Dunia imefungwa na matendo yasiyo ya dhabihu; kwa hivyo, e mwana wa Kunti, fanya tendo kwa ajili hiyo pekee, ukiwa huru na mshikamano.

【Maana ya maneno】 Yajnarthat - kwa ajili ya dhabihu Karmanah - ya tendo Anyatra - vinginevyo Lokah - ulimwengu Ayam - huu Karmabandhanah - amefungwa na tendo Tadartham - kwa ajili hiyo Karma - tendo Kaunteya - Ee mwana wa Kunti (Arjuna) Muktasangah - huru kutoka kwenye kushikamana Samachara - fanya 【Ufafanuzi】 Yajna inamaanisha dhabihu, ibada ya kidini, au tendo lolote la kujitolea linalofanywa kwa nia safi. Inamaanisha pia Isvara. Taittiriya Samhita ya Veda inasema kwamba Yajna kwa hakika ni Vishnu. Ikiwa mtu anafanya matendo kwa ajili ya Bwana, hafungwi. Moyo wake husafishwa kwa kufanya matendo kwa ajili ya Bwana. Pale ambapo roho hii ya kutojitolea haiongozi tendo, tendo hilo litamfunga mtu kwenye Samsara, hata liwe zuri au tukufu kiasi gani.

3.9. Ufafanuzi: "Yajñārthāt karmaṇo'nyatra" – Kulingana na Gita, wajibu wenyewe unaitwa 'Yajña' (dhabihu). Neno 'Yajña' linajumuisha shughuli zote za mwili, za kidunia na za kiroho kama vile yajña (dhabihu ya kiibada), sadaka, jitihada za kiroho, matoleo, hija, nadhiri, usomaji wa Veda, n.k. Hata kazi, utumishi, masomo, kufundisha, n.k., zinazofanywa kama wajibu na kuidhinishwa na maandiko matakatifu pia huitwa Yajña. Vitendo vyote vinavyofanywa ili kuwapeni wengine furaha na manufaa ni Yajñārtha Karma (vitendo vya dhabihu). Kufanya Yajñārtha Karma huondoa upesi ushirikina na kuharibu Karma yote ya Karmayogi (Gita 4.23). Yaani, vitendo kama hivyo wenyewe havifungii; badala yake, pia huvunja lundo la Karma ya zamani. Kwa kweli, hali ya mtu inalingana na dhumuni yake, si kulingana na kitendo. Kwa mfano, dhumuni kuu la mfanyabiashara ni kupata utajiri; kwa hivyo, kwa kweli, hali yake inakaa katika utajiri, na mara tu anapofunga duka lake, mwelekeo wake unaelekea utajiri. Vivyo hivyo, wakati wa kufanya Yajñārtha Karma, hali ya Karmayogi inakaa katika dhumuni yake—Mungu pekee—na anapomaliza kitendo, mwelekeo wake unaelekea Mungu. Kuna majukumu tofauti kwa Vikundi (Varnas) mbalimbali vya kijamii. Kitendo ambacho ni Dharma yake mwenyewe (Swadharma) kwa Varna fulani huwa Dharma ya mwingine (Paradharma), yaani, 'anyatra karma' (kitendo cha kitu kingine) kwa Varna nyingine kwa sababu hakikipangiwa. Kwa mfano, kujikimu kwa sadaka ni Swadharma kwa Brahmini lakini ni Paradharma kwa Kshatriya. Vivyo hivyo, kutekeleza wajibu kwa Nafsi isiyo na tamaa (Nishkāma Bhāva) ndio Swadharma ya mwanadamu, na kutekeleza kitendo kwa Nafsi yenye tamaa (Sakāma Bhāva) ni Paradharma. Vitendo vyote vya Sakāma (vinavyochochewa na tamaa) na vilivyokatazwa vinaangukia katika kundi la 'anyatra-karma' pekee. Vitendo vyote vinavyofanywa kwa ajili ya raha, heshima, sifa, starehe, n.k., za mtu mwenyewe pia ni 'anyatra-karma' (angalia maelezo uk. 126). Kwa hivyo, kitendo chochote kinachofanywa, kikubwa au kidogo, Msomi wa kiroho (Sādhaka) anapaswa kubaki mwenye kujihadhari kwamba kitendo hakifanywi kwa nia yoyote ya ubinafsi. Sādhaka ni yule anayejihadhari daima. Kwa hivyo, Sādhaka lazima abaki mwenye kujihadhari na kuwa macho