ครั้งนั้น ปู่ทวดผู้รุ่งเรือง (ภีษมะ) ผู้อาวุโสที่สุดในหมู่เการพ เพื่อปลุกใจทุรโยธน์ จึงคำรามดุจราชสีห์ แล้วเป่าสังข์ของตน

โศลก 1.12: ปิตามหะภีษมะ ผู้เป็นอาวุโสที่สุดและทรงเกียรติแห่งเการพ ได้คำรามดุจราชสีห์และเป่าสังข์เสียงดังเพื่อสร้างความยินดีแก่ทุรโยธน์ ความหมายของคำ: ตสฺย - ของทุรโยธน์, สญฺชนยน - ทำให้เกิดขึ้น, หรฺษม - ความยินดี, กุรุวฺฤทฺธะ - ผู้อาวุโสแห่งกุรุ, ปิตามหะ - ปู่, สิงหนาทม - เสียงคำรามของราชสีห์, วินทฺย - คำราม, อุจฺไจห์ - เสียงดัง, สงฺขม - สังข์, ทธฺเมา - เป่า, ปฺรตาปวาน - ผู้ทรงเกียรติ

แล้ว เพื่อให้ทุรโยธน์ชื่นใจ ปู่ผู้ทรงเกียรติแห่งวงศ์กุรู คือ ภีษมะผู้เกรียงไกร ก็บันลือเสียงก้องดุจราชสีห์ แล้วเป่าสังข์ของตนอย่างกึกก้อง คำอธิบาย: 'ให้ชื่นใจ' — แม้ว่าการเป่าสังข์จะเป็นเหตุ และความชื่นใจในใจของทุรโยธน์จะเป็นผล ดังนั้นควรกล่าวถึงเสียงสังข์ก่อน แล้วตามด้วยความชื่นใจ (คือควรกล่าวว่า 'โดยการเป่าสังข์ ท่านทำให้ทุรโยธน์ชื่นใจ') แต่ในที่นี้มิได้กล่าวเช่นนั้น กลับกล่าวว่า 'เพื่อให้ทุรโยธน์ชื่นใจ ภีษมะจึงเป่าสังข์' การกล่าวเช่นนี้ สัญชัยเปิดเผยถึงความรู้สึกว่า เพียงแค่การที่ภีษมะเป่าสังข์ของท่าน ความชื่นใจก็ย่อมเกิดขึ้นในใจของทุรโยธน์อย่างหลีกเลี่ยงไม่ได้ เพื่อชี้ให้เห็นถึงอิทธิพลของภีษมะนี้เอง สัญชัยจึงใช้คำคุณศัพท์ 'ผู้เกรียงไกร' ในภายหลัง 'ปู่ผู้ทรงเกียรติแห่งวงศ์กุรู' — แม้ว่าในวงศ์กุรูนั้น เมื่อพิจารณาจากอายุ พาหลิกมีอายุมากกว่าภีษมะ (ท่านเป็นน้องชายของพระเจ้าสันตุน พระบิดาของภีษมะ) แต่ในบรรดาผู้อาวุโสทั้งปวงแห่งตระกูลกุรู ภีษมะเป็นผู้รู้จักธรรมและพระเจ้าได้ลึกซึ้งที่สุด ดังนั้น เนื่องจากปัญญาและความอาวุโสของท่าน สัญชัยจึงใช้คำคุณศัพท์ 'ปู่ผู้ทรงเกียรติแห่งวงศ์กุรู' สำหรับภีษมะ 'ผู้เกรียงไกร' — การสละโลกของภีษมะมีผลกระทบอย่างใหญ่หลวง ท่านเป็นผู้สละแล้วจากทรัพย์และกาม หมายความว่าท่านไม่รับราชสมบัติและไม่สมรส ภีษมะยังเชี่ยวชาญในการใช้ศาสตราวุธอย่างยิ่ง และยังเป็นผู้รู้พระคัมภีร์อย่างลึกซึ้ง คุณสมบัติทั้งสองประการของท่านมีอิทธิพลต่อผู้คนอย่างมาก เมื่อภีษมะแต่ผู้เดียวได้นำพระธิดาของกษัตริย์แห่งกรุงกาสีจากพิธีสยัมวราเพื่อพระอนุชา คือ วิจิตราวีรยะ กษัตริย์ทั้งปวงที่ชุมนุมในพิธีสยัมวราต่างพากันโจมตีท่าน กระนั้น ภีษมะผู้เดียวก็ปราบพวกเขาทั้งหมดได้ แม้แต่ต่อหน้าคุรุปราศูราม ผู้ซึ่งภีษมะได้ศึกษาศาสตร์แห่งอาวุธจากท่าน ภีษมะก็ไม่ยอมรับความพ่ายแพ้ ดังนั้น ในเรื่องวิทยายุทธ อิทธิพลของท่านเหนือพวกกษัตริย์จึงยิ่งใหญ่ เมื่อภีษมะบรรทมบนแท่นศร พระเจ้าศรีกฤษณะตรัสกับธรรมราชา (ยุธิษฐิระ) ว่า 'หากเจ้ามีข้อสงสัยใดๆ เกี่ยวกับธรรม จงถามภีษมะเถิด เพราะดวงตะวันแห่งความรู้พระคัมภีร์กำลังอัสดง หมายความว่าภีษมะกำลังจะจากโลกนี้ไป' ดังนั้น ในเรื่องพระคัมภีร์ อิทธิพลของท่านต่อผู้อื่นก็ยิ่งใหญ่เช่นกัน คำว่า 'ปู่' ชี้ให้เห็นว่า ท่านโทรณาจารย์มิได้ตอบสนองต่อคำพูดเจ้าเล่ห์ของทุรโยธน์ ท่านเข้าใจว่าทุรโยธน์ประสงค์จะหลอกลวงท่านด้วยเล่ห์เหลี่ยม จึงนิ่งเงียบไว้ อย่างไรก็ดี ในฐานะปู่ ภีษมะสามารถมองเห็นความเด็กๆ ภายในเล่ห์เหลี่ยมของทุรโยธน์ได้ ดังนั้น ไม่เหมือนโทรณาจารย์ ปู่ภีษมะ ด้วยความรักแบบพ่อ จึงเป่าสังข์เพื่อให้ทุรโยธน์ชื่นใจ 'บันลือเสียงก้องดุจราชสีห์ แล้วเป่าสังข์อย่างกึกก้อง' — ดังเช่นเมื่อราชสีห์คำราม แม้แต่สัตว์ใหญ่เช่นช้างก็ย่อมหวาดกลัว ฉันใด เพียงแค่การคำรามของท่าน ทุกคนก็ย่อมหวาดหวั่น และทุรโยธน์ก็ย่อมปลาบปลื้ม ด้วยความรู้สึกนี้เอง ภีษมะจึงคำรามดุจราชสีห์ แล้วเป่าสังข์อย่างทรงพลัง ความเชื่อมโยง — สัญชัยพรรณนาในโศลกต่อไปว่า อะไรเกิดขึ้นจากการที่ปู่ภีษมะเป่าสังข์