උභය සේනාවන්හිදී මාමාරුවන් හා මිතුරන් ද දැක, කුන්තීපුත්ර අර්ජුන තෙම සියලු ඥාතීන් යුද්ධභූමියේ සිටිනු දැක දයාවෙන් කම්පිත වී ශෝකාකුල සිතින් මෙය කීය.

ශ්ලෝක 1.27: අර්ජුන දෙපාර්ශවයේම හමුදාවන්හි සිටි තම මාමණ්ඩියන් සහ මිතුරන් දුටුවේය. කුන්ති පුත්‍ර අර්ජුන තම නෑදෑයන් සියල්ලන්ම එහි පෙළ ගැසී සිටිනු දැක, මහත් කරුණාවෙන් හා ශෝකයෙන් පිරී මෙසේ පැවසීය. වචනවල අර්ථය: ශ්වශුරාන් - මාමණ්ඩියන්, සුහෘදඃ - මිතුරන්, ච - සහ, ඒව - ද, සේනයෝඃ - හමුදාවන්හි, උභයෝඃ - දෙකෙහිම, අපි - ද, තාන් - ඔවුන්, සමීක්‍ෂ්‍ය - දැක, සඃ - ඔහු, කෞන්තේයඃ - කුන්ති පුත්‍ර, සර්වාන් - සියල්ලන්, බන්ධූන් - නෑදෑයන්, අවස්ථිතාන් - පෙළ ගැසී සිටින, කෘපයා - කරුණාවෙන්, පරයා - මහත්, ආවිෂ්ටඃ - පිරී ගිය, විෂීදන් - ශෝකයෙන්, ඉදම් - මෙය, අබ්‍රවීත් - පැවසීය.

**පරිවර්තනය:** සියලු ඥාතීන් තම තම ස්ථානවල පිහිටා සිටිනු දුටු කුන්ති පුත් අර්ජුන, අතිශයින් මන්දබුද්ධිකමෙන් පෙළෙමින් හා දුකින් වැළපෙමින් මෙම වචන පැවසීය. **විවරණය:** 'සියලු ඥාතීන් පිහිටා සිටිනු දුටු...' – පෙර ශ්ලෝකයට අනුව අර්ජුන දුටු අයට අමතරව, ඔහු දැන් උභය සේනාවන්හි තවත් බොහෝ ඥාතීන් පිහිටා සිටිනු දුටුවේය: බාහ්ලිකයන් වැනි ප්‍රපිතාමහයන්; ධෘෂ්ටද්යුම්න, ශිඛණ්ඩී, සුරථ යනාදීන් වැනි මාමානන්; ජයද්රථයන් වැනි අනෙකුත් ඥාතීන්. 'කරුණාවෙන් පීඩිත වූ කුන්ති පුත්රයා...' යන වාක්යාංශයෙන් අදහස් වන්නේ, මව් කුන්තිගේ පණිවුඩයක් ලැබූ විට "මා සමඟ යුද්ධ කිරීමට ඉදිරියට පැමිණි මේ වීරයන් කවුරුන්ද?" යැයි ඇසූ අර්ජුන, එමනිසා ප්‍රධාන යෝධයන් දැකීම සඳහා ශ්‍රී කෘෂ්ණ භගවාන් වහන්සේගෙන් රථය උභය සේනාවන් අතර තබන ලෙස ඉල්ලා සිටි එම අර්ජුනම, කුන්ති පුත්රයා, අතිශය මන්දබුද්ධිකමෙන් ග්‍රස්ත වූ බවයි! උභය සේනාවන්හි උපතින් හා ශික්ෂණයෙන් ඥාතීන් පමණක් දුටු අර්ජුනගේ සිතේ මෙම චින්තනය ඇති විය: "මේ පැත්තේ මිනිසුන් යුද්ධයේ මිය ගියත්, අනෙක් පැත්තේ මිනිසුන් මිය ගියත්, හානිය අපටම වේ. අපගේ වංශයම විනාශ වේ; අපගේ ඥාතීන්ම මරණයට පත් වේ!" මෙවැනි චින්තනයක් ඇති වීමත් සමඟ, අර්ජුනගේ යුද්ධයට ඇති ආශාව අතුරුදහන් වූ අතර මන්දබුද්ධිකම ඔහු තුළට ඇතුළු විය. භගවාන් වහන්සේ පසුව (2.2) මෙම මන්දබුද්ධිකම 'හෘදය දුර්බලභාවය' හා 'නිරාශාව' ලෙස හඳුන්වන අතර, අර්ජුන තෙමේද (2.7) 'කරුණාවේ මලින භාවයෙන් පීඩිත වී' සිටින බව පිළිගනියි. ඒ අර්ජුන 'කරුණාවෙන් පීඩිත වූ' බව සාධනය කරන්නේ, මෙම මන්දබුද්ධිකම පෙර නොතිබූ බවත්, එය දැන් පැමිණි බවත්ය. එබැවින්, එය ආගන්තුක දෝෂයකි. ආගන්තුක වූ බැවින්, එය ස්ථීර නොවේ. නමුත් වික්‍රමය අර්ජුනට ස්වභාවික ය; එබැවින්, එය නිසැකවම පවතිනු ඇත. මේ අතිශය මන්දබුද්ධිකම කුමක්ද? යම් හේතුවක් නොමැතිව අපහාස කරන, අපහාස කරන, අපමාන කරන, වේදනාවක් දෙන, වෛරය පුරා ගන්නා හා විනාශය සඳහා උත්සාහ කරන දුර්යෝධන, දුශාසන, ශකුනි යනාදීන් යුද්ධයට සූදානම්ව ඉදිරියේ දකින විට පවා, මරණය ගැන නොසිතීම, විනාශ කිරීමට උත්සාහ නොකිරීම යනු අතිශය මන්දබුද්ධිකමේ මහත් දෝෂයකි. මෙහිදී, මන්දබුද්ධිකමේ දෝෂය අර්ජුනව එතරම් වැළඳ ගෙන ඇත්තේ, අර්ජුනට හා ඔහුගේ මිතුරන්ට අහිතකර අයුතු පාපීන් පවා (ගීතා 1.35-46) ඔහුට කරුණාව දැනෙන අතර, ඔහු තම ස්වකීය ක්ෂත්‍රිය ධර්මය වන යුද්ධ ධර්මයෙන් බැහැර වී සිටී. 'දුකින්, මෙය පැවසීය' – යුද්ධයේ ප්‍රතිඵලය පවුලට, වංශයට හා රටට කුමක් වේදැයි ගැන ගැඹුරු දුකෙන් වැලපෙමින්, අර්ජුන එම තත්ත්වයේදී, පසුව එන ශ්ලෝකවලින් විස්තර කර ඇති මෙම වචන පවසයි.