**ព្រះអម្ចាស់ទ្រង់ត្រាស់ថា៖** អ្នកកំពុងសោកស្តាយចំពោះអ្នកដែលមិនគួរឱ្យសោកស្តាយ តែឯងនិយាយពាក្យដែលជាគតិបណ្ឌិត។ ប៉ុន្តែបណ្ឌិតទាំងឡាយ មិនសោកស្តាយចំពោះអ្នកដែលបានចែកឋានទៅហើយ ឬចំពោះអ្នកដែលមិនទាន់បានចែកឋាននោះឡើយ។
**ពន្យល់៖** សេចក្តីសោកស្តាយកើតឡើងចំពោះមនុស្ស នៅពេលដែលគេបង្កើតភាពបែងចែកក្នុងពពួកសត្វ និងវត្ថុទាំងឡាយនៃលោក ដោយគិតថា៖ "ទាំងនេះជារបស់ខ្ញុំ ហើយទាំងនេះមិនមែនជារបស់ខ្ញុំ; ទាំងនេះជាញាតិសន្តានរបស់ខ្ញុំ ហើយទាំងនេះមិនមែនជាញាតិសន្តានរបស់ខ្ញុំ; ទាំងនេះជាកម្មសិទ្ធិរបស់វណ្ណៈខ្ញុំ ហើយទាំងនេះមិនមែនជាកម្មសិទ្ធិរបស់វណ្ណៈខ្ញុំ; ទាំងនេះជាកម្មសិទ្ធិរបស់អាស្រមខ្ញុំ ហើយទាំងនេះមិនមែនជាកម្មសិទ្ធិរបស់អាស្រមខ្ញុំ; ទាំងនេះស្ថិតនៅខាងខ្ញុំ ហើយទាំងនេះមិនស្ថិតនៅខាងខ្ញុំ"។ សេចក្តីជាប់ជំពាក់ សេចក្តីប្រាថ្នា សេចក្តីស្រឡាញ់ និងការជាប់ជំពាក់យ៉ាងជាប់ជានិច្ច រីកចម្រើនឡើងចំពោះអ្នកដែលយើងចាត់ទុកថាជារបស់យើង។ ពីសេចក្តីជាប់ជំពាក់ សេចក្តីប្រាថ្នា ជាដើមទាំងនេះហើយ ដែលបង្កើតបានជាសេចក្តីសោក ការព្រួយបារម្ភ សេចក្តីភ័យខ្លាច ការរំខាន ភាពមិនស្ងប់ស្ងាត់ សេចក្តីឈឺចាប់ និងធម្មជាតិអាក្រក់ផ្សេងៗទៀត។ គ្មានធម្មជាតិអាក្រក់ ឬគ្រោះអាក្រក់ណាមួយ ដែលមិនកើតចេញពីសេចក្តីជាប់ជំពាក់ សេចក្តីប្រាថ្នា ជាដើមនោះឡើយ — នេះជាគោលការណ៍។
ក្នុងគីតា ធរិតរាស្ត្របានសួរជាដំបូងថា កូនប្រុសរបស់គាត់ និងកូនប្រុសរបស់បណ្ឌូបានធ្វើអ្វីនៅលើសមរភូមិ។ ទោះបីជាពួកបណ្ឌូចាត់ទុកធរិតរាស្ត្រដោយការគោរពខ្ពង់ខ្ពស់ជាងឪពុករបស់ពួកគេក៏ដោយ ធរិតរាស្ត្រមានសេចក្តីជាប់ជំពាក់នៅក្នុងចិត្តចំពោះកូនប្រុសផ្ទាល់របស់គាត់។ ហេតុនេះ គាត់មានភាពលំអៀងបែងចែកចំពោះកូនប្រុសរបស់គាត់ និងពួកបណ្ឌូ ដោយគិតថា៖ "ទាំងនេះជារបស់ខ្ញុំ ហើយទាំងនេះមិនមែនជារបស់ខ្ញុំ"។
