ഭൂപതേ! ദ്രുപദനും ദ്രൌപദീപുത്രന്മാരും മഹാബാഹുവായ സൗഭദ്രനും (അഭിമന്യു) പ്രത്യേകം പ്രത്യേകം ശംഖുകളൂതി.

പദാർത്ഥങ്ങൾ: ദ്രുപദഃ - ദ്രുപദ രാജാവ്, ദ്രൗപദേയാഃ - ദ്രൗപദിയുടെ പുത്രന്മാർ, ച - ഒപ്പം, സർവശഃ - എല്ലാവരും, പൃഥിവീപതേ - ഭൂമിയുടെ അധിപതിയായ രാജാവേ, സൗഭദ്രഃ - സുഭദ്രയുടെ പുത്രൻ (അഭിമന്യു), ച - ഒപ്പം, മഹാബാഹുഃ - കരുത്തുറ്റ കൈകളുള്ളവൻ, ശംഖാൻ - ശംഖുകൾ, ദധ്മുഃ - മുഴക്കി, പൃഥക് പൃഥക് - പ്രത്യേകം പ്രത്യേകം. വ്യാഖ്യാനം: ഈ ശംഖനാദം മഹാഭാരത യുദ്ധത്തിന്റെ തുടക്കത്തെ അറിയിച്ചു.

രാജാവേ! ശ്രേഷ്ഠമായ വില്ലുമായി കാശീരാജാവും, മഹാവീരനായ ശിഖണ്ഡിയും, ധൃഷ്ടദ്യുമ്നനും വിരാടരാജാവും, അജേയനായ സാത്യകിയും, ദ്രുപദരാജാവും ദ്രൗപദിയുടെ അഞ്ചു പുത്രന്മാരും, സുഭദ്രാപുത്രനായ അഭിമന്യുവും (ദീർഘബാഹുവായ അഭിമന്യുവും) എന്നിവർ എല്ലാവരും എല്ലാദിശകളിൽ നിന്നും അവരവരുടെ ശംഖുകൾ പൊലിച്ചു. വ്യാഖ്യാനം: 'കാശ്യശ്ച പരമേഷ്വാസഃ...ശംഖാൻ ദധ്മുഃ പൃഥക് പൃഥക്' എന്നതിന്റെ വിശദീകരണം— മഹാവീരനായ ശിഖണ്ഡി അതിവീര്യവാൻ ആയിരുന്നു. മുൻജന്മത്തിൽ അദ്ദേഹം ഒരു സ്ത്രീയായിരുന്നു (കാശീരാജാവായ അംബയുടെ പുത്രി). ഈ ജന്മത്തിലും ദ്രുപദരാജാവിന് ഒരു പുത്രിയായി ലഭിച്ചു. പിന്നീട് സ്ഥൂണകർണ്ണൻ എന്ന യക്ഷന്റെ സഹായത്താൽ ഈ ശിഖണ്ഡിക്ക് പുരുഷത്വം ലഭിച്ചു. ഭീഷ്മർ ഈ വിവരങ്ങളെല്ലാം അറിഞ്ഞവരായിരുന്നു. അതിനാൽ ശിഖണ്ഡിയെ ഒരു സ്ത്രീയായി കരുതിയ ഭീഷ്മർ അദ്ദേഹത്തിന്മേൽ അസ്ത്രം ഏൽപിക്കുകയില്ലായിരുന്നു. യുദ്ധസമയത്ത് അർജ്ജുനൻ ശിഖണ്ഡിയെ മുൻനിരയിൽ നിർത്തി ഭീഷ്മരുടെ നേരെ അസ്ത്രം ഏൽപിച്ച് അദ്ദേഹത്തെ രഥത്തിൽ നിന്നും വീഴ്ത്തി. അർജ്ജുനപുത്രനായ അഭിമന്യു അതിവീര്യവാൻ ആയിരുന്നു. യുദ്ധത്തിനിടയിൽ ദ്രോണാചാര്യർ സൃഷ്ടിച്ച ചക്രവ്യൂഹത്തിൽ പ്രവേശിച്ച് തന്റെ പരാക്രമംകൊണ്ട് അനേകം വീരന്മാരെ നശിപ്പിച്ചു. ഒടുവിൽ കൗരവസേനയിലെ ആറു മഹാവീരന്മാർ അനീതിയായി അദ്ദേഹത്തെ ചുറ്റിപ്പിടിച്ച് ആയുധങ്ങളെറിഞ്ഞു. ദുശ്ശാസനപുത്രന്റെ ഗദാപ്രഹരം തലയിൽ പതിച്ച് അദ്ദേഹം മരണമടഞ്ഞു. ശംഖനാദത്തിന്റെ വർണ്ണനയിൽ സഞ്ജയൻ കൗരവസേനയിലെ വീരന്മാരിൽ നിന്നും ഭീഷ്മരുടെ പേര് മാത്രമേ എടുത്തുള്ളൂ. പാണ്ഡവസേനയിലെ വീരന്മാരിൽ നിന്നും ഭഗവാൻ ശ്രീകൃഷ്ണൻ, അർജ്ജുനൻ, ഭീമൻ മുതലായവരുൾപ്പെടെ പതിനെട്ടു പേരുടെ പേരുകൾ എടുത്തിരിക്കുന്നു. ഇതിൽ നിന്ന് തെളിയുന്നത് സഞ്ജയന്റെ മനസ്സിൽ അധർമ്മപക്ഷമായ കൗരവസേനയോട് ബഹുമാനമില്ല എന്നാണ്. അതിനാൽ അധർമ്മപക്ഷത്തെ വിശദമായി വർണ്ണിക്കുന്നത് അദ്ദേഹം ഉചിതമായി കാണുന്നില്ല. എന്നാൽ ധർമ്മപക്ഷമായ പാണ്ഡവസേനയോടും ഭഗവാൻ ശ്രീകൃഷ്ണനോടും പാണ്ഡവരോടും തന്റെ മനസ്സിൽ ബഹുമാനവും ഭക്തിബോധവും ഉള്ളതിനാൽ അവരുടെ പക്ഷത്തെ വിശദമായി വർണ്ണിക്കുന്നത് ഉചിതമാണെന്ന് കരുതുകയും, അവരുടെ പക്ഷത്തെ മാത്രം വർണ്ണിക്കുന്നതിൽ ആനന്ദം കണ്ടെത്തുകയും ചെയ്യുന്നു. സന്ധി— പാണ്ഡവസേന ശംഖനാദം ചെയ്തത് കൗരവസേനയിൽ എന്ത് പ്രഭാവം ഉണ്ടാക്കി എന്നത് അടുത്ത ശ്ലോകത്തിൽ പറയുന്നു.