kuhusu Sādhana yake (mazoezi ya kiroho). Kuhusu 'anyatra-karma', kuna hisia mbili za hila: (1) Ikiwa, mtu anapofika, mtu anatumia maneno ya heshima kama "Karibu! Tafadhali keti!" lakini moyoni mwake anajisifu mwenyewe au anasema kwa hisia kwamba "Kwa kusema hivi, nitaacha hisia nzuri kwa mgeni," basi kwa sababu ya hisia ya ubinafsi iliyofichika, hii ni 'anyatra-karma', si Yajñārtha Karma. (2) Ikiwa katika Satsanga (ushirika mtakatifu), mikutano, n.k., mtu anauliza swali hali ana hisia kwamba msemaji na wasikilizaji watanichukulia kama mwenye elimu na nitaacha hisia nzuri kwao, basi hii ni 'anyatra-karma', si Yajñārtha Karma. Kiini ni kwamba Sādhaka anapaswa kutekeleza kitendo, lakini haipaswi kuwa na hisia ya ubinafsi, tamaa, n.k., ndani yake. Kitendo hakikatazwi; badala yake, Sakāma Bhāva (nafsi yenye tamaa) ndiyo inayokatazwa. Sādhaka haipaswi kutekeleza kitendo chochote kwa akili ya kujistarehesha na anasa; kwa sababu akili kama hiyo ina mshikamano na kujistarehesha na tamaa, kwa sababu ambayo mazoezi ya Karmayoga hayawezekani. Hata kutekeleza kitendo kwa akili ya kujikimu tu huendeleza tamaa ya kuishi. Kwa hivyo, akili ya kujikimu pia inapaswa kuachwa. Sādhaka anapaswa kutekeleza kila kitendo kwa akili ya Sādhana (mazoezi ya kiroho) pekee. Sādhaka bora ni yule anayefanya kila kitendo kwa ajili ya wema wa wengine, hata kwa ajili ya ukombozi wake mwenyewe. Sababu ni kwamba wema wa mtu mwenyewe unapatikana kwa kufanya kazi kwa ajili ya wengine, si kwa kufanya kazi kwa ajili ya mtu mwenyewe. Wema wa mtu mwenyewe uko katika wema wa wengine. Kuchukulia wema wa mtu mwenyewe kuwa tofauti na wema wa wengine ndio makosa. Kwa hivyo, vitendo vyote vya kidunia na vya kimaandiko vinavyotekelezwa vinapaswa kuwa kwa ajili ya wema wa ulimwengu pekee. Kitendo kinachofanywa kwa ajili ya raha ya mtu mwenyewe hakika kinafunga; hata kitendo kinachofanywa kwa ajili ya wema wa mtu mwenyewe kinafunga. Kuangalia tu wema wa mtu mwenyewe kunaendeleza utu binafsi. Kwa hivyo, usiseme kuhusu vitendo vingine, hata Japa (kusoma mantra), kutafakari, kutafakari kwa kina, na Samadhi vinapaswa kufanywa kwa ajili ya wema wa ulimwengu pekee. Maana yake ni kwamba shughuli zote zinazofanywa kupitia miili mitatu—miili mibaya, miili ya hila, na miili ya sababu—zinapaswa kuwa kwa ajili ya ulimwengu pekee, si kwa ajili ya mtu mwenyewe. 'Karma' ni kwa ajili ya ulimwengu, na kukatwa kwa uhusiano na ulimwengu, 'Yoga' na Mungu ni kwa ajili ya mtu mwenyewe. Hii ndiyo inaitwa Karmayoga. "Loko'yaṁ karmabandhanaḥ" – Haki ya kutekeleza kitendo kinachofungwa na wajibu (Yajña) kimsingi ni ya wanadamu pekee. Bwana ameelezea hili zaidi katika muktadha wa mzunguko wa uumbaji (3.14-16). Vitendo vinavyofungwa na wajibu hutekelezwa tu na yule ambaye dhumuni yake ni kuwafaa viumbe wote na kuwapa furaha. Mwanadamu anapotekeleza kitendo si kwa ajili ya wema wa wengine bali kwa ajili ya raha yake mwenyewe tu, ndipo anapofungwa. Kutekeleza kitendo kwa mshikamano na hisia ya ubinafsi ndio sababu ya kufungwa. Kwa kukosekana kwa mshikamano na ubinafsi, vitendo hufanywa kiotomatiki kwa ajili ya wema wa wote. Kufungwa hutokea kwa sababu ya hisia, si kwa sababu ya kitendo. Mtu hafungwi na vitendo; badala yake, anafungwa na mshikamano na hisia ya ubinafsi anayobeba kuhusu vitendo. "Tadarthaṁ karma kaunteya muktasaṅgaḥ samācara" – Hapa, kwa neno "muktasaṅgaḥ" dhumuni ya Bwana ni kwamba kufungwa hutokea tu kwa sababu ya mshikamano wa umiliki kuhusu vitendo, vitu, na vyombo—mwili, akili, akili, n.k.