**3.18** Kwa huyo mtu mkuu (aliyokamilika kupitia Karmayoga), hakuna lengo lolote duniani kubaki kwake la kutenda matendo wala la kutoyatenda; na miongoni mwa viumbe vyote, hana hata uhusiano mdogo wa maslahi binafsi (na kiumbe chochote).
**Ufafanuzi:** 'Kwake, hakuna lengo katika kitendo' – Kila mwanadamu ana mwelekeo fulani wa kutenda. Kadiri mwelekeo huu wa kutenda unavyokuwa kwa ajili ya kufikia kitu fulani cha kidunia, 'kufanya' kwake kwa ajili yake mwenyewe hubaki bila kuepukika. Ni kwa tamaa ya kupata kitu kwa ajili yake mwenyewe ndiyo mwanadamu anapofungwa. Ili kukomesha tamaa hii, utendaji wa matendo yanayostahili (dharma) ni lazima. Matendo hutendwa kwa njia mbili: kwa ajili ya kutimiza matamanio na kwa ajili ya kukomesha matamanio. Watu wa kawaida hutenda matendo kwa ajili ya kutimiza matamanio, lakini Karmayogi hutenda matendo kwa ajili ya kukomesha matamanio. Kwa hivyo, katika mtu mkuu aliyeokamilika kupitia Karmayoga, kwa sababu hata tamau moja halibaki, hana hata uhusiano mdogo na wajibu wowote. Kupitia kwake, matendo yanayostahili hutokea kwa hiari, kwa mtazamo usio na ubinafsi, kwa maslahi ya uumbaji wote.
Kwa mtu mkuu aliyeokamilika kupitia Karmayoga, hakuna uhusiano wa matendo na nafsi yake (kwa ajili ya raha au starehe binafsi). Mtu mkuu huyu anajiona kwamba vitu, mwili, fahamu, akili, n.k., ni mali ya ulimwengu tu na vinapokelewa kutoka kwa ulimwengu; sio vya kibinafsi. Kwa hivyo, kupitia vyombo hivyo, kitendo kitendwe kwa ajili ya ulimwengu tu, si kwa ajili yake mwenyewe. Sababu ni kwamba bila msaada wa ulimwengu, hakuna kitendo kinachoweza kutendeka. Zaidi ya hayo, uhusiano wa vyombo vilivyopokelewa vya kutenda pia uko na ulimwengu kwa ujumla, si na nafsi yake mwenyewe. Kwa hivyo, hakuna kitu chochote ni chake. Ujumla hauwezi kuwepo kwa ajili ya mtu binafsi. Hii ndiyo makosa anayofanya mwanadamu: anataka kutumia ujumla kwa ajili yake mwenyewe; ni kwa sababu hii ndiyo anapopata wasiwasi. Akitumia mwili, fahamu, akili, vitu, n.k., kwa ajili ya ujumla, anaweza kufikia amani kubwa. Sifa maalum katika mtu mkuu aliyeokamilika kupitia Karmayoga ni kwamba matumizi ya mwili, fahamu, akili, vitu, n.k., vinavyoitwa 'vyake', ni kwa ajili ya ulimwengu tu. Kwa hivyo, hana lengo la kibinafsi katika shughuli za mwili, n.k. Ingawa hakuna lengo, kwa hiari, kupitia mtu mkuu huyo, matendo bora na yenye uzuri hutokea kwa ajili ya watu. Kanuni ni kwamba kutoka kwa yule anaye lengo katika kutenda matendo, matendo bora hayatoki.
'Wala lengo katika kutotenda hapa' – Yule anayechukulia mwili, fahamu, akili, n.k., kuwa vyake mwenyewe na ana mwelekeo wa uvivu, uzembe, n.k., hataki kutenda matendo; kwa sababu lengo lake ni raha ya kitamas inayotokana na uzembe, uvivu, starehe, n.k. (Gita 18.39). Lakini mtu mkuu huyu, ambaye ameinuka hata juu ya raha ya kisattva, anawezaje kuelekea kwenye raha ya kitamas? Kwa kuwa hana hata uhusiano mdogo na mwili, n.k., swali la kuwa na mwelekeo wa uvivu-starehe, n.k., halitokei hata.
