Kwa kutoanza matendo, mwanadamu hafikii hali ya kutokuwa na matendo; na kwa kujiondoa tu, hafikii ukamilifu.

**3.4** Mtu hafikia ukomo wa matendo wala kwa kujiepusha na kazi, wala kwa kuacha tu kufanya kazi. **Ufafanuzi:** "Mtu hafikia ukomo wa matendo kwa kujiepusha na kazi" – Katika Karma Yoga, kutekeleza matendo ni jambo la msingi kabisa. Sababu ni kwamba ukamilifu katika Karma Yoga unapatikana tu kwa kutekeleza matendo kwa mtazamo usio na tamaa (angalia maelezo uk. 117). Ukamilifu huu hauwezi kufikiwa na mtu bila kutekeleza tendo. Ili kutuliza msukumo wa asili wa kutenda uliopo moyoni mwa mtu, ni lazima aache tamaa na atekeleze majukumu yake ya lazima. Ikiwa matendo yanafanywa hali ikiwa na tamaa, msukumo huu haufutwi; bali huongezeka. Maana ya maneno "anafikia ukomo wa matendo" ni kwamba mtu anayejishughulisha na Karma Yoga anafikia hali ya kutokuwa na matendo hata akiwa anatekeleza matendo. Hali ambayo matendo ya mtu yanakuwa kutokutenda, yaani, yanakoma kuwa na mzigo, huitwa "naishkarmya" (ukomo wa matendo). Katika matendo yanayofanywa bila tamaa, uwezo wa kuzaa matunda haupo kabisa, kama vile uwezo wa kuota tena unaharibiwa kabisa katika mbegu iliyochomwa au iliyochemka. Kwa hivyo, matendo ya mtu asiye na tamaa hayana uwezo wa kumzungusha tena katika mzunguko wa kuzaliwa na kufa. Kuacha tamaa kunafaa tu wakati matendo yote yanafanywa kwa ajili ya kuwatumikia wengine, si kwa ajili ya mwenyewe. Sababu ni kwamba tendo kwa asili yake lina uhusiano na ulimwengu, wakati asili ya mtu (ya kweli) inahusiana na Mungu. Hakuna uhusiano wowote kati ya tendo na Nafs. Kwa hivyo, muda mtu anapofanya matendo kwa ajili yake mwenyewe, tamaa haitaachwa; na muda tamaa isipoachwa, hali ya kutokutenda haitafikiwa. "Wala hafikii ukamilifu kwa kuacha tu kufanya kazi" – Katika nusu ya kwanza ya aya hii, Bwana amesema kutokana na mtazamo wa Karma Yoga kwamba Karma Yogi hafikii ukomo wa matendo bila kuanza kufanya kazi. Sasa, katika nusu ya pili ya aya, Yeye anasema kutokana na mtazamo wa Sankhya Yoga kwamba Sankhya Yogi hafikii ukamilifu, yaani, ukomo wa matendo, kwa kuacha tu matendo kwa sura yake. Ili kufikia ukamilifu, anapaswa kuacha hisia ya kuwa mwenye kutenda (ubinafsi). Kwa hivyo, kwa Sankhya Yogi, kuacha sura ya matendo si jambo la msingi; bali kuacha ubinafsi ndilo jambo la msingi. Katika Sankhya Yoga, matendo yaweza kufanywa au kusitofanywa hadi kiwango fulani; lakini katika Karma Yoga, kutekeleza tendo ni muhimu kwa kufikia ukamilifu (Gita 6.3). **Kiini Cha Jambo:** Bhagavad Gita inamfundisha mtu ustadi wa kufikia wema kuu zaidi hali akiwa anashiriki katika maisha ya kidunia. Dhamira yake ni kumshughulisha mtu katika matendo ya wajibu, si kumvua shughuli. Kwa hivyo, Bwana anahimiza utekelezaji wa matendo katika njia zote mbili: Karma Yoga na Jnana Yoga. Ni kawaida kwamba mtafutaji anapotamani ustawi wake mwenyewe, anaanza kuchoka na matendo ya kidunia na kutaka kuyaacha. Kwa sababu hiyo hiyo, Arjuna, akiwa amechoka na