សកម្មភាពដែលធ្វើឡើងសម្រាប់យញ្ញបូជាប៉ុណ្ណោះ បុគ្គលនេះត្រូវបានចងភ្ជាប់ដោយសកម្មភាព។ ដូច្នេះ ឱកោន្តេយ ចូរអ្នកប្រតិបត្តិសកម្មភាពដោយពេញលេញសម្រាប់តែយញ្ញបូជា ដោយមិនមានការភ្ជាប់ខ្លួន។

អត្ថន័យពាក្យ៖ យជ្ញារថាត - ដើម្បីយញ្ញ, កម្មណៈ - នៃកម្ម, អន្យត្រ - ក្រៅពីនេះ, លោកះ - លោក, អយម - នេះ, កម្មពន្ធនះ - ជាប់ជំពាក់ដោយកម្ម, តទរថម - ដើម្បីការនោះ, កម្ម - កិច្ចការ, កៅន្តេយ - ឱបុត្រនៃគុនទី, មុត្តសង្គះ - គ្មានការជាប់ជំពាក់, សមាចរ - ចូរធ្វើ។ ការបកស្រាយរបស់ស្វាមី ស៊ីវ៉ានន្ទ៖ យញ្ញ មានន័យថា ការលះបង់ ពិធីសាសនា ឬសកម្មភាពមិនអាត្មានិយមដែលធ្វើឡើងដោយចេតនាដ៏បរិសុទ្ធ។ វាក៏មានន័យថា ព្រះផងដែរ។ វេទបានចែងថា យញ្ញ គឺជាព្រះវិស្ណុ។ ប្រសិនបើបុគ្គលណាម្នាក់ធ្វើកិច្ចការដើម្បីព្រះ នោះគេនឹងមិនជាប់ជំពាក់ឡើយ។ ចិត្តរបស់គេនឹងត្រូវបានបន្សុតដោយការធ្វើកិច្ចការដើម្បីព្រះ។ ប្រសិនបើស្មារតីមិនអាត្មានិយមនេះមិនមានទេ សកម្មភាពនោះនឹងចងបុគ្គលនោះទៅនឹងសង្សារវដ្ត ទោះបីជាវាល្អឬអស្ចារ្យយ៉ាងណាក៏ដោយ។

**៣.៩. ពន្យល់:** "យជ្ញាថាត៍ កម្មណោអន្យត្រ" – តាមគីតា ភារកិច្ចខ្លួនឯងត្រូវបានគេហៅថា 'យជ្ញ' (ការលះបង់)។ ពាក្យ 'យជ្ញ' រួមបញ្ចូលទាំងសកម្មភាពផ្លូវកាយ លោកិយ និងខាងព្រលឹងទាំងអស់ ដូចជា យជ្ញ (ការលះបង់ដោយពិធីសាសនា), ទាន, តបៈ, បូជា, ទស្សនៈទេសចរណ៍, សច្ចៈ, ការសិក្សាវេទ ជាដើម។ សូម្បីតែអាជីពការ ការបម្រើ ការសិក្សា ការបង្រៀន ជាដើម ដែលធ្វើឡើងជាភារកិច្ច និងត្រូវបានអនុម័តដោយគម្ពីរ ក៏ត្រូវបានគេហៅថា យជ្ញដែរ។ សកម្មភាពទាំងអស់ដែលធ្វើឡើងដើម្បីផ្តល់សុភមង្គល និងអត្ថប្រយោជន៍ដល់អ្នកដទៃ គឺជា យជ្ញាថៈកម្ម (សកម្មភាពសម្រាប់ការលះបង់)។ ការប្រតិបត្តិយជ្ញាថៈកម្ម នឹងកំទេចចោលនូវសេចក្តីប្រកាន់ភ្ជាប់ និងបំផ្លាញកម្មទាំងអស់របស់យោគីកម្ម (គីតា ៤.