Fanya wajibu wako uliowekwa, kwa maana tendo ni bora kuliko kutotenda. Hata utunzaji wa mwili wako haungeweza kufikiwa kwa kutotenda.

【Maana ya maneno】 Niyatam - wajibu Kuru - fanya Karma - tendo Twam - wewe Jayah - bora Hi - kwa sababu Akharmanah - kuliko kutotenda Sharirayatra - utunzaji wa mwili Api - hata Cha - na Te - yako Na - si Prasiddhyet - inawezekana 【Ufafanuzi】 Niyatam Karma ni wajibu ambao kila mtu anapaswa kuutekeleza. Kutotekeleza wajibu husababisha hasara. Utekelezaji wa wajibu si njia ya kupata matokeo maalum; haileti sifa binafsi. Maisha yenyewe yanahusisha matendo mengi ya asili na yasiyoepukika ambayo kila mtu lazima ayafanye. Kusema "naweza kuishi bila kufanya lolote" ni ujinga.

**3.8. Fanya tendo lako lililowekwa kama dharma kulingana na maagizo ya maandiko matakatifu; maana tendo ni bora kuliko kutotenda, na hata utunzaji wa mwili wako hauwezi kutimizwa bila tendo.** **Ufafanuzi:** *'Fanya tendo lako lililowekwa'* – Maandiko matakatifu yanaamuru utendaji wa aina mbili za matendo: yale yaliyoamrishwa (*vihita*) na yale yaliyowekwa kama dharma/wajibu (*niyata*). Matendo yaliyoamrishwa yanarejelea yale yaliyoagizwa kwa ujumla na maandiko kama sheria, kama vile nadhiri, kufunga, ibada, n.k. Ni vigumu kwa mtu binafsi kuyatekeleza yote haya kikamilifu. Hata hivyo, ni rahisi zaidi kuyaacha matendo yaliyokatazwa. Kutoweza kuyatekeleza matendo yaliyoamrishwa hakuna hasara kama faida inayopatikana kwa kuyaacha matendo yaliyokatazwa; kama vile kutokuwepa, kutokuiba, kutofanya ukatili, n.k. Matendo yaliyokatazwa yanapoachwa, matendo yaliyoamrishwa huanza kutokea kwa hiari. Tendo lililowekwa kama dharma linarejelea tendo la wajibu linalopatikana kulingana na *varna* (kikundi cha kijamii), *ashrama* (hatua ya maisha), asili ya ndani, na hali; kama vile kula, kufanya biashara, kujenga nyumba, kumwonyesha njia aliyeipotea mtu, n.k. Kutokana na mtazamo wa Karmayoga, tendo lolote la wajibu lililoamrishwa na maandiko na linalolingana na *varna-dharma* yake mtu hupokea, iwe kali au laini, ndilo pekee tendo lililowekwa. Hapa, kwa maneno *'Fanya tendo lililowekwa,'* Bwana anamwambia Arjuna kwamba, kwa kuwa ni Kshatriya, kupigana vita kulikopatikana kutokana na hali kulingana na *varna-dharma* yako ndilo tendo lako la asili (Gita 18.43). Kwa Kshatriya, tendo la vita, linaloonekana kuwa la ukatili na kali, si kweli kali; bali, kwake, ni tendo lililowekwa. Katika sura ya pili, Bwana alisema kwamba hata kutokana na mtazamo wa dharma yako mwenyewe, kupigana ni tendo lililowekwa kwako – *'Ukizingatia pia wajibu wako mwenyewe, usitenge'* (2.31). Kwa kweli, dharma ya mtu mwenyewe na tendo lililowekwa ni kitu kimoja. Ingawa kwa Duryodhana na wengineo, vita pia ni tendo walilopokea kulingana na *varna-dharma* yao; hata hivyo, kwa sababu ni lisilo la haki, ni tofauti na tendo lililowekwa; kwani wanataka kuchukua ufalme kwa hiana kupitia vita. Kwa hivyo, kwao, vita hii si tendo lililowekwa wala la haki. *'Maana tendo ni bora kuliko kutotenda'* – Hapa, Bwana anajibu neno *'bora'* (*jyāyasī*) lililotokea katika swali la Arjuna katika mstari wa kwanza wa sura hii (3.1) kwa neno *'bora'* (*jyāyaḥ*) lenyewe. Huko, swali la Arjuna ni: Ikiwa unafikiri ujuzi ni bora kuliko tendo, basi kwa nini unanishughulisha katika tendo kali? Kujibu hili, Bwana hapa anasema kwamba tendo ndilo linaonekana kuwa bora kwangu ikilinganishwa na kutotenda. Kwa hivyo, dhana ya Arjuna ni kujiepusha na tendo kali la vita, na dhana