འདིར་དེའི་བྱས་པ་དང་མ་བྱས་པ་གང་གིས་ཀྱང་དོན་མེད། དེ་ཡིས་དོན་གྱི་ཕྱིར་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་བརྟེན་པ་ཡང་མེད།

ཚིག་གི་དོན་ནི། ན - མེད། ཨེ་ཝ - ངེས་པར། ཏ་སྱ - ཁོང་གི། ཀྲྀ་ཏེ་ན - བྱས་པའི་ལས་ཀྱིས། ཨརྠཿ - དགོས་པ། ན - མེད། ཨ་ཀྲྀ་ཏེ་ན - མ་བྱས་པའི་ལས་ཀྱིས། ཨི་ཧ - འཇིག་རྟེན་འདིར། ཀ་ཤྩ་ན - གང་ཡང་། ན - མེད། ཙ - དང་། ཨ་སྱ - ཁོང་གི། ས་རྦ་བྷཱུ་ཏེ་ཥུ - སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ། ཀ་ཤྩིཏ - གང་ཡང་། ཨརྠ་བྱ་པཱ་ཤྲ་ཡཿ - དགོས་པའི་ཆེད་དུ་བརྟེན་པ། འགྲེལ་བཤད། རང་གི་སེམས་ལ་དགའ་བའི་མཁས་པ་དེས་ལས་གང་ཡང་བྱས་པས་ཐོབ་བྱ་ཅི་ཡང་མེད། ཁོང་ལ་ལས་ཀྱིས་དགོས་པ་གང་ཡང་སྒྲུབ་མི་དགོས། ལས་མ་བྱས་པས་ཁོང་ལ་ཉེས་པ་དང་གྱོང་གུད་གང་ཡང་མེད། དངོས་པོ་གང་ཡང་ཐོབ་པར་བྱ་ཕྱིར་ཁོང་གཞན་ལ་བརྟེན་མི་དགོས། གཞན་གྱི་ཐུགས་རྗེ་ཐོབ་པར་བྱ་ཕྱིར་ཁོང་གིས་འབད་པ་བྱེད་མི་དགོས།

༣༡༨ དེ་ལྟ་བུའི་སྲོག་ཆགས་ཆེན་པོ་དེར་འདི་ཞིང་དུ་བྱ་བ་བྱེད་པ་དང་མི་བྱེད་པ་གང་གིས་ཀྱང་དགོས་པ་གང་ཡང་མེད་དེ། སྲོག་ཆགས་ཐམས་ཅད་ལ་ཡང་རང་གི་དོན་དུ་འབྲེལ་བ་ཕྲ་མོ་ཙམ་ཡང་མེད་དོ།། **འགྲེལ་བཤད།** དེར་བྱ་བ་བྱེད་པའི་དགོས་པ་མེད་པ་ནི། མི་སུ་ཡིན་ཡང་བྱ་བ་བྱེད་པའི་བསམ་པ་ཅིག་ཡོད། བྱ་བ་བྱེད་པའི་བསམ་པ་དེ་འཇིག་རྟེན་པའི་དངོས་པོ་ཞིག་ཐོབ་པར་འདོད་པའི་ཆེད་དུ་ཡོད་ན། རང་གི་ཆེད་དུ་བྱ་བ་བྱེད་པ་དེ་རྟག་ཏུ་མི་འགོག་པར་གནས། རང་གི་ཆེད་དུ་ཅི་ཞིག་ཐོབ་པར་འདོད་པ་དེས་མི་དེ་འབྲེལ་བར་འགྱུར། འདོད་པ་དེ་འགོག་པར་བྱ་བ་བྱེད་པ་ནི་ལས་ཀྱི་བྱ་བ་བྱེད་དགོས། བྱ་བ་གཉིས་ཀྱི་སྒོ་ནས་བྱེད་དེ། འདོད་པ་སྐོང་བའི་ཆེད་དུ་དང་། འདོད་པ་འགོག་པའི་ཆེད་དུའོ། སོས་ཀྱི་མི་རྣམས་ཀྱིས་འདོད་པ་སྐོང་བའི་ཆེད་དུ་བྱ་བ་བྱེད་ཀྱིན་ཡོད་ཀྱང་། ལས་ཀྱི་མཁས་པས་འདོད་པ་འགོག་པའི་ཆེད་དུ་བྱ་བ་བྱེད། དེ་བས་ལས་ཀྱི་མཁས་པས་གྲུབ་པའི་སྲོག་ཆགས་ཆེན་པོ་དེར་འདོད་པ་གཅིག་ཀྱང་མི་ལུས་པས། ལས་ཀྱི་བྱ་བ་དང་འབྲེལ་བ་ཕྲ་མོ་ཙམ་ཡང་མེད། དེའི་ཐོག་ནས་ལས་ཀྱི་བྱ་བ་རྣམས་རང་བཞིན་གྱིས་འབྲས་བུ་མེད་པའི་བསམ་པས་འཇིག་རྟེན་ཡོངས་ཀྱི་བདེ་སྐྱིད་ཆེད་དུ་འབྱུང་ངོ་།། ལས་ཀྱི་མཁས་པས་གྲུབ་པའི་སྲོག་ཆགས་ཆེན་པོ་དེར་བྱ་བ་དང་རང་གི་བདེ་སྐྱིད་དང་བཟོད་བསྲན་གྱི་ཆེད་དུ་འབྲེལ་བ་མེད། སྲོག་ཆགས་ཆེན་པོ་དེས་དངོས་པོ་དང་ལུས། དབང་པོ། སེམས་སོགས་ནི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཡིན་པ་དང་འཇིག་རྟེན་ནས་ཐོབ་པ་ཡིན་གྱི། རང་གི་ཡིན་པ་མིན་པར་རྟོགས། དེ་བས་དེ་དག་གིས་བྱ་བ་ནི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཆེད་དུ་བྱེད་དགོས་པ་ལས་རང་གི་ཆེད་དུ་མིན། དེའི་རྒྱུ་མཚན་ནི་འཇིག་རྟེན་གྱི་རོགས་རམ་མེད་པར་བྱ་བ་གང་ཡང་བྱེད་མི་ཐུབ་པས་སོ། གཞན་ཡང་བྱ་བའི་ཐབས་ལམ་ཐོབ་པའི་འབྲེལ་བ་ཡང་སྤྱི་ཚོགས་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་དང་ཡོད་གྱི་རང་དང་མིན། དེ་བས་རང་གི་ཅི་ཡང་མེད། སྤྱི་ཚོགས་ཀྱིས་གཅིག་གི་ཆེད་དུ་གནས་མི་ཐུབ། འདི་ནི་མིས་བྱེད་པའི་ནོར་འཁྲུལ་ཡིན་ཏེ། ཁོང་གིས་སྤྱི་ཚོགས་རང་ཉིད་ཀྱི་ཆེད་དུ་བེད་སྤྱོད་བྱེད་འདོད་ཀྱི་ཡོད། འདི་བཞིན་གྱིས་ཁོང་གིས་མི་ཞི་བའི་སྡུག་བསྔལ་མྱོང་གི་ཡོད། གལ་ཏེ་ཁོང་གིས་ལུས། དབང་པོ། སེམས། བློ་གྲོས། དངོས་པོ་སོགས་སྤྱི་ཚོགས་ཀྱི་ཆེད་དུ་བེད་སྤྱོད་བྱས་ན། ཞི་བ་ཆེན་པོ་ཐོབ་ཐུབ། ལས་ཀྱི་མཁས་པས་གྲུབ་པའི་སྲོག་ཆགས་ཆེན་པོའི་ཁྱད་ཆོས་ཀྱི་ཁྱད་པར་ནི། ལུས། དབང་པོ། སེམས། བློ་གྲོས། དངོས་པོ་སོགས་ཁོང་གི་ཡིན་པར་བརྗོད་པ་དེ་དག་གི་བེད་སྤྱོད་ནི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཆེད་དུ་ཡིན་པ་དེ་ཡིན། དེ་བས་ལུས་སོགས་ཀྱི་བྱ་བ་རྣམས་སུ་རང་གི་དགོས་པ་མེད། དགོས་པ་མེད་ཀྱང་། སྲོག་ཆགས་ཆེན་པོ་དེའི་ཐོག་ནས་རང་བཞིན་གྱིས་མི་རྣམས་ཀྱི་ཆེད་དུ་བྱ་བ་ཡག་པོ་དང་མཆོག་ཏུ་གྱུར་པ་རྣམས་འབྱུང་ངོ་།། གཞི་རྩའི་ཚུལ་ནི། བྱ་བ་བྱེད་པར་དགོས་པ་ཡོད་པའི་མི་ནས་བྱ་བ་ཡག་པོ་མི་འབྱུང་བ་དེ་ཡིན། འདིར་བྱ་བ་མི་བྱེད་པའི་དགོས་པ་ཡང་མེད་པ་ནི། ལུས། དབང་པོ། སེམས། བློ་གྲོས་སོགས་རང་གི་ཡིན་པར་འཛིན་པ་དང་། ལེ་ལོ། བརྗེད་ངེས། སོགས་ལ་བསམ་པ་ཡོད་པའི་མིས་བྱ་བ་བྱེད་འདོད་མི་ཡོང་། དེའི་རྒྱུ་མཚན་ནི་ཁོང་གི་དགོས་པ་ནི་བརྗེད་ངེས། ལེ་ལོ། བཟོད་བསྲན་སོགས་ལས་བྱུང་བའི་གཏི་མུག་གི་བདེ་བ་དེ་ཡིན་པས་སོ། (གཞུང་༡༨.༣༩) ཡིན་ནའང་བདེ་བ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་བདེ་བ་ལས་ཀྱང་མཐོ་བར་གྱུར་པའི་སྲོག་ཆགས་ཆེན་པོ་འདིས་གཏི་མུག་གི་བདེ་བ་ལ་བསམ་པ་ཇི་ལྟར་ཡོང་ཐུབ། ལུས་སོགས་དང་འབྲེལ་བ་ཕྲ་མོ་ཙམ་ཡང་མེད་པས། ལེ་ལོ་བཟོད་བསྲན་སོགས་ལ་བསམ་པ་ཡོད་པའི་དོན་དུ་གྱུར་པ་ཡང་མི་འབྱུང་ངོ་།། **གལ་ཆེའི་གནད་དོན།** རྣམ་ཐར་སློབ་མ་རྣམས་ཀྱིས་མཉམ་བཞག་གི་གནས་སུ་གཏན་འཇགས་སུ་བྱས་ཏེ་བསམ་པ་གང་ཡང་མི་ལུས་པར་བྱེད་པའི་ཆེད་དུ་བྱ་བ་མི་བྱེད་པར་གཙོ་བོར་བྱེད་པ་ཡོངས་སུ་གྲགས། འདི་ནི་ངེས་པར་དུ་ཡག་པོ་དང་ཕན་ཡོན་ཅན་ཡིན་མོད། འོན་ཀྱང་དེ་ནི་མཐའ་མའི་གཞི་རྩ་མིན། བྱ་བ་མི་བྱེད་པ་ནི་བྱ་བ་བྱེད་པ་ལས་ཀྱང་ལེགས་ཀྱང་། དེ་ཡང་བདེན་པ་མིན། བྱ་བ་བྱེད་པ་དང་བྱ་བ་མི་བྱེད་པ་གཉིས་ཀ་རང་བཞིན་གྱི་ཁོངས་སུ་གཏོགས། རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཡན་ཆད་ཀྱང་རང་བཞིན་གྱི་ཁོངས་སུ་གཏོགས་ཏེ། རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ནས་ཀྱང་ལངས་པ་འབྱུང་བས་སོ། བྱ་བ་ནི་