់ពីបានឃើញ, សះ - គាត់, កៅន្តេយះ - កូនប្រុសគុនទី, សវ៌ាន - ទាំងអស់, ពន្ធូន - ញាតិមិត្ត, អវស្ថិតាន - ឈរ, ក្ឫបយា - ដោយក្តីអាណិត, បរយា - យ៉ាងខ្លាំង, អាវិឞ្ដះ - ពោរពេញ, វិឞីទន - ដោយទុក្ខសោក, ឥទម - នេះ, អព៌្រវីត - បាននិយាយ។

**ខគម្ពីរភគវទីគីតា ជំពូកទី១ កថាវត្ថុទី២៧** **ពាក្យសម្រាយជាភាសាអង់គ្លេស៖** Seeing all his kinsmen arrayed in their respective positions, Arjuna, the son of Kunti, overwhelmed by excessive faint-heartedness and sorrowfully lamenting, spoke these words. **ការបកស្រាយ៖** 'ការឃើញញាតិសន្តានទាំងអស់ឈររៀបចំ...' – បន្ថែមលើពួកដែលអរជូនបានឃើញរួចមកហើយយោងតាមខមុន អរជូនឥឡូវនេះបានឃើញញាតិសន្តានជាច្រើនទៀតឈររៀបចំនៅក្នុងទាហានទាំងពីរខាង៖ ជីតាដូនតាខាងឪពុកដូចជាពលីកៈ; បងប្អូនកំណើតដូចជាធរិស្តទ្យុម្នៈ សិខណ្ឌី និងសុរថៈ; និងញាតិសន្តានផ្សេងៗទៀតដូចជាជយទ្ធថៈ។ ពាក្យថា 'កុន្ទីបុត្រនោះ ដែលត្រូវក្តីអាណិតស្រឡាញ់គ្របសង្កត់...' បង្ហាញថា អរជូនដដែលនោះ ដែលពេលទទួលសារពីម្តាយគឺកុន្ទី បានសួរថា "តើអ្នកណាខ្លះដែលជាវីរបុរសបានមកច្បាំងជាមួយខ្ញុំ?" ហើយដោយសារតែនោះបានបញ្ជាឱ្យព្រះគ្រិស្ណដាក់រថរវាងទាហានទាំងពីរក្រុម ដើម្បីមើលអ្នកចម្បាំងសំខាន់ៗ — អរជូនដដែលនោះឯង កុន្ទីបុត្រ ក៏ក្លាយជាអ្នកដែលមានភាពអៀនខ្មាស់ និងភាពទន់ខ្សោយចិត្តយ៉ាងខ្លាំង! ការឃើញតែញាតិសន្តាន — ទាំងដោយសារកំណើត និងដោយសារការរៀនសូត្រ — នៅក្នុងទាហានទាំងពីរខាង គំនិតនេះក៏កើតឡើងក្នុងចិត្តអរជូន៖ "ទោះបីជាមនុស្សខាងនេះស្លាប់ក្នុងសង្គ្រាម ឬខាងនោះស្លាប់ ការខាតបង់នឹងធ្លាក់លើពួកយើងតែម្នាក់ឯង។ រាជវង្សរបស់យើងតែម្នាក់ឯងនឹងត្រូវវិនាស; ញាតិសន្តានរបស់យើងតែម្នាក់ឯងនឹងត្រូវគេសម្លាប់!" ជាមួយនឹងការកើតឡើងនៃគំនិតបែបនេះ ចំណង់ច្បាំងរបស់អរជូនបានរលាយបាត់ ហើយភាពទន់ខ្សោយចិត្តបានចូលមក។ ព្រះអង្គក្រោយមក (២.២) បានសំដៅទៅលើភាពទន់ខ្សោយចិត្តនេះថា 'ភាពទន់ខ្សោយនៃចិត្ត' និង 'ភាពអស់សង្ឃឹម' ហើយអរជូនផ្ទាល់ក៏បានទទួលស្គាល់វា (២.៧) ដោយនិយាយថាខ្លួន 'ត្រូវបានធ្វើទុក្ខដោយមន្ទិលស្នេហាសង្ឃឹម'។ ការដែលអរជូន 'ត្រូវក្តីអាណិតស្រឡាញ់គ្របសង្កត់' បញ្ជាក់ថា ភាពទន់ខ្សោយចិត្តនេះមិនមានពីមុនទេ; ផ្ទុយទៅវិញ វាទើបតែកើតមានឥឡូវនេះ។ ហេតុនេះ វាជាឧបទ្រពមួយដែលកើតឡើងភ្លាមៗ។ ដោយជាឧបទ្រព វានឹងមិននៅអមតៈទេ។ ប៉ុន្តែសេចក្តីក្លាហានគឺជាធម្មជាតិរបស់អរជូន; ហេតុនេះ វាពិតជានឹងនៅដដែល។ តើភាពទន់ខ្សោយចិត្តយ៉ាងខ្លាំងនេះជាអ្វី? វាជាទោសធ្ងន់នៃភាពទន់ខ្សោយចិត្ត ដែលមិនមានគំនិតសម្លាប់ មិនខិតខំបំផ្លាញ ទោះបីជាឃើញមុខហើយ ត្រៀមខ្លួនច្បាំង នូវពួកដូចជាទុយ៌យ៉ូធនៈ ទុសសាសនៈ និងសកុនី — ដែលជាអ្នករិះគន់ មើលងាយ បន្ទោសបង្អាប់ ផ្តល់ទុក្ខ មានពៀរវេរា និងខិតខំបំផ្លាញដោយគ្មានមូលហេតុ។ នៅទីនេះ ទោសនៃភាពទន់ខ្សោយចិត្តបានគ្របដណ្តប់លើអរជូនយ៉ាងខ្លាំង ដែលគាត់មានអារម្មណ៍អាណិតស្រឡាញ់សូម្បីតែពួកបាបកម្មដែលមិនសុចរិតទាំងនោះ ដែលប្រាថ្នាអាក្រក់ចំពោះអរជូន និងមិត្តភក្តិរបស់គាត់ ហើយដែលខិតខំធ្វើអាក្រក់ពីពេលមួយទៅពេលមួយ (គីតា ១.៣៥-៤៦) ហើយគាត់កំពុងចេញផុតពីកាតព្វកិច្ចផ្ទាល់ខ្លួនរបស់គាត់ គឺធម៌នៃពួកក្សត្រិយ៍។ 'ដោយទុក្ខព្រួយ គាត់បាននិយាយថា' – ការព្រួយទុក្ខយ៉ាងជ្រាលជ្រៅអំពីលទ្ធផលនៃសង្គ្រាមចំពោះគ្រួសារ រាជវង្ស និងប្រទេសជាតិ អរជូន ក្នុងស្ថានភាពនោះ បាននិយាយពាក្យទាំងនេះ ដែលត្រូវបានពិពណ៌នានៅក្នុងខបន្តបន្ទាប់។