ya Bwana ni kumshughulisha Arjuna katika tendo lililowekwa la vita. Ndiyo maana baadaye, katika sura ya kumi na nane, Bwana anasema kwamba hata kama lina dosari, mtu asilache tendo la asili (lililowekwa) – *'E mwana wa Kunti, hata kama lina dosari, mtu asiacha tendo ambalo ni asili kwake mwenyewe'* (18.48). Sababu ni kwamba kukiliacha, mtu hupata hatia na uhusiano wake na matendo pia unabaki. Kwa hivyo, kutekeleza tendo lililowekwa ni bora kuliko kuacha tendo. Zaidi ya hayo, kutekeleza tendo bila mshikamano kunachukuliwa kuwa bora zaidi; kwa sababu kupitia hili, uhusiano wote na matendo hukatwa kabisa. Kwa hivyo, katika nusu ya kwanza ya mstari huu, Bwana anamwamuru Arjuna atekeleze tendo lililowekwa kwa mtazamo usio na mshikamano, na katika nusu ya pili, anasema kwamba bila kufanya tendo, hata riziki yako haitasimamiwa. Katika Karmayoga, *'tendo ni bora kuliko kutotenda'* – huu ndio mafundisho makuu ya Bwana. Hili ndilo jambo Bwana alilofafanua kwa maneno *'Mshikamano wako usiwe na kutotenda'* (Gita 2.47) – E Arjuna, usiwe na mshikamano na kutotenda. Sababu ni kwamba mtu anayeepuka matendo ya wajibu atapoteza wakati wake muhimu kwa uzembe, uvivu, na usingizi, au atafanya matendo yaliyokatazwa na maandiko, na kusababisha anguko lake. Ikilinganishwa na kuacha matendo kwa kiini, ni bora zaidi kukata uhusiano na matendo hali unayatekeleza. Sababu ni kwamba tamaa, hamu, mshikamano na matokeo, upendeleo, n.k., ndiyo huunda uhusiano na matendo, iwe mtu anafanya au la. Kwa kufanya mazoezi ya Karmayoga kwa lengo la kuacha tamaa, n.k., kuachwa kwa tamaa, n.k., hufanyika kwa urahisi mkubwa. *'Wala huwezi kamwe kudumisha mwili wako bila tendo'* – Dhana ilikuwa imetokea katika akili ya Arjuna kwamba ikiwa mtu hatendi tu, basi uhusiano na matendo utakatika kiatomati. Kwa hivyo, Bwana anamhamasisha atende kwa kutumia sababu mbalimbali. Akielezea moja wapo ya sababu hizo, Bwana anasema: E Arjuna, italazimika ufanye tendo. Ya wengine tusiseme, bila kufanya tendo, hata utunzaji wa mwili wako (kula, kunywa, n.k.) utakuwa haiwezekani. Kama vile katika Jnanayoga, uhusiano na ulimwengu unakatwa kupitia utambuzi, vivyo hivyo, katika Karmayoga, kwa kutekeleza kwa usahihi matendo ya wajibu, uhusiano na ulimwengu unakatwa. Kwa hivyo, Karmayoga haipaswi kuchukuliwa kuwa duni kwa namna yoyote ile ikilinganishwa na Jnanayoga. Karmayogi, akifikiria mwili kama wa ulimwengu, anaujishughulisha katika utumishi wa ulimwengu lenyewe, maana yake hauna hisia ya umiliki wa kibinafsi juu ya mwili. Anasimanisha umoja wa miili mikubwa, nyembamba, na sababu na ulimwengu mkubwa, nyembamba, na wa sababu mtawalia, huku Jnanayogi akisimanisha umoja wake na Brahman. Kwa hivyo, Karmayogi anasimanisha umoja na kanuni isiyo na uhai, na Jnanayogi anasimanisha umoja na kanuni yenye ufahamu. *'Jambo muhimu kuhusu mazoezi ya kiroho':* Arjuna ana ukosoaji wa matendo, maana yake kuna msisitizo katika akili yake kutotenda. Si kesi ya Arjuna tu, bali, watafutaji wengine katika njia ya kiroho pia mara nyingi hufanya makosa makubwa katika jambo hili. Ingawa hamu yao ni kufanya mazoezi ya kiroho, na wanafanya, hata hivyo pia wanaendelea na hali wanazotaka, urahisi, na hisia ya starehe, ambayo inakuwa kikwazo kikubwa katika mazoezi yao. Mtafutaji anayetafuta urahisi katika kufikia Ukweli na anataka kuufikia haraka, kwa kweli, ameshikamana na starehe, si mpenzi wa mazoezi yenyewe. Anayetaka kufikia Ukweli kwa urahisi analazimika kuvumilia ugumu, na