ନିଜ ଧର୍ମକୁ ମଧ୍ୟ ବିଚାରି ତୁମେ ଦୋହଲିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ, କାରଣ ଧର୍ମଯୁକ୍ତ ଯୁଦ୍ଧ ଅପେକ୍ଷା କ୍ଷତ୍ରିୟଙ୍କ ପାଇଁ ଅନ୍ୟ କୌଣସି ମଙ୍ଗଳମୟ କର୍ତ୍ତବ୍ୟ ନାହିଁ।

**୨.୩୧** ନିଜ କର୍ତ୍ତବ୍ୟ (କ୍ଷତ୍ରିୟର ଧର୍ମ) ବିଚାର କରି ତୁମେ ଦ୍ୱନ୍ଦ୍ୱରେ ପଡ଼ିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ; କାରଣ ଧର୍ମଯୁଦ୍ଧ ପରି କ୍ଷତ୍ରିୟପାଇଁ ଆଉ କିଛି ଅଧିକ ମଙ୍ଗଳମୟ ନାହିଁ। **ଟୀକା:** [ପ୍ରଥମ ଦୁଇ ଶ୍ଳୋକରେ ଯୁଦ୍ଧରେ ଯୋଗଦେବାର ମହତ୍ତ୍ୱ ବର୍ଣ୍ଣନା କରାଯାଇଛି।] "ନିଜ କର୍ତ୍ତବ୍ୟ ବିଚାର କରି ତୁମେ ଦ୍ୱନ୍ଦ୍ୱରେ ପଡ଼ିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ" – ଏହି 'ନିଜ' ପରମେଶ୍ୱରର ଏକ ଅଂଶ। ଯେତେବେଳେ ଏହା ଶରୀର ସହିତ ତାଦାତ୍ମ୍ୟ ବୋଧ କରେ, ସେତେବେଳେ ଯେଉଁ କର୍ତ୍ତବ୍ୟକୁ ସେ 'ନିଜର' ବୋଲି ମାନେ, ତାହାକୁ 'ସ୍ୱଧର୍ମ' କୁହାଯାଏ। ଉଦାହରଣ ସ୍ୱରୂପ, ଯେଉଁ ବ୍ୟକ୍ତି ନିଜକୁ ବ୍ରାହ୍ମଣ, କ୍ଷତ୍ରିୟ, ବୈଶ୍ୟ ବା ଶୂଦ୍ର ବୋଲି ମାନେ, ସେହି ବର୍ଣ୍ଣାନୁସାରେ ଯେଉଁ କାର୍ଯ୍ୟ ତାଙ୍କର କର୍ତ୍ତବ୍ୟ, ତାହା ହିଁ ତାଙ୍କର ସ୍ୱଧର୍ମ। ଯେଉଁ ବ୍ୟକ୍ତି ନିଜକୁ ଶିକ୍ଷକ ବା ସେବକ ବୋଲି ମାନେ, ଶିକ୍ଷକ ବା ସେବକର କର୍ତ୍ତବ୍ୟ ପାଳନ କରିବା ତାଙ୍କର ସ୍ୱଧର୍ମ। ଯେଉଁ ବ୍ୟକ୍ତି ନିଜକୁ କାହାର ପିତା ବା କାହାର ପୁତ୍ର ବୋଲି ମାନେ, ପୁତ୍ର ବା ପିତା ପ୍ରତି ଯେଉଁ କର୍ତ୍ତବ୍ୟ ପାଳନ କରିବା ଉଚିତ, ତାହା ତାଙ୍କର ସ୍ୱଧର୍ମ। ଏଠାରେ, କ୍ଷତ୍ରିୟର କର୍ତ୍ତବ୍ୟପରାୟଣ କାର୍ଯ୍ୟକୁ 'ଧର୍ମ' ନାମରେ କୁହାଯାଇଛି (ଦେଖନ୍ତୁ ପୃଷ୍ଠା ୭୧.୨ ଟିପ୍ପଣୀ)। କ୍ଷତ୍ରିୟର ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ କର୍ତ୍ତବ୍ୟପରାୟଣ କାର୍ଯ୍ୟ ହେଉଛି ଯୁଦ୍ଧରୁ ବିମୁଖ ନ ହେବା। ଅର୍ଜୁନ ଜଣେ କ୍ଷତ୍ରିୟ; ତେଣୁ ଯୁଦ୍ଧ କରିବା ତାଙ୍କର ସ୍ୱଧର୍ମ। ତେଣୁ ଭଗବାନ କହୁଛନ୍ତି ଯେ, ସ୍ୱଧର୍ମର ଦୃଷ୍ଟିକୋଣରୁ ମଧ୍ୟ ଦେଖିଲେ, କ୍ଷତ୍ରିୟର ଧର୍ମ ଅନୁସାରେ ଯୁଦ୍ଧ କରିବା ତୁମର କର୍ତ୍ତବ୍ୟ। ତୁମେ କେବେ ମଧ୍ୟ ନିଜ କର୍ତ୍ତବ୍ୟରୁ ବିମୁଖ ହେବା ଉଚିତ ନୁହେଁ। "କ୍ଷତ୍ରିୟପାଇଁ ଧର୍ମଯୁଦ୍ଧ ପରି ଅଧିକ ମଙ୍ଗଳମୟ କିଛି ନାହିଁ" – କ୍ଷତ୍ରିୟପାଇଁ ଧର୍ମଯୁଦ୍ଧ ଅପେକ୍ଷା ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଅନ୍ୟ କୌଣସି ମଙ୍ଗଳମୟ କାର୍ଯ୍ୟ ନାହିଁ, ଅର୍ଥାତ୍, କ୍ଷତ୍ରିୟପାଇଁ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ କାର୍ଯ୍ୟ ହେଉଛି କ୍ଷତ୍ରିୟର ଧର୍ମ ପାଳନ (ଗୀତା ୧୮.୪୩)। [ସେହିପରି ବ୍ରାହ୍ମଣ, ବୈଶ୍ୟ ଓ ଶୂଦ୍ରଙ୍କ ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ସେମାନଙ୍କର ସ୍ୱଧର୍ମ ପାଳନ ବ୍ୟତୀତ ଅନ୍ୟ କୌଣସି ମଙ୍ଗଳମୟ କାର୍ଯ୍ୟ ନାହିଁ।] ସପ୍ତମ ଶ୍ଳୋକରେ ଅର୍ଜୁନ ପ୍ରାର୍ଥନା କରିଥିଲେ, "ମୋ ପାଇଁ କଣ କଲେ ମଙ୍ଗଳ ହେବ, ତାହା ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ କୁହନ୍ତୁ।" ତାହାର ଉତ୍ତରରେ ଭଗବାନ କହୁଛନ୍ତି ଯେ, ସ୍ୱଧର୍ମ ପାଳନ କରିବାରୁ ହିଁ ମଙ୍ଗଳ ଘଟିବ। କୌଣସି ଦୃଷ୍ଟିରୁ ହେଉ, ସ୍ୱଧର୍ମ ତ୍ୟାଗ କରିବା ମଙ୍ଗଳପ୍ରଦ ନୁହେଁ। ତେଣୁ ତୁମେ ଏହି ଯୁଦ୍ଧରୂପୀ ନିଜ କର୍ତ୍ତବ୍ୟରୁ ବିମୁଖ ହେବା ଉଚିତ ନୁହେଁ।