សេចក្តីជាប់ជំពាក់ដូចគ្នាដែលមាននៅក្នុងធរិតរាស្ត្រ ក៏បានកើតឡើងចំពោះអរជុនដែរ។ ទោះយ៉ាងណា សេចក្តីជាប់ជំពាក់របស់អរជុនមិនដូចគ្នានឹងធរិតរាស្ត្រនោះទេ។ អរជុនគ្មានភាពលំអៀងដូចធរិតរាស្ត្រទេ ហេតុនេះគាត់បានហៅមនុស្សទាំងអស់ថាជាញាតិសន្តានរបស់គាត់ — 'ការឃើញញាតិសន្តានទាំងនេះ' (១.២៨) — ហើយក៏បានហៅទុយោធន និងអ្នកដទៃទៀតថាជាញាតិសន្តានរបស់គាត់ដែរ — 'ព្រោះតើយើងអាចមានសុភមង្គលបាយ៉ាងដូចម្តេច ឱមាធវៈ តាមរយៈការសម្លាប់ញាតិសន្តានរបស់យើង?' (១.៣៧)។ សេចក្តីខ្លឹមសារគឺថា អរជុនមានសេចក្តីជាប់ជំពាក់ចំពោះសមាជិករាជវង្សកុរុទាំងអស់ ហើយវាគឺដោយសារតែសេចក្តីជាប់ជំពាក់នោះឯង ដែលគាត់កំពុងសោកស្តាយនៅពេលឃើញទិដ្ឋភាពនៃការស្លាប់របស់ពួកគេ។ ដើម្បីលុបបំបាត់សេចក្តីសោកស្តាយនេះ ព្រះអម្ចាស់បានប្រទានការបង្រៀននៃគីតាដល់អរជុន ដែលចាប់ផ្តើមជាមួយនឹងខគម្ពីរទី១១នេះ។ នៅទីបញ្ចប់ ព្រះអម្ចាស់នឹងប្រកាសថា សេចក្តីសោកស្តាយនេះគឺមិនសមហេតុផល ដោយទ្រង់ត្រាស់ថា៖ "សូមយកព្រះអង្គតែមួយគត់ធ្វើជាទីពឹង; កុំសោកស្តាយ" — 'កុំសោកស្តាយ' (១៨.៦៦)។ ហេតុផលគឺថា សេចក្តីសោកស្តាយកើតឡើងតែពីការយកលោកធ្វើជាទីពឹងប៉ុណ្ណោះ ហើយតាមរយៈការយកព្រះអង្គធ្វើជាទីពឹងតែមួយគត់ សេចក្តីសោកស្តាយ ការព្រួយបារម្ភ ជាដើមទាំងអស់របស់អ្នកនឹងត្រូវបំផ្លាញ។
'អ្នកកំពុងសោកស្តាយចំពោះអ្នកដែលមិនគួរឱ្យសោកស្តាយ' — ក្នុងលោកទាំងមូល មានតែវត្ថុពីរប៉ុណ្ណោះ៖ អ្វីដែលនៅអស់កល្ប (សត្យ) និងអ្វីដែលមិននៅអស់កល្ប (អសត្យ) ព្រលឹងដែលមានរូបកាយ (សរីរ៉ី) និងរូបកាយ (សរីរ៉)។ ក្នុងចំណោមវត្ថុទាំងពីរនេះ ព្រលឹងដែលមានរូបកាយគឺមិនអាចបំផ្លាញបាន ហើយរូបកាយគឺអាចបំផ្លាញបាន។ ទាំងពីរមិនគួរឱ្យសោកស្តាយឡើយ។ អ្វីដែលមិនអាចបំផ្លាញបាន មិនដែលបាត់បង់ទេ ហេតុនេះការសោកស្តាយចំពោះវាគឺមិនសមហេតុផលឡើយ។ អ្វីដែលអាចបំផ្លាញបាន ត្រូវតែបាត់បង់ វាមិននៅក្នុងទម្រង់មួយដែលស្ថិតស្ថេរសូម្បីតែមួយភ្លែតក៏ដោយ ហេតុនេះការសោកស្តាយចំពោះវាក៏មិនសមហេតុផលដែរ។ សេចក្តីខ្លឹមសារគឺថា សេចក្តីសោកស្តាយមិនអាចយកតម្រាប់បានទាំងចំពោះព្រលឹង និងទាំងចំពោះរូបកាយនោះឡើយ។ មូលហេតុតែមួយគត់សម្រាប់ការកើតឡើងនៃសេចក្តីសោកស្តាយ គឺអវិជ្ជា (ភាពល្ងង់ខ្លៅ)។