anayetaka kuufikia haraka analazimika kuvumilia kuchelewa. Sababu ni kwamba kwa kutaka urahisi na kasi, mtazamo wa mtafutaji hubadilika kutoka 'njia' kwenda 'matokeo,' jambo linalosababisha uchovu katika mazoezi na pia kuchelewa kufikia lengo. Anaye nia hiyo thabiti au lengo kwamba, iweje, lazima nifike Ukweli, mtazamo wake hauendi kuelekea urahisi na kasi. Mtu mwenye azimio anayeshughulika na kazi kwa bidii, anapojikakamua kwa moyo wote kwa ajili ya utimizaji wa lengo lake, hataangalii raha na maumivu – *'Mtu mwenye azimio anayelenga kazi yake hahesabui maumivu wala raha'* (Bhartrihari's Niti Shatakam). Ya mtafutaji tusiseme, hata mtu wa kawaida mwenye tamaa haangalii ugumu. Mara nyingi huonekana kwamba hata kama jasho linatiririka, njaa-kiu inahisiwa, au haja ya kwenda chooni inatambulika, bado, ikiwa kuna mauzo maalum ya bidhaa na pesa zinakuja, mfanyabiashara mwenye tamaa huyo huvumilia shida zote. Kama mtu mwenye tamaa hasa, mtafutaji anapaswa kuwa na uthabiti katika lengo. Asipaswa kuweza kupumzika bila kufikia lengo, maisha yaanze kuhisiwa kama mzigo, kula-kunywa, starehe, n.k., zisihisi vizuri kabisa, na iwe kuwa na heshima na bidii kwa mazoezi katika moyo wake! Pale panapokuwa na hamu ya kufikia lengo, kuchelewa huwa kuvumilika, lakini hamu ya kuwa lifikiwe haraka haipo. Hamu ni kitu kimoja, na hamu ya kufikia haraka ni kitu kingine. Mtafutaji anayefanya mazoezi kwa mshikamano hufurahia raha katika mazoezi na huhisi hasira wakati kuna kuchelewa au kikwazo ndani yake, na anatafuta makosa katika mazoezi. Lakini mtafutaji anayefanya mazoezi kwa heshima na upendo, wakati kuna kuchelewa au kikwazo katika mazoezi, huanza kulia kwa hisia ya huzuni, na hamu yake na ukali wake huongezeka. Hii ndiyo tofauti kati ya haraka na hamu. Katika haraka, hisia ya starehe na urahisi ya mtafutaji inabaki – kwamba ikiwa Ukweli utafikiwa haraka, basi baadaye tutapumzika! Kwa hivyo, kwa mtazamo uliowekwa kwenye matokeo, heshima kwa mazoezi hupungua. Lakini katika hamu, mtafutaji hupata utulivu katika mazoezi yake mwenyewe – kuna nyingine ya kufanya isipokuwa mazoezi? Ni kazi gani nzuri zaidi ya kufanya kuliko hii? Kwa hivyo, kazi hii hiyo (mazoezi) ndiyo ya kufanywa, iwe kwa urahisi au ugumu, haraka au kwa kuchelewa. Kwa hivyo, nguvu zake zote hujishughulisha katika mazoezi, na kwa njia hiyo anafikia Ukweli haraka. Hata hivyo, mtafutaji anayetaka kufanikiwa haraka anaweza kukata tamaa ikiwa kuna kuchelewa kufikia lengo. Kwa hivyo, mtafutaji anapaswa kutoa heshima zaidi kwa njia kuliko hata kwa lengo, kama Mama Parvati alivyosema: *'Hata ikichukua mamilioni ya vizazi vya juhudi zinazoendelea, nitaoa Sambhu (Shiva) wala sitaweka peke yangu. Sitaacha maagizo ya Narada; Shiva Mwenyewe anasema mara mia.'* (Manas 1.81.5) Katika hisia za Mama Parvati, hakuna haraka. Ndani yake, njia inapewa heshima zaidi kuliko lengo lenyewe. Katika mstari huu wa sasa, Bwana, akimfanya Arjuna kuwa kituo, anawaonya watafutaji kwamba wanapaswa kuacha urahisi wao na hisia ya starehe (ambayo ndiyo chanzo cha kikwazo katika mazoezi) na kujishughulisha kwa bidii kubwa katika kutekeleza matendo ya wajibu. **Uhusiano:** Katika mstari uliotangulia, Bwana alisema kwamba hata utunzaji wa mwili hauwezekani bila tendo. Hii inathibitisha kwamba kutekeleza tendo ni muhimu sana. Lakini kwa kuwa mtu amefungwa na tendo – *'Kiumbe amefungwa na tendo,'* basi mtu afanye nini ili kuachiliwa na kifungo hiki – Bwana anaelezea hili katika mstari unaofuata.