matendo, anamuuliza Bwana: Lengo la njia zote mbili – Karma Yoga na Jnana Yoga – likiwa usawa, basi kwa nini unasema kuhusu kutekeleza matendo? Kwa nini unanishughulisha katika tendo la kutisha kama vita? Lakini Bwana amemfundisha Arjuna kutekeleza matendo katika aina zote mbili za njia; kwa mfano, katika Karma Yoga: "Umeimarika katika Yoga, teketeza matendo" (Gita 2.48), na katika Sankhya Yoga: "Kwa hivyo, pigana, Ee Bharata" (Gita 2.18). Hii inathibitisha kwamba dhamira ya Bwana si kumvua mtu shughuli katika sura ya matendo, bali kumshughulisha ndani yao. Hata hivyo, Bwana anamfundisha mtu kutekeleza tendo tu baada ya kuacha vipengele vyake vya sumu – tamaa, umiliki, na shauku. Badala ya kuacha sura ya matendo, mtafutaji anapaswa kukata uhusiano wake nao. Karma Yogi, akifanya matendo bila kujitafutia, anaziona mwili, hisi, akili, vitu, n.k., kama vya ulimwengu na anavitumia katika utumishi wa ulimwengu, akijiona yeye mwenyewe hana uhusiano wowote na matendo au vitu (Gita 5.11). Katika Jnana Yoga, kutofautisha kati ya kweli na si kweli ndicho kikuu. Kwa hivyo, Jnana Yogi anashikilia kwamba hali za asili (gunas) ndizo zinazoshirikiana na hali; yaani, matendo yanafanywa na mwili, hisi, akili, n.k. Yeye mwenyewe hana uhusiano hata kidogo na matendo (Gita 3.28, 5.8-9). Ni uzoefu wa karibu watafutaji wote kwamba mara tu hamu kubwa ya ustawi inapoamka, kutopendezwa na matendo, vitu, na watu (familia) huanza kutokea. Lakini kwa kweli, kwa sababu ya uhusiano wa karibu na mwili, ni tamaa tu ya faraja na urahisi, ambayo ni kikwazo katika maendeleo ya mtafutaji. Watafutaji mara nyingi hubeba hisia kwamba kwa kuacha tu sura ya matendo, vitu, na watu ndivyo wanaweza kusonga mbele katika njia ya kiroho. Lakini kwa hakika, si lazima kuacha sura yao; bali ni muhimu kuacha shauku kwao. Katika Sankhya Yoga, bila kutokuvutia kwa nguvu, kuacha shauku ni ngumu. Lakini katika Karma Yoga, hata kama kutokuvutia hakupo, shauku huachwa kwa urahisi kwa kutekeleza tu matendo kwa ajili ya wengine. Gita pia imeheshimu mazoezi ya nidhamu ya kiroho katika upweke. Hata hivyo, katika upweke, mtu wa sattva hutumia wakati wake katika mazoezi ya kiroho na ibada, mtu wa rajas hutumia wakati wake katika mawazo na ndoto, na mtu wa tamas hutumia wakati wake katika usingizi, uvivu, na uzembe, ambayo husababisha kushuka. Kwa hivyo, mwelekeo wa mtafutaji unapaswa kuwa kwa upweke, maana mwelekeo wake unapaswa kuwa wa kuacha matendo ya kidunia na kujishughulisha na kazi ya kiroho. Lakini wajibu wowote unapojitokeza mbele yake, anapaswa kuutekeleza kwa bidii. Asiwe na shauku kwa tendo hilo. Shauku isiwe kwa kushirikiana na jamii wala kwa kutokuwa na shughuli. Wakati hakuna shauku popote, mtafutaji anafikia ustawi kwa haraka sana. Kwa kweli, ni makosa kuzingatia kupeleka tu mwili katika upweke kuwa upweke wa kweli; kwa sababu mwili wenyewe ni sehemu ya ulimwengu. Kwa hivyo, kukata uhusiano na mwili, yaani, kutokuwako kwa ubinafsi na umiliki kuhusu mwili, ndio upweke wa kweli.