**Jambo Muhimu:** Mara nyingi, watafutaji wa kiroho huweka umuhimu tu kwenye kutotenda matendo. Wanataka kujitenga na matendo na kukaa katika samadhi, ili hakuna wazo lolote libaki. Hii kwa hakika ni bora na yenye manufaa, lakini sio kanuni ya mwisho. Ingawa kukoma (kutotenda) ni bora kuliko shughuli (kutenda), bado, sio Kweli. Shughuli (kutenda) na kukoma (kutotenda) – zote ziko katika eneo la Prakriti (Asili). Kila kitu hadi Nirvikalpa Samadhi ni uwanja wa Prakriti, kwa sababu kutokea (vyutthana) hutokea hata kutoka Nirvikalpa Samadhi. Kitendo hutokea tu katika Prakriti – 'Prakarshena karanam (bhave lyut) iti Prakritih' – na bila kitendo, kutokea hakuwezekani kabisa. Kwa hivyo, kama vile kutembea, kusema, kuona, kusikia, n.k., kulala, kukaa, kusimama, kunyamaza, kupoteza fahamu, na kuwa katika samadhi pia ni matendo. Katika Uhalisia wa Kweli (Kiini cha Ufahamu), hakuna shughuli wala kukoma. Ni mwangazaji asiyeambatana wa shughuli na kukoma zote mbili.
Ni pale tu unapojitambulisha na mwili ndipo mgawanyiko wa kufanya na kutofanya (ulimwengu wa uwili) unapojitokeza. Kwa kweli, kufanya na kutofanya ni wa aina moja. Kutofanya hali ya kudumisha uhusiano na mwili, kwa kweli, pia ni kufanya. Kama vile 'gacchati' (kwenda) ni kitendo, vivyo hivyo 'tishthati' (kusimama) pia ni kitendo. Ingawa kutoka kwa mtazamo mkubwa, kitendo kinaonekana wazi katika 'gacchati' na hakionekani katika 'tishthati', ikiwa kitaonekana kutoka kwa mtazamo mzuri, basi katika mwili ule ule ulikuwapo kitendo cha 'kwenda', sasa kuna kitendo cha 'kusimama'. Vivyo hivyo, katika kufanya kazi fulani na 'kutofanya' hiyo kazi, kuna kitendo. Kwa hivyo, kama vile mwonekano wa matendo katika umbo kubwa (shughuli) uko katika Prakriti tu, vivyo hivyo, kutokonekana kwa matendo kwa maono makubwa (kukoma) pia kuko katika Prakriti tu. Mtu mkuu huyo ambaye hakuna lengo lolote kubaki kwake – la kimwili au kiroho, la kidunia au la peponi – kutoka kwa Prakriti na matokeo yake, hana maslahi ya kibinafsi katika kufanya wala kutofanya.
Swali la kufanya na kutofanya linatokea tu pale panapokuwa na uhusiano na ulegevu; kwa sababu bila uhusiano na ulegevu, hakuna kitendo kinachotokea kabisa. Kwa mtu mkuu huyu, kuna kukatwa kabisa kwa uhusiano na ulegevu, na anajiona makao yake ya asili katika Kiini cha hiari, kilichozidi kukoma, zaidi ya shughuli na kukoma zote mbili. Kwa hivyo, mtafutaji anahitaji tu kukata uhusiano na ulegevu (hisia ya 'mimi' na 'vyangu' katika mwili). Kiini kiko daima kama kilivyo.
'Na hana tegemeo lolote la lengo katika viumbe vyote' – Kwa sababu hakuna uhusiano mdogo wa maslahi ya kibinafsi na mwili na ulimwengu, matendo yote ya mtu mkuu huyo hutokea kwa hiari kwa maslahi ya wengine. Kama vile viungo vyote vya mwili vinaingia kwa hiari katika maslahi ya mwili, vivyo hivyo, mwili unaoitwa 'wake' (ambao ni sehemu ndogo ya ulimwengu) wa mtu mkuu huyo unajishughulisha kwa hiari kwa maslahi ya ulimwengu. Hisia zake na juhudi zake zote ni kwa ajili ya maslahi ya ulimwengu tu. Kama vile unaposafisha uso wako kwa mikono yako mwenyewe, hakuna hisia ya maslahi ya kibinafsi, malipo, au kiburi inayotokea ndani yako, vivyo hivyo, wakati maslahi ya ulimwengu yanatokea kupitia mwili unaoitwa 'wake', hakuna hisia hata kidogo ya maslahi ya kibinafsi, malipo, au kiburi inayotokea katika mtu