២៣) យ៉ាងរហ័ស។ នោះគឺ សកម្មភាពបែបនេះខ្លួនឯងមិនចងស្ថិតនោះទេ ផ្ទុយទៅវិញ វាថែមទាំងបំផ្លាញនូវកម្មដែលបានកកកុញពីអតីតកាលទៀតផង។ តាមពិត ស្ថានភាពរបស់មនុស្សម្នាក់ គឺស្របតាមគោលបំណងរបស់គេ មិនមែនស្របតាមសកម្មភាពនោះទេ។ ឧទាហរណ៍ គោលបំណងចម្បងរបស់ឈ្មួញគឺរកប្រាក់កម្រៃ ដូច្នេះ តាមពិត ស្ថានភាពរបស់គេស្ថិតនៅក្នុងទ្រព្យសម្បត្តិ ហើយភ្លាមៗនៅពេលគេបិទហាង ទំនៀមទំលាប់របស់គេបត់បែនទៅរកទ្រព្យសម្បត្តិ។ ស្រដៀងគ្នានេះដែរ នៅពេលប្រតិបត្តិយជ្ញាថៈកម្ម ស្ថានភាពរបស់យោគីកម្មស្ថិតនៅក្នុងគោលបំណងរបស់គេ – ព្រះអម្ចាស់តែមួយគត់ – ហើយនៅពេលបញ្ចប់សកម្មភាព ទំនៀមទំលាប់របស់គេបត់បែនទៅរកព្រះអម្ចាស់។ មានភារកិច្ចផ្សេងៗគ្នាសម្រាប់វណ្ណៈ (វណ្ណៈសង្គម) ផ្សេងៗគ្នា។ សកម្មភាពដែលជាធម៌ផ្ទាល់ខ្លួន (ស្វធម៌) សម្រាប់វណ្ណៈជាក់លាក់មួយ ក្លាយជាធម៌របស់អ្នកដទៃ (បរធម៌) ឧ. ជា 'អន្យត្រ កម្ម' (សកម្មភាពសម្រាប់អ្វីមួយផ្សេងទៀត) សម្រាប់វណ្ណៈផ្សេងទៀត ព្រោះវាមិនត្រូវបានបញ្ញត្តិសម្រាប់ពួកគេ។ ឧទាហរណ៍ ការចិញ្ចឹមជីវិតដោយទាន គឺជាស្វធម៌សម្រាប់ព្រាហ្មណ៍ ប៉ុន្តែជាបរធម៌សម្រាប់ក្សត្រិយ៍។ ដូចគ្នានេះដែរ ការប្រតិបត្តិភារកិច្ចដោយនិស្កាមភាព (ទស្សនៈមិនមានតម្រេក) គឺជាស្វធម៌របស់មនុស្ស ហើយការប្រតិបត្តិសកម្មភាពដោយសកាមភាព (ទស្សនៈមានតម្រេក) គឺជាបរធម៌។ សកម្មភាពទាំងអស់ដែលមានមូលហេតុចេញពីតម្រេក (សកាម) និងហាមឃាត់ ធ្លាក់ក្នុងប្រភេទ 'អន្យត្រ-កម្ម' តែម្តង។ សកម្មភាពទាំងអស់ដែលធ្វើឡើងដើម្បីសុខភាព កិត្តិយស ស្ថានភាព ភាពស្រួលផ្សេងៗរបស់ខ្លួនឯង ក៏ជា 'អន្យត្រ-កម្ម' ដែរ (សូមមើលកំណត់សម្គាល់ទំព័រ ១២៦)។ ដូច្នេះ សកម្មភាពណាក៏ដោយ តូចក្តី ធំក្តី សាធក៍ (អ្នកប្រាថ្នាខាងព្រលឹង) គួរនៅតែមានការប្រុងប្រយ័ត្នថា សកម្មភាពនោះមិនត្រូវបានធ្វើឡើងដោយមានគោលបំណងអាត្មានិយមណាមួយឡើយ។ សាធក៍ គឺជាអ្នកដែលមានការប្រុងប្រយ័ត្នជានិច្ច។ ហេតុនេះ សាធក៍ ត្រូវតែមានការប្រុងប្រយ័ត្ន