2.63. Objaśnienie – „Gdy człowiek zatapia się w przedmiotach zmysłowych, rodzi się do nich przywiązanie.” – Nie będąc oddanym Bogu, nie kontemplując Boga, kontempluje się jedynie przedmioty zmysłowe. Przyczyną jest to, że dusza ma z jednej strony Boga, a z drugiej świat. Gdy porzuca schronienie w Bogu, wówczas ucieka się do świata i kontempluje jedynie świat; ponieważ poza światem nie pozostaje żaden inny przedmiot kontemplacji. W ten sposób, przez nieustanne rozmyślanie, rodzi się w człowieku przywiązanie, uczucie i upodobanie do tych przedmiotów. Gdy powstaje przywiązanie, człowiek oddaje się tym przedmiotom. Czy oddawanie się przedmiotom jest mentalne, czy fizyczne, przyjemność z niego płynąca rodzi upodobanie do przedmiotów. Z upodobania, ten przedmiot zaczyna być kontemplowany raz za razem. Teraz, czy człowiek oddaje się temu przedmiotowi, czy nie, przywiązanie do przedmiotów nieuchronnie powstaje – taka jest zasada.
„Z przywiązania rodzi się pragnienie.” – Gdy powstaje przywiązanie do przedmiotów, rodzi się pragnienie ich zdobycia (użycia) – że te uciechy, te rzeczy, powinny stać się moim udziałem.
„Z pragnienia rodzi się gniew.” – Gdy przedmioty sprzyjające pragnieniu są nieprzerwanie zdobywane, rodzi się chciwość; a gdy istnieje możliwość spełnienia pragnienia, jeśli ktoś stawia przeszkodę, rodzi się gniew wobec tej osoby.
Pragnienie jest taką rzeczą, że gdy jest udaremnione, nieuchronnie rodzi się gniew. Duma z dobroci, którą człowiek żywi względem swojej kasty, etapu życia, cnót, kompetencji itp., również zawiera pragnienie własnego szacunku, zaszczytów itp.; gdy to pragnienie zostaje udaremnione przez jakąkolwiek osobę, rodzi się gniew.
'Pragnienie' jest skłonnością radżasową, 'zaślepienie' jest skłonnością tamasową, a 'gniew' jest skłonnością pomiędzy radżas i tamas.
Ilekroć gniew powstaje w jakiejkolwiek sprawie, gdzieś u jego korzenia z pewnością tkwi przywiązanie. Na przykład, jeśli gniew powstaje na widok kogoś działającego przeciw moralności i sprawiedliwości, to istnieje przywiązanie do moralności i sprawiedliwości. Jeśli gniew powstaje wobec kogoś, kto obraża lub gardzi, to istnieje przywiązanie do honoru i szacunku. Jeśli gniew powstaje wobec kogoś, kto krytykuje, to istnieje przywiązanie do pochwały. Jeśli gniew powstaje wobec kogoś, kto oskarża, to istnieje przywiązanie do dumy z nieskazitelności; i tak dalej.
„Z gniewu rodzi się zaślepienie.” – Z gniewu rodzi się zaślepienie, tj. ogarnia otępienie. W rzeczywistości, jeśli się przyjrzeć, zaślepienie rodzi się z tych czterech: pragnienia, gniewu, chciwości i poczucia posiadania, jak następuje:
(1) Zaślepienie wynikające z pragnienia: W nim, przy przyćmionej mocy rozróżniania, człowiek, przytłoczony pragnieniem, doprowadza do czynów, których nie powinno się wykonywać.
(2) Zaślepienie wynikające z gniewu: W nim, człowiek doprowadza do wypowiadania ostrych i niestosownych słów nawet wobec przyjaciół i czcigodnych osób i zachowuje się w sposób, w jaki nie powinien.
(3) Zaślepienie wynikające z chciwości: W nim, człowiek traci poczucie prawdy i fałszu, prawości i nieprawości itp., i oszukuje ludzi podstępem.
(4) Zaślepienie wynikające z poczucia posiadania: W nim, traci się równowagę umysłu; przeciwnie, rodzi się stronniczość.
Jeśli zaślepienie rodzi się ze wszystkich czterech – pragnienia, gniewu, chciwości i poczucia posiadania – to dlaczego Pan wspomniał tu jedynie o gniewie? Jeśli głębiej zbadać, w pragnieniu, chciwości i poczuciu posiadania, skłonność do własnej przyjemności-użycia i własnego interesu pozostaje rozbudzona, ale w gniewie, skłonność do krzywdzenia innych pozostaje rozbudzona. Dlatego zaślepienie wynikające z gniewu jest jeszcze straszniejsze niż zaślepienie wynikające z pragnienia, chciwości i poczucia posiadania. Z tej perspektywy, Pan stwierdził tu, że zaślepienie rodzi się szczególnie z gniewu.
„Z zaślepienia rodzi się utrata pamięci.” – Gdy ogarnia otępienie, pamięć zostaje zniszczona, tj. postanowienie poczynione na podstawie pism i dobrych myśli – „Muszę wykonywać takie działania, podejmować takie praktyki, osiągnąć swoje wyzwolenie” – pamięć o tym zostaje zniszczona; nie jest to przypominane.
„Z utraty pamięci rodzi się zniszczenie intelektu.” – Gdy pamięć jest zniszczona, traci się rozróżnianie przejawiające się w intelekcie, tj. człowiek traci moc do nowego myślenia.
„Ze zniszczenia intelektu, ginie.” – Przy utracie rozróżniania, człowiek upada ze swojego stanu. Dlatego, aby uniknąć tego upadku, najwyższą koniecznością dla wszystkich poszukujących jest oddanie się Bogu.
Tutaj, opisany ciąg – od samej kontemplacji przedmiotów rodzi się przywiązanie, z przywiązania pragnienie, z pragnienia gniew, z gniewu zaślepienie, z zaślepienia utrata pamięci, z utraty pamięci zniszczenie intelektu, a ze zniszczenia intelektu upadek – podczas gdy analiza tego ciągu zajmuje czas, powstanie wszystkich tych skłonności i wynikający z nich upadek człowieka nie zajmuje czasu. Jak prąd elektryczny, wszystkie te skłonności powstają natychmiast i powodują upadek człowieka.
Związek – Teraz, w następnym wersecie, Pan odpowiada na to czwarte pytanie: „Jak zachowuje się człowiek o ugruntowanej mądrości?”
★🔗