**Arjuna alisema:** Ee Janardana! Ikiwa wewe unafikiri buddhi (elimu) ni bora kuliko karma, basi kwa nini, ee Keshava, unanihusisha katika kitendo kibaya? Kwa maneno yako yanayonakana kuwa ya kupingana, unaichanganya akili yangu. Kwa hivyo, tafadhali amua na uniambie jambo moja kwa hakika, ambalo kwa njia yake nitaweza kufikia wema kuu.
**Ufafanuzi:** Neno 'Janardana' linaonyesha hisia za Arjuna kana kwamba anasema, "Ee Shri Krishna! Wewe ndiye utimizaji wa maombi ya kila mtu; kwa hivyo, bila shaka utatimiza yangu pia."
'Ikiwa unafikiri elimu ni bora kuliko kitendo... kwa nini unanihusisha, ee Keshava?' – Kuna udhaifu katika moyo wa mwanadamu kwamba anapouliza swali, anataka jibu la msemaji liwe linaunga mkono mtazamo wake au mafundisho yake mwenyewe. Hii inaitwa udhaifu kwa sababu kuamua kufuata maelekezo ya msemaji, iwe yanakubalika kabisa au hayakubaliki kabisa na akili, ndiyo ujasiri wa kweli; kila kitu kingine ni udhaifu au woga tu. Kwa sababu ya udhaifu huu, mtu hupata ugumu kuvumilia mashaka. Anaposhindwa kuvumilia mashaka, huvaa kanzu ya wema, maana yake ni kwamba kwa mwonekano wa wema, uovu unafika. Ule uovu unaokuja kwa mwonekano wa wema ni mgumu sana kuukataa. Hapa, kwa Arjuna, uovu wa kuacha wajibu umefika kwa mwonekano wa wema wa kuukataa jeuri. Kwa hivyo, anafikiri elimu ni bora kuliko kitendo cha lazima. Kwa sababu hii, anauliza hapa: Ikiwa wewe unafikiri elimu ni bora kuliko karma, basi kwa nini unanihusisha katika kitendo kibaya cha vita?
Katika mstari wa thelathini na tisa wa sura ya pili, Bwana alitumia neno 'buddhir yoge' kuzungumza juu ya usawa wa moyo (samatā) pekee; lakini Arjuna alilielewa kama elimu. Kwa hivyo, anamwambia Bwana: Ee Janardana! Ulikwisha sema hapo awali, 'Nimekuelezea buddhi hii katika Sānkhya; sasa sikia kuhusu hii katika muktadha wa Yoga. Ukiwa na buddhi hii, utaikata kamba ya karma.' Lakini kamba ya karma hukatwa tu pale panapokuwapo na elimu. Pia ulisema kwamba 'Buddhiyoga' (yoga ya akili) inamaanisha elimu ni bora zaidi kuliko kitendo (2.49). Ikiwa, kulingana na mtazamo wako, elimu ni bora na nzuri kuliko karma, basi haupaswi kunihusisha hata katika matendo yaliyoagizwa na maandiko na yaliyo na heri kama dhabihu, sadaka, na kujinyima, lakini unihusishe tu katika elimu. Kinyume chake, kwa nini unanihusisha katika kitendo cha jeuri sana kama vita, ambacho mtu anatakiwa kuua watu siku nzima?
Hapo awali, akili ya Arjuna ilijaa shauku ya vita, na katika shauku hiyo alimwambia Bwana, 'Ee Achyuta! Weka gari langu kati ya majeshi mawili ili niwaone wale waliopo hapa kupigana nami.' Lakini Bwana alipoweka gari kati ya majeshi mawili, mbele ya Bhishma na Drona na wafalme, na kusema, 'Waona hawa Wakuru,' basi ushirikiano wa kifamilia wa Arjuna uliamshwa. Kwa kuamshwa kwa ushirikiano, mwelekeo wake uligeuka mbali na vita, mbali na kitendo, na kuelekea kwenye elimu; kwa sababu katika elimu, mtu hahitaji kufanya vitendo vibaya kama vita. Kwa hivyo, Arjuna anasema: Kwa nini unanihusisha katika kitendo kibaya?
