**੧.੪੪.** ਹੇ ਜਨਾਰਦਨ! ਅਸੀਂ ਪਰੰਪਰਾ ਤੋਂ ਸੁਣਿਆ ਹੈ ਕਿ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੇ ਖ਼ਾਨਦਾਨੀ ਧਰਮ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਬਹੁਤ ਸਮਾਂ ਤੱਕ ਨਰਕ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੇ ਹਨ।
**ਟੀਕਾ:** 'ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਖ਼ਾਨਦਾਨੀ ਧਰਮ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ... ਅਸੀਂ ਸੁਣਿਆ ਹੈ' – ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਵਿਵੇਕ ਅਤੇ ਨਵੀਆਂ ਕ੍ਰਿਆਵਾਂ ਕਰਨ ਦਾ ਅਧਿਕਾਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ, ਉਹ ਕਰਮ ਕਰਨ ਜਾਂ ਨਾ ਕਰਨ, ਉੱਤਮ ਜਾਂ ਹੀਣ ਕਰਮ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਸੁਤੰਤਰ ਹੈ। ਇਸ ਕਾਰਨ ਉਸਨੂੰ ਹਮੇਸ਼ਾ ਆਪਣਾ ਧਰਮ ਸਾਵਧਾਨੀ ਅਤੇ ਵਿਚਾਰ ਨਾਲ ਨਿਭਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਪਰ, ਇੰਦਰਿਆਂ ਦੇ ਸੁਖਾਂ ਦੇ ਮੋਹ ਅਤੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਵਸਤਾਂ ਦੇ ਲਾਲਚ ਵਿੱਚ ਫਸ ਕੇ, ਮਨੁੱਖ ਆਪਣੇ ਵਿਵੇਕ ਨੂੰ ਨਜ਼ਰਅੰਦਾਜ਼ ਕਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਰਾਗ-ਦਵੇਸ਼ ਦਾ ਗੁਲਾਮ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ, ਉਸਦਾ ਵਿਵਹਾਰ ਸ਼ਾਸਤ੍ਰੀ ਆਗਿਆਵਾਂ ਅਤੇ ਖ਼ਾਨਦਾਨੀ ਰੀਤੀ-ਰਿਵਾਜਾਂ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਜਾਣ ਲੱਗਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਫਲਸਰੂਪ, ਇਸ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਉਸਨੂੰ ਨਿੰਦਾ, ਬੇਇੱਜ਼ਤੀ ਅਤੇ ਤਿਰਸਕਾਰ ਝੱਲਣੇ ਪੈਂਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਪਰਲੋਕ ਵਿੱਚ, ਉਸਦੀ ਦੁਰਗਤੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਉਹ ਨਰਕ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਆਪਣੇ ਪਾਪਾਂ ਦੇ ਕਾਰਨ, ਉਸਨੂੰ ਬਹੁਤ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਨਰਕਾਂ ਦੀ ਯਾਤਨਾ ਭੋਗਣੀ ਪੈਂਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਅਸੀਂ ਆਪਣੀ ਪਰੰਪਰਾ ਦੇ ਮਹਾਨ ਬਜੁਰਗਾਂ ਅਤੇ ਆਚਾਰੀਆਂ ਤੋਂ ਸੁਣਿਆ ਹੈ।
'ਮਨੁੱਖ' ਸ਼ਬਦ ਵਿੱਚ ਖ਼ਾਨਦਾਨ ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਾਰੇ ਖ਼ਾਨਦਾਨ ਦੇ ਮਨੁੱਖ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਯਾਨੀ, ਇਸ ਵਿੱਚ ਪੂਰਵਜ (ਪਿਤਰ), ਆਪ, ਅਤੇ ਆਉਣ ਵਾਲੀ ਪੀੜ੍ਹੀ (ਵੰਸ਼) ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।
**ਸੰਬੰਧ:** ਯੁੱਧ ਦੇ ਫਲਸਰੂਪ ਪੈਦਾ ਹੋਣ ਵਾਲੀ ਮੁਸੀਬਤਾਂ ਦੀ ਲੜੀ ਦੇ ਇਸ ਵਰਣਨ ਦਾ ਅਰਜੁਨ ਉੱਤੇ ਕੀ ਪ੍ਰਭਾਵ ਪਿਆ? ਇਸਦਾ ਵਰਣਨ ਅਗਲੇ ਸ਼ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।
★🔗