རང་བཞིན་ལས་མ་གཏོགས་མི་འབྱུང་སྟེ། རང་བཞིན་ནི་ཤིན་ཏུ་བྱེད་པ་སྟེ། བྱ་བ་མེད་པར་ལངས་པ་ནི་སྲིད་པ་མིན། དེ་བས་འགྲོ་བ། སྨྲ་བ། མཐོང་བ། ཐོས་པ་སོགས་བཞིན་དུ། ཉལ་བ། འདུག་པ། ལྷན་ཅིག་ཏུ་གནས་པ། མགུལ་བ། མི་ཤེས་པ། ཏིང་ངེ་འཛིན་དུ་གནས་པ་སོགས་ཀྱང་བྱ་བ་ཡིན། བདེན་པའི་གནས་ལུགས་སུ་བྱ་བ་བྱེད་པ་དང་མི་བྱེད་པ་གང་ཡང་མེད། དེ་ནི་བྱ་བ་བྱེད་པ་དང་མི་བྱེད་པ་གཉིས་ཀའི་མ་བཅས་པའི་གསལ་བྱེད་ཡིན། ལུས་དང་ངོ་བོ་གཅིག་པར་འཛིན་པ་ལས་བྱེད་པ་དང་མི་བྱེད་པའི་དབྱེ་བ་གཉིས་འབྱུང་། དངོས་སུ་བྱེད་པ་དང་མི་བྱེད་པ་གཉིས་ཀ་རིགས་མཚུངས་ཡིན། ལུས་དང་འབྲེལ་བ་བཟུང་བཞིན་བྱ་བ་མི་བྱེད་པ་ནི་དངོས་སུ་བྱ་བ་བྱེད་པ་ཡིན། འགྲོ་བ་ནི་བྱ་བ་ཡིན་པ་བཞིན་དུ། ལྷན་ཅིག་ཏུ་གནས་པ་ཡང་བྱ་བ་ཡིན། རྣམ་པ་རྒྱས་པའི་ཐོག་ནས་ལྟ་ན། འགྲོ་བར་བྱ་བ་གསལ་པོར་མཐོང་ཞིང་། ལྷན་ཅིག་ཏུ་གནས་པར་མི་མཐོང་མོད། གལ་ཏེ་རྣམ་པ་ཕྲ་བའི་ཐོག་ནས་ལྟ་ན། འགྲོ་བའི་བྱ་བ་ཡོད་པའི་ལུས་དེར་ད་ལྟ་ལྷན་ཅིག་ཏུ་གནས་པའི་བྱ་བ་ཡོད། དེ་བཞིན་བྱ་བ་ཅིག་བྱེད་པ་དང་བྱ་བ་དེ་མི་བྱེད་པ་གཉིས་ཀ་ནས་བྱ་བ་ཡོད། དེ་བས་བྱ་བ་རྣམས་རྣམ་པ་རྒྱས་པར་སྣང་བ་ནི་རང་བཞིན་ལས་མ་གཏོགས་མིན་པ་བཞིན་དུ། བྱ་བ་རྣམས་རྣམ་པ་རྒྱས་པའི་སྣང་བར་མི་སྣང་བ་ཡང་རང་བཞིན་ལས་མ་གཏོགས་མིན། སྲོག་ཆགས་ཆེན་པོ་དེར་རང་བཞིན་དང་དེའི་འབྲས་བུ་ལས་དགོས་པ་དངོས་པོའམ་ཆོས། འཇིག་རྟེན་པའམ་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པ་གང་གིས་ཀྱང་མི་ལོང་བས། བྱེད་པ་དང་མི་བྱེད་པ་གཉིས་ཀར་རང་དོན་གྱི་དགོས་པ་མེད། བྱེད་པ་དང་མི་བྱེད་པའི་དོན་དུ་གྱུར་པ་ནི་བེམ་པོ་དང་འབྲེལ་བ་ཡོད་པ་ལས་མ་གཏོགས་མི་འབྱུང་སྟེ། བེམ་པོ་དང་འབྲེལ་བ་མེད་པར་བྱ་བ་གང་ཡང་མི་འབྱུང་བས་སོ། སྲོག་ཆགས་ཆེན་པོ་འདིར་བེམ་པོ་དང་འབྲེལ་བ་ཡོངས་སུ་བཅད་ཅིང