—ambavyo vitendo hufanywa. Kwa sababu ya mshikamano wa umiliki, hata vitendo vinavyofungwa na wajibu havitekelezwi kiasili na vizuri. Kwa kukosekana kwa mshikamano wa umiliki, kitendo kinachofungwa na wajibu kwa ajili ya wema wa wengine hufanywa kiotomatiki, na ikiwa kitendo kinachofungwa na wajibu hakipatikani, basi kukaa katika hali ya asili, katika kiini chake mwenyewe, hutokea kiotomatiki. Kwa hivyo, Sādhana (mazoezi ya kiroho) inaendelea bila kukatika na kutofanya mazoezi hakutokei kamwe. Kuacha kitendo kilichopangwa kwa sababu ya uvivu na uzembe huitwa 'Tāmasa Tyāga' (kujinyima katika hali ya ujinga) (Gita 18.7), ambayo matunda yake ni upumbavu, yaani, kupata aina za kupotoshwa—"Ajñānaṁ tamasaḥ phalam" (Gita 14.16). Kuacha vitendo kwa kuzichukulia kuwa za huzuni huitwa 'Rājasa Tyāga' (kujinyima katika hali ya shauku) (Gita 18.8), ambayo matunda yake ni kupata huzuni—"Rajasastu phalaṁ duḥkham" (Gita 14.16). Kwa hivyo, hapa Bwana hamwambii Arjuna aache vitendo; badala yake, Anamwamuru atekeleze vitendo vinavyofungwa na wajibu kwa shauku na kikamilifu kulingana na maagizo ya maandiko, bila ubinafsi, umiliki, mshikamano na matokeo, tamaa, hamu, upendeleo, n.k., ambayo huitwa 'Sāttvika Tyāga' (kujinyima katika hali ya wema) (Gita 18.9). Bwana Mwenyewe anasema zaidi kwamba hakuna kinachobaki kufanywa kwa Ajili yangu, lakini mimi huendelea kufanya kazi kwa uangalifu (3.22-23). Uvivu katika kutekeleza vizuri vitendo vinavyofungwa na wajibu hutokana na sababu mbili: (1) Ni tabia ya kibinadamu kujishughulisha na kitendo tu baada ya kutamani matokeo kwanza. Anapoona kwamba kulingana na Karmayoga, hamu ya matokeo haipaswi kubebwa, basi anafikiria, "Kwa nini nifanye kitendo hata kidogo?" (2) Baada ya kuanza kitendo, anapogundua baadaye kwamba matokeo yake yatakuwa mabaya, basi anafikiria, "Hata nikifanya kitendo kwa njia bora iwezekanavyo, ikiwa nitapata matokeo mabaya, basi kwa nini nifanye kitendo hata kidogo?" Karmayogi haibebi hamu yoyote wala hatamani matokeo yanayoharibika; anatekeleza kitendo kinachofungwa na wajibu kwa kuangalia tu wema wa ulimwengu. Kwa hivyo, kwa sababu ya sababu mbili hapo juu, uvivu hauwezi kutokea katika vitendo vyake vinavyofungwa na wajibu. Hoja Kali: Kwa ujumla imekuwa tabia ya kibinadamu kutekeleza kwa shauku kubwa tu kitendo ambacho anaona maslahi yake ya kibinafsi. Lakini kitendo hicho hicho kinamfunga. Kwa hivyo, kuwa huru kutokana na kufungwa huku, ni muhimu sana kwake kujitenda kulingana na Karmayoga. Katika Karmayoga, vitendo vyote hufanywa kwa ajili ya wengine pekee, kamwe kwa ajili ya mtu mwenyewe. Hawa 'wengine' ni nani? Ni muhimu sana kuelewa hili pia. Kando na mwili wa mtu mwenyewe, viumbe na vitu vingine bila shaka ni 'wengine'. Lakini hata hivi 'mwili wako' unaoitwa