Hapa, neno 'buddhiḥ' linachukuliwa kumaanisha 'elimu'. Ikiwa neno 'buddhiḥ' hapa linachukuliwa kumaanisha 'usawa wa moyo' (samatā), basi mashtaka ya maneno yanayopingana hayangesimama. Sababu ni kwamba katika mstari wa arobaini na nane wa sura ya pili, Bwana alimwamuru Arjuna kufanya kitendo hali ya kukaa katika Yoga (usawa wa moyo). Mashtaka ya maneno yanayopingana yangekuwa ya haki tu ikiwa, katika ufahamu wa Arjuna, kungekuwa na mambo mawili tofauti, na ndipo swali hili lingeibuka: Ikiwa, kulingana na mtazamo wako, elimu ni bora kuliko karma, basi kwa nini unanihusisha katika kitendo kibaya? Pili, katika jibu lake kwa swali la Arjuna baadaye, Bwana anazungumza juu ya njia mbili—njia ya elimu kwa wenye hekima na njia ya kitendo kwa mayogi. Hii pia inafanya ki mantiki kuchukua maana ya neno 'buddhiḥ' katika maswali ya Arjuna kama 'elimu'.
Mtafutaji yeyote anaweza kupata jibu sahihi la swali lake tu kwa kuuliza kwa heshima. Haiwezekani kupata jibu sahihi kwa kutoa pingamizi kwa mashaka. Arjuna ana imani kamili kwa Bwana; kwa hivyo, hisia zilizoonyeshwa na swali hapo juu ni kwamba ikiwa Bwana atasema hivyo, Arjuna anaweza kujihusisha hata katika kitendo kibaya kama vita kwa faida yake mwenyewe.
'Kwa maneno yako yanayonakana kuwa ya kupingana, unaichanganya akili yangu' – Hisia katika maneno haya ya Arjuna ni kwamba wakati mwingine unasema, 'Fanya kitendo' ('kuru karmāṇi' 2.48), na wakati mwingine unasema, 'Jikite katika buddhi' ('buddhau śaraṇam anviccha' 2.49). Kwa maneno yako haya yanayonakana kuwa ya kuchanganyika, akili yangu inachanganyika, maana yake siwezi kuelewa wazama ikiwa ninapaswa kufanya kitendo au kujikita katika elimu.
Hapa, matumizi ya neno 'iva' (kana kwamba) mara mbili yanaonyesha imani ya Arjuna kwa Bwana. Kwa sababu ya imani hii, Arjuna anakubali maneno ya Bwana kuwa sahihi na pia anaelewa kwamba Bwana haichanganyi akili yake. Hata hivyo, kwa sababu haelewi maneno ya Bwana kwa usahihi, kauli za Bwana zinamwonekana kuwa za kupingana naye, na inamwonekana kana kwamba Bwana anamchanganya akili. Ikiwa Bwana angekuwa akimchanganya akili Arjuna, basi nani angeondoa upotovu wa Arjuna?
'Kwa hivyo, tafadhali amua na uniambie jambo moja kwa hakika, ambalo kwa njia yake nitaweza kufikia wema kuu' – Tafadhali amua kati ya ikiwa faida yangu itakuja kutokana na kufanya kitendo au kutokana na elimu, na uniambie jambo moja kwa ajili yangu, ambalo kwa njia yake faida yangu itatimizwa. Nilisema hapo awali pia, 'Niambie jambo ambalo litakuwa bora kwangu kwa hakika' ('yac chreyaḥ syān niścitaṃ brūhi tan me' 2.7), na sasa pia nasema hivyo hivyo.
**Muungo:** Katika mistari mitatu ijayo (ya tatu, ya nne, na ya tano), Bwana anajibu maneno ya Arjuna kuhusu 'maneno yanayonakana kuwa ya kupingana'.
★🔗