និងភ្ញាក់រលឹកជានិច្ចចំពោះសាធនៈ (ការប្រតិបត្តិខាងព្រលឹង) របស់គេ។ ចំពោះ 'អន្យត្រ-កម្ម' មានអារម្មណ៍ដ៏ល្អិតល្អន់ពីរ៖ (១) ប្រសិនបើ នៅពេលអ្នកណាម្នាក់មកដល់ មនុស្សម្នាក់ប្រើពាក្យគួរសមដូចជា "សូមមក! សូមអង្គុយ!" ប៉ុន្តែក្នុងចិត្តយល់ថាខ្លួនឯងជាអ្នកគួរសម ឬនិយាយដោយមានអារម្មណ៍ថា "ដោយនិយាយដូច្នេះ ខ្ញុំនឹងបង្កើតរូបភាពល្អលើភ្ញៀវ" ពេលនោះ ដោយសារអារម្មណ៍អាត្មានិយមដែលលាក់កំបាំង នេះគឺជា 'អន្យត្រ-កម្ម' មិនមែនជាយជ្ញាថៈកម្មទេ។ (២) ប្រសិនបើនៅក្នុងសត្សង្គៈ (ក្រុមដ៏បរិសុទ្ធ) ការប្រជុំ ជាដើម មនុស្សម្នាក់សួរសំណួរខណៈដែលកក់ក្តៅនូវអារម្មណ៍ថា អ្នកនិយាយ និងអ្នកស្តាប់នឹងចាត់ទុកខ្ញុំថាជាអ្នកដឹង ហើយខ្ញុំនឹងបង្កើតរូបភាពល្អលើពួកគេ ពេលនោះ នេះគឺជា 'អន្យត្រ-កម្ម' មិនមែនជាយជ្ញាថៈកម្មទេ។ ខ្លឹមសារគឺថា សាធក៍ គួរតែប្រតិបត្តិសកម្មភាព ប៉ុន្តែមិនគួរមានអារម្មណ៍នៃអាត្មានិយម តម្រេក ជាដើម ក្នុងនោះឡើយ។ សកម្មភាពមិនត្រូវបានហាមឃាត់ទេ ផ្ទុយទៅវិញ សកាមភាព (ទស្សនៈមានតម្រេក) ទេដែលត្រូវបានហាមឃាត់។ សាធក៍ មិនគួរប្រតិបត្តិសកម្មភាពណាមួយដោយមានព្យាយាមនៃការសោយសុខ និងភាពស្រណុកឡើយ ព្រោះព្យាយាមបែបនេះមានសេចក្តីប្រកាន់ភ្ជាប់ទៅនឹងការសោយសុខ និងតម្រេក ដែលជាហេតុធ្វើឱ្យការប្រតិបត្តិកម្មយោគមិនអាចកើតមានបាន។ សូម្បីតែការប្រតិបត្តិសកម្មភាពដោយមានព្យាយាមនៃការចិញ្ចឹមជីវិតប៉ុណ្ណោះ ក៏រក្សាតម្រេកក្នុងការរស់នៅឱ្យនៅរស់ដែរ។ ដូច្នេះ ព្យាយាមនៃការចិញ្ចឹមជីវិត ក៏ត្រូវតែលះបង់ដែរ។ សាធក៍ គួរតែប្រតិបត្តិសកម្មភាពគ្រប់យ៉ាង តែដោយមានព្យាយាមនៃសាធនៈ (ការប្រតិបត្តិខាងព្រលឹង) ប៉ុណ្ណោះ។ សាធក៍ដ៏ល្អបំផុត គឺអ្នកដែលមិនប្រតិបត្តិសកម្មភាពណាមួយសម្រាប់ការរំដោះខ្លួនឯងផង ប៉ុន្តែប្រតិបត្តិសកម្មភាពសម្រាប់តែសុភមង្គលអ្នកដទៃប៉ុណ្ណោះ។ ហេតុផលគឺថា សុភមង្គលផ្ទាល់ខ្លួន ត្រូវបានសម្រេចដោយការប្រតិបត្តិសកម្មភាពសម្រាប់អ្នកដទៃ មិនមែនដោយការប្រតិបត្តិសកម្មភាពសម្រាប់ខ្លួនឯងទេ។ សុភមង្គលផ្ទាល់ខ្លួន ស្ថិតនៅក្នុងសុភមង្គលអ្នកដទៃ។ ការចាត់ទុកសុភមង្គលផ្ទាល់ខ្លួនថាដាច់ពីសុភមង្គលអ្នកដទៃ គឺជាកំហុស។ ដូច្នេះ សកម្មភាពលោកិយ និងតាមគម្ពីរទាំងអស់ដែលត្រូវបានប្រតិបត្តិ គួរតែសម្រាប់តែសុភមង្គលលោកប៉ុណ្ណោះ។ សកម្មភាពដែលធ្វើឡើងសម្រាប់សុខភាពផ្ទាល់ខ្លួន ពិតជាចងស្ថិត សូម្បីតែសកម្មភាពដែលធ្វើឡើងសម្រាប់សុភមង្គលផ្ទាល់ខ្លួន ក៏ចងស្ថិតដែរ។ ការគ្រាន់តែចាំមើលសុភមង្គលផ្ទាល់ខ្លួន រក្សាភាពជាបុគ្គលឱ្យនៅរស់។ ដូច្នេះ កុំនិយាយពីសកម្មភាពផ្សេងទៀត សូម្បីតែជបៈ (ការសូត្រមន្ត) ការពិចារណា ការសមាធិ និងសមាធិ ក៏គួរតែប្រតិបត្តិសម្រាប់តែសុភមង្គលលោកប៉ុណ្ណោះ។ សេចក្តីដូច្នេះគឺថា សកម្មភាពទាំងអស់ដែលប្រតិបត្តិតាមរយៈខន្ធទាំងបី – កាយស្តុក្កស្ម័យ (កាយធម្មជាតិ) កាយសុក្ខស្ម័យ (កាយដ៏ល្អិត) និងកាយការណៈ (កាយជាហេតុ) – គួរតែសម្រាប់លោកតែមួយគត់ មិនមែនសម្រាប់ខ្លួនឯងទេ។ 'កម្ម' គឺសម្រាប់លោក ហើយនៅពេលដែលការភ្ជាប់ទំនាក់ទំនងជាមួយលោកត្រូវបានកាត់ផ្តាច់ 'យោគ' ជាមួយព្រះអម្ចាស់ គឺសម្រាប់ខ្លួនឯង។ នេះត្រូវបានគេហៅថា កម្មយោគ។ "លោកោយំ កម្មពន្ធនៈ" – សិទ្ធិក្នុងការប្រតិបត្តិសកម្មភាពដែលជាភារកិច្ច (យជ្ញ) ជាចម្បង ជាកម្មសិទ្ធិរបស់មនុស្សតែប៉ុណ្ណោះ។ ព្រះអម្ចាស់បានពិពណ៌នារឿងនេះបន្ថែមទៀតក្នុងបរិបទនៃវដ្តនៃការបង្កើត (៣.១៤-១៦)។ សកម្មភាពដែលជាភារកិច្ច ត្រូវបានប្រតិបត្តិតែដោយអ្នកដែលមានគោលបំណងផ្តល់អត្ថប្រយោជន៍ដល់សត្វលោកទាំងអស់ និងផ្តល់សុភមង្គលដល់ពួកគេ។ នៅពេលដែលមនុស្សប្រតិបត្តិសកម្មភាពមិនមែនដើម្បីសុភមង្គលអ្នកដទៃ ប៉ុន្តែសម្រាប់តែសុខភាពផ្ទាល់ខ្លួនប៉ុណ្ណោះ ពេលនោះគេក្លាយជាអ្នកដែលចងស្ថិត។ ការប្រតិបត្តិសកម្មភាពដោយមានសេចក្តីប្រកាន់ភ្ជាប់ និងអារម្មណ៍អាត្មានិយម គឺជាហេតុនៃការចងស្ថិត។ ក្នុងភាពអវត្តមាននៃសេចក្តីប្រកាន់ភ្ជាប់ និងអាត្មានិយម សកម្មភាពត្រូវបានប្រតិបត្តិដោយស្វ័យប្រវត្តិសម្រាប់សុភមង្គលទាំងអស់។ ការចងស្ថិតកើតឡើងដោយសារអារម្មណ៍ មិនមែនដោយសារសកម្មភាពទេ។ មនុស្សមិនត្រូវបានចងស្ថិតដោយសកម្មភាពទេ ផ្ទុយទៅវិញ គេត្រូវបានចងស្ថិតដោយសេចក្តីប្រកាន់ភ្ជាប់ និងអារម្មណ៍អាត្មានិយមដែលគេកក់ក្តៅចំពោះសកម្មភាព។ "តទថៈ កម្ម កូន្តេយ មុក្តសង្គៈ សមាចរ" – នៅទីនេះ ដោយពាក្យ "មុក្តសង្គៈ" គោលបំណងរបស់ព្រះអម្ចាស់គឺថា ការចងស្ថិតកើតឡើងតែដោយសារសេចក្តីប្រកាន់ភ្ជាប់ដោយមានកម្មសិទ្ធិចំពោះសកម្មភាព វត្ថុ និងឧបករណ៍ – កាយ ចិត្ត ព្យាយាម ជាដើម – ដែលសកម្មភាពត្រូវបានប្រតិបត្តិ។ ដោយសារសេចក្តីប្រកាន់ភ្ជាប់ដោយមានកម្មសិទ្ធិ សូម្បីតែសកម្មភាពដែលជាភារកិច្ច ក៏មិនត្រូវបានប្រតិបត្តិដោយធម្មជាតិ និងត្រឹមត្រូវដែរ។ ក្នុងភាពអវត្តមាននៃសេចក្តីប្រកាន់ភ្ជាប់ដោយមានកម្មសិទ្ធិ សកម្មភាពដែលជាភារកិច្ចសម្រាប់សុភមង្គលអ្នកដទៃ ត្រូវបានប្រតិបត្តិដោយស្វ័យប្រវត្តិ ហើយប្រសិនបើសកម្មភាពដែលជាភារកិច្ចមិនមាន ពេលនោះ ការស្ថិតនៅក្នុងស្ថានភាពធម្មជាតិ ក្នុងខ្លឹមសារផ្ទាល់ខ្លួន កើតឡើងដោយស្វ័យប្រវត្តិ។ ជាលទ្ធផល សាធនៈ (ការប្រតិបត្តិខាងព្រលឹង) បន្តដោយមិនដាច់ ហើយការមិនប្រតិបត្តិមិនដែលកើតឡើងឡើយ។ ការលះបង់សកម្មភាពដែលបានបញ្ញត្តិដោយសារការខ្ជិល និងភាពធ្វេសប្រហែស ត្រូវបានគេហៅថា 'តាមស ត្យាគ' (ការលះបង់ក្នុងគុណតាមៈ) (គីតា ១៨.៧) ដែលផលរបស់វាគឺភាពល្ងង់ខ្លៅ ឧ. ការទទួលបានជាតិដែលមានភាពវង្វេង – "អជ្ញាណំ តមសៈ ផលម៑" (គីតា ១៤.១៦)។ ការលះបង់សកម្មភាពដោយចាត់ទុកវាថាជាការឈឺចាប់ ត្រូវបានគេហៅថា 'រាជស ត្យាគ' (ការលះបង់ក្នុងគុណរាជៈ) (គីតា ១៨.៨) ដែលផលរបស់វាគឺការទទួលបាននូវការឈឺចាប់ – "រាជសស្តុ ផលំ ទុឃ្ខម៑" (គីតា ១៤.១៦)។ ដូច្នេះ នៅទីនេះ ព្រះអម្ចាស់មិនបានប្រាប់អរជុនឱ្យលះបង់សកម្មភាពទេ ផ្ទុយទៅវិញ ទ្រង់បាន