mwili mbaya, mwili wa hila (hisia, akili, akili, hewa muhimu), na mwili wa sababu (ambapo 'mimi' anayedhaniwa anakaa) pia ni tofauti na Mwenyezi (angalia maelezo uk. 127). Sababu ni kwamba Mwenyezi (Jīvātmā) ni kipande cha Roho Kuu yenye ufahamu, na miili hii n.k. ni vipande vya Asili isiyo na uhai. Shughuli zote hutokea ndani na kwa ajili ya asiye na uhai pekee. Hakuna shughuli yoyote inayotokea kamwe ndani na kwa ajili ya Mwenye Ufahamu. Kwa hivyo, 'kufanya' si kwa ajili ya Mwenyezi hata kidogo, haijawahi kuwa, na haitaweza kamwe kuwa. Hata hivyo, kadiri Mwenye Ufahamu anavyozichukulia vitu hivi visivyo na uhai kama mwili n.k., vilivyopatikana kutoka ulimwenguni, kuwa 'mimi', 'vyangu', na 'kwa ajili yangu', ndivyo asili yake inavyokuwa ya 'kufanya kwa ajili ya mtu mwenyewe'. Kwa hivyo, kwa kufanya kitendo kwa ajili ya wengine, mshikamano wa umiliki huondolewa kwa urahisi. Hata hali za mwili (utoto, ujana, n.k.) zinapobadilika, kila kiumbe huhisi uwepo wake endelevu katika umbo "Mimi ni yule yule." Uwepu huu usiobadilika (uwepo wa mtu) kiotomatiki umoja na Uhalisia Mkuu, na mwili unaobadilika, hisia, akili, akili, n.k., kiotomatiki vimoja na ulimwengu. Kitendo chochote tunachofanya kinafanywa tu kupitia mwili, hisia, n.k.; kwa sababu shughuli zote zinahusiana na Asili na vitu vilivyozaliwa na Asili, si na Mwenyezi (kiini chake mwenyewe). Kwa hivyo, bila uhusiano wa mwili, hatuwezi kutekeleza kitendo chochote. Hii inathibitisha kwa hakika kwamba hatuna cha kufanya kwa ajili yetu wenyewe; chochote kinachopaswa kufanywa kinapaswa kufanywa kwa ajili ya ulimwengu pekee. Sababu ni kwamba 'kufanya' inatumika tu kwa kile kinachoweza kufanya peke yake. Kwa kile kisichoweza kufanya chochote peke yake, hakuna utaratibu wa 'kufanya' hata kidogo. Cho chote kinachofanywa kinafanywa tu kwa msaada wa ulimwengu. Kwa hivyo, 'kufanya' ni kwa ajili ya ulimwengu pekee. Kwa kufanya kwa ajili ya mtu mwenyewe, mtu anafungwa na vitendo—"Yajñārthāt karmaṇo'nyatra loko'yaṁ karmabandhanaḥ." Hakuna uhusiano kati ya kiini chake kisichoharibika na kisichobadilika na mwili unaoharibika na unaobadilika, hisia, akili, akili, n.k. Kwa hivyo, hakuna kitu cha mtu mwenyewe wala kitu chochote kwa ajili ya mtu mwenyewe. Bila msaada wa mwili n.k., hatuwezi kufanya chochote; kwa hivyo, hakuna cha kufanya kwa ajili ya mtu mwenyewe. Katika asili yake ya kweli ya msingi, hakuna upungufu wowote unaotokea kamwe, na bila upungufu kutokea, hakuna hamu; kwa hivyo, hakuna kinachotamaniwa kwa ajili ya mtu mwenyewe. Kwa hivyo, wakati uhusiano wote na kitendo na vitu umekatwa kabisa (ambayo kwa kweli ndivyo ilivyo), basi ikiwa kuna athari za Jñāna (ujuzi), utambuzi wa moja kwa moja wa kiini chake hutokea; na ikiwa kuna athari za Bhakti (ibada), upendo kwa Mungu hutokea. Muunganisho: Katika aya iliyotangulia, Bwana alisema kwamba vitendo vingine zaidi ya Yajña (kitendo kinachofungwa na wajibu) vinafunga. Kwa hivyo, kuwa huru kutokana na kufungwa huku, ni muhimu kutekeleza kitendo kwa hisia ya wajibu, si kuacha kitendo kwa kiini. Sasa, ili kuthibitisha zaidi hali ya lazima ya msingi ya vitendo, Anatoa sababu zaidi.