ស្ថានភាពណាមួយដែលកើតឡើងចំពោះមនុស្សក្នុងទម្រង់នៃកំណើត-សេចក្តីស្លាប់ ការទទួលបាន-ការបាត់បង់ ជាដើម គឺជាផលនៃប្រកបធា (បុព្វកម្ម) ពោលគឺសកម្មភាពរបស់ខ្លួនឯងក្នុងអតីតកាល។ ការសោកស្តាយចំពោះស្ថានភាពអំណោយផល ឬមិនអំណោយផលនោះ ការក្លាយជាសប្បាយរីករាយ ឬព្រួយចិត្ត គឺជាភាពល្ងង់ខ្លៅសុទ្ធសាធ។ ហេតុផលគឺថា ទោះស្ថានភាពនោះជាអំណោយផល ឬមិនអំណោយផលក៏ដោយ វាមានការចាប់ផ្តើម និងទីបញ្ចប់ — មានន័យថា ស្ថានភាពនោះមិនមានមុនពេល ហើយនឹងមិននៅដដែលនៅទីបញ្ចប់។ អ្វីដែលមិនមាននៅដើម និងចុង គឺមិនស្ថិតស្ថេរសូម្បីតែមួយភ្លែតនៅកណ្តាលនោះឡើយ។ ប្រសិនបើវាស្ថិតស្ថេរ តើវាអាចបាត់បង់យ៉ាងដូចម្តេច? ហើយប្រសិនបើវាបាត់បង់ តើវាអាចស្ថិតស្ថេរយ៉ាងដូចម្តេច? ការសប្បាយរីករាយ ឬសោកស្តាយចំពោះស្ថានភាពអំណោយផល ឬមិនអំណោយផលដែលកំពុងបាត់បង់ភ្លាមៗបែបនេះ ការក្លាយជាសប្បាយរីករាយ ឬព្រួយចិត្ត គឺគ្រាន់តែជាភាពល្ងង់ខ្លៅប៉ុណ្ណោះ។
'តែឯងនិយាយពាក្យដែលជាគតិបណ្ឌិត' — ម្ខាង អ្នកកំពុងនិយាយពាក្យដែលជាគតិបណ្ឌិត ហើយម្ខាងទៀត អ្នកក៏កំពុងសោកស្តាយដែរ។ ហេតុនេះ អ្នកគ្រាន់តែកំពុងធ្វើការថ្លែងប៉ុណ្ណោះ។ តាមពិត អ្នកមិនមែនជាបណ្ឌិតទេ ព្រោះអ្នកដែលជាបណ្ឌិត មិនដែលសោកស្តាយចំពោះអ្នកណាម្នាក់ឡើយ។
ជាមួយនឹងការបំផ្លាញគ្រួសារ ធម្មជាតិគ្រួសារនឹងត្រូវបំផ្លាញ។ ជាមួយនឹងការបំផ្លាញធម្មជាតិ ស្ត្រីនឹងក្លាយជាអ្នកដែលខូចខ្លួន ដែលនាំទៅរកការលាយបញ្ចូលគ្នានៃវណ្ណៈ។ ការលាយបញ្ចូលគ្នានោះ នឹងនាំអ្នកដែលបំផ្លាញគ្រួសារ និងគ្រួសាររបស់ពួកគេទៅកាន់នរក។ ដោយសារតែការមិនទទួលបានបិណ្ឌ និងទឹក បុព្វបុរសរបស់ពួកគេក៏នឹងធ្លាក់ចុះដែរ — សូម្បីតែពីពាក្យគតិបណ្ឌិតរបស់អ្នក ក៏បង្ហាញថា រូបកាយអាចបំផ្លាញបាន ហើយព្រលឹងមិនអាចបំផ្លាញបាន។ ប្រសិនបើរូបកាយផ្ទាល់ខ្លួនមិនអាចបំផ្លាញបាន គឺគ្មានការភ័យខ្លាចចំពោះអ្នកដែលបំផ្លាញគ្រួសារ និងគ្រួសារទៅកាន់នរក គ្មានការព្រួយបារម្ភអំពីការធ្លាក់ចុះរបស់បុព្វបុរសនោះឡើយ។ ប្រសិនបើអ្នកព្រួយបារម្ភអំពីគ្រួសារ និងបុព្វបុរស ប្រសិនបើអ្នកខ្លាចការធ្លាក់ចុះរបស់ពួកគេ នោះវាបង្ហាញថា រូបកាយអាចបំផ្លាញបាន ហើយព្រលឹងដែលស្ថិតនៅក្នុងរូបកាយនោះគឺនៅអស់កល្ប។ ហេតុនេះ ការសោកស្តាយរបស់អ្នកចំពោះការបំផ្លាញរូបកាយ គឺមិនសមហេតុផល។
'ចំពោះអ្នកដែលបានចែកឋានទៅហើយ និងចំពោះអ្នកដែលមិនទាន់បានចែកឋាន' — ការបែកចេញពីគ្នារវាងរូបកាយ និងប្រណា គឺមិនអាចគេចផុតសម្រាប់អ្នកគ្រប់គ្នាទេ។ ចំពោះអ្នកខ្លះ ការបែកចេញពីគ្នារវាងរូបកាយ និងប្រណា បានកើតឡើងហើយ ហើយចំពោះអ្នកខ្លះទៀត វានៅមិនទាន់កើតឡើង។ ហេតុនេះ គេមិនគួរសោកស្តាយចំពោះពួកគេឡើយ។ សេចក្តីសោកស្តាយដែលអ្នកបានបង្ហាញ គឺជាកំហុសរបស់អ្នក។
ការសោកស្តាយចំពោះអ្នកដែលបានស្លាប់ គឺជាកំហុសធំមួយ។ ហេតុផលគឺថា ការសោកស្តាយចំពោះសត្វដែលបានស្លាប់ ធ្វើឱ្យសត្វទាំងនោះឈឺចាប់។ ដូចជាបិណ្ឌ និងទឹកដែលគេលះបង់ចំពោះអ្នកដែលបានស្លាប់ ឈានទៅដល់ពួកគេនៅក្នុងលោកខាងមុខ ដូច្នោះដែរ ស្លេស្ម និងទឹកភ្នែកដែលគេស្រក់ចំពោះអ្នកដែលបានស្លាប់ ត្រូវតែត្រូវបានព្រលឹងដែលបានស្លាប់ទទួលទានដោយគ្មានជំនួយ (សម្គាល់ ទំព័រ ៤៨)។ គេមិនគួរសោកស្តាយសូម្បីតែចំពោះអ្នកដែលនៅរស់ដែរ។ ចំពោះពួកគេ គេគួរផ្តល់ការថែទាំ និងចំណីអាហារ ធ្វើការរៀបចំ។ គេមិនគួរមានការព្រួយបារម្ភ-សោកស្តាយអំពីអ្វីដែលនឹងកើតឡើងចំពោះពួកគេ! តើពួកគេនឹងត្រូវបានឧបត្ថម្ភដោយរបៀបណា! តើនរណានឹងជួយពួកគេ! ជាដើមឡើយ ព្រោះថាគ្មានផលប្រយោជន៍អ្វីនៅក្នុងការព្រួយបារម្ភ និងសេចក្តីសោកស្តាយនោះទេ។
ការធូរស្រួលនៃអវយវៈរបស់ខ្ញុំ ការស្ងួតរបស់មាត់របស់ខ្ញុំ ជាដើម — មូលហេតុដើមសម្រាប់ការកើតឡើងនៃការរំខានទាំងនេះ គឺការកំណត់អត្តសញ្ញាណខ្លួនឯងជាមួយនឹងរូបកាយ។ ហេតុផលគឺថា តាមរយៈការកំណត់អត្តសញ្ញាណជាមួយនឹងរូបកាយ មានអារម្មណ៍នៃកម្មសិទ្ធិកើតឡើងជាមួយនឹងអ្នកដែលចិញ្ចឹម និងថែរក្សារូបកាយ ហើយវាគឺដោយសារតែអារម្មណ៍នៃកម្មសិទ្ធិនោះឯង ដែលការព្រួយបារម្ភ-សោកស្តាយកំពុងកើតឡើងនៅក្នុងចិត្តរបស់អរជុននៅពេលឃើញទិដ្ឋភាពនៃការស្លាប់របស់ញាតិសន្តានរបស់គាត់ ហើយវាគឺចេញពីការព្រួយបារម្ភ-សោកស្តាយនោះឯង ដែល
★🔗