་། ཁོང་གིས་བྱེད་པ་དང་མི་བྱེད་པ་གཉིས་ཀའི་ཡལ་གནས་པའི་རང་བཞིན་གྱི་ངོ་བོར་རང་བཞིན་གྱིས་གནས་པར་མྱོང་། དེ་བས་སློབ་མས་བེམ་པོ་དང་འབྲེལ་བ་ཡོངས་སུ་བཅད་དགོས་པ་ལས་མི་དགོས། ངོ་བོ་ནི་རྟག་ཏུ་ཇི་བཞིན་དུ་གནས་སོ།། སྲོག་ཆགས་ཐམས་ཅད་ལ་དགོས་པའི་ཆེད་དུ་བརྟེན་པ་མེད་པ་ནི། ལུས་དང་འཇིག་རྟེན་ལ་རང་དོན་གྱི་འབྲེལ་བ་ཕྲ་མོ་ཙམ་ཡང་མི་ལུས་པས། སྲོག་ཆགས་ཆེན་པོ་དེའི་བྱ་བ་ཐམས་ཅད་རང་བཞིན་གྱིས་གཞན་གྱི་བདེ་སྐྱིད་ཆེད་དུ་འབྱུང་། ལུས་ཀྱི་ཡན་ལག་ཐམས་ཅད་རང་བཞིན་གྱིས་ལུས་ཀྱི་བདེ་སྐྱིད་ཆེད་དུ་འཇུག་པ་བཞིན་དུ། སྲོག་ཆགས་ཆེན་པོ་དེའི་ཁོང་གི་ཡིན་པར་བརྗོད་པའི་ལུས་དེ་ཡང་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཆ་ཤས་ཆུང་ངུ་ཞིག་ཡིན་པ་དེ་རང་བཞིན་གྱིས་འཇིག་རྟེན་གྱི་བདེ་སྐྱིད་ཆེད་དུ་འཇུག ཁོང་གི་བསམ་པ་དང་འབད་པ་ཐམས་ཅད་འཇིག་རྟེན་གྱི་བདེ་སྐྱིད་ཆེད་དུ་ཡིན། རང་གི་ལག་པས་རང་གི་གདོང་བྲང་བཀྲུ་བར་རང་དོན་གྱི་བསམ་པ་དང་། ལན་གདམ་ངེས་པ། ང་རྒྱལ་སོགས་ཀྱི་བསམ་པ་རང་ནང་དུ་མི་འབྱུང་བ་བཞིན་དུ། ཁོང་གི་ཡིན་པར་བརྗོད་པའི་ལུས་ཀྱིས་འཇིག་རྟེན་གྱི་བདེ་སྐྱིད་བྱུང་བར་སྲོག་ཆགས་ཆེན་པོ་དེའི་ནང་དུ་རང་དོན་གྱི་བསམ་པ་དང་། ལན་གདམ་ངེས་པ། ང་རྒྱལ་སོགས་ཀྱི་བསམ་པ་ཕྲ་མོ་ཙམ་ཡང་མི་འབྱུང་ངོ་།། སྔོན་གྱི་ཚིགས་སུ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་གྲུབ་པའི་སྲོག་ཆགས་ཆེན་པོ་དེའི་སྐོར་ལ་ཁོང་ལ་ལས་ཀྱི་བྱ་བ་མེད་པར་གསུངས་ཏེ། ཁོང་ལ་བྱ་བ་བྱེད་དགོས་པ་མེད། དེའི་རྒྱུ་མཚན་བསྟན་པའི་ཆེད་དུ་ཚིགས་འདིར་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་སྲོག་ཆགས་ཆེན་པོ་དེའི་སྐོར་ལ་གཏམ་གསུམ་གསུངས་སོ། དེ་དག་ནི། (༡) ཁོང་ལ་བྱ་བ་བྱེད་པའི་དགོས་པ་མེད། (༢) བྱ་བ་མི་བྱེད་པའི་དགོས་པ་ཡང་མེད། (༣) སྲོག་ཆགས་དང་དངོས་པོ་གང་དང་ཡང་རང་དོན་གྱི་འབྲེལ་བ་ཕྲ་མོ་ཙམ་ཡང་མེད་པ་སྟེ། ཅི་ཞིག་ཐོབ་པའི་དགོས་པ་ཡང་མེད་དོ།། དངོས་སུ་ངོ་བོའི་རང་བཞིན་དུ་བྱེད་པ་དང་མི་བྱེད་པའི་དགོས་པ་མེད་ལ། མི་དང་དངོས་པོ་གང་དང་ཡང་འབྲེལ་བ་མེད། དེའི་རྒྱུ་མཚན་ནི་ངོ་བོ་དྲི་མ་མེད་པས་བྱ་བ་གང་ཡང་མི་བྱེད་པས་སོ། བྱ་བ་གང་འབྱུང་བ་ནི་རང་བཞིན་དང་རང་བཞིན་ལས་བྱུང་བའི་དངོས་པོ་དང་འབྲེལ་བ་ལས་མ་གཏོགས་མི་འབྱུང་། དེ་བས་རང་གི་ཆེད་དུ་ཅི་ཞིག་བྱེད་པའི་སྒྲིག་གཞི་མེད་དོ།། མིས་བྱེད་པར་ཞེན་པ། ཐོབ་འདོད། གནས་འདོད། འཆི་བར་འཇིགས་པ་ཡོད་བར་དུ་ལས་ཀྱི་བྱ་བའི་འགན་འཁྲི་ཁོང་ལ་ཡོད། ཡིན་ནའང་བྱ་བ་གང་ཡང་བྱེད་པར་ཡང་མི་བྱེད་པར་ཡང་ཞེན་པ་མེད་པ། འཇིག་རྟེན་གྱི་དངོས་པོ་སོགས་ཅི་ཞིག་ཐོབ་པར་འདོད་པ་མེད་པ། གནས་འདོད་མེད་པ། འཆི་བར་འཇིགས་པ་མེད་པ་དེར་ལས་ཀྱི་བྱ་བ་བྱེད་དགོས་པ་མེད། དེ་ལས་ལྡོག་སྟེ། ལས་ཀྱི་བྱ་བ་རྣམས་ཁོང་གི་ཐོག་ནས་རང་བཞིན་གྱིས་འབྱུང་ངོ་།། ལས་ཀྱི་བྱ་བ་མི་བྱེད་པའི་གནས་སྐབས་ཡོད་སར་ལས་ཀྱི་བྱ་བ་བྱེད་པའི་སྤོབས་པ་ཡོད། **ཁྱད་པར་གྱི་གནད་དོན།** གཞུང་དུ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་སྒྲོམ་གཞི་ནི་རྣམ་ཐར་གྱི་ལམ་སྣ་ཚོགས་པས་མཆོག་ཏུ་འཕེལ་བའི་སློབ་མ་རྣམས་ཀྱི་ཁྱད་ཆོས་ལྟར་མཆོག་ཐོབ་པའི་སྲོག་ཆགས་ཆེན་པོའི་ཁྱད་ཆོས་བརྗོད་པ་དེ་ལྟ་བུ་ཡིན། འདིར་ཡང་ཚིགས་བཅུ་བདུན་པ་དང་བཅོ་བརྒྱད་པར་སྒྲོམ་གཞི་འདི་ཉིད་བེད་སྤྱོད་བྱས་ཡོད། རྣམ་ཐར་གྱི་སྒོམ་སྦྱོང་ནི་གནས་ས་ཅིག་ནས་འགོ་བཙུགས་ཏེ་གནས་ས་དེ་ཉིད་དུ་མཇུག་རྫོགས་པ་ཡིན། གཞུང་དུ་ལས་ཀྱི་མཁས་པའི་གཏམ་ནི་ལེའུ་གཉིས་པའི་ཚིགས་སུམ་ཅུ་རྩ་དགུ་པ་ནས་འགོ་བཙུགས་ཀྱང་། ལས་ཀྱི་མཁས་པའི་གཞི་རྩའི་སྒོམ་སྦྱོང་གི་བཤད་པ་ནི་ལེའུ་གཉིས་པའི་ཚིགས་བཞི་བཅུ་རྩ་བདུན་པར་བཏང་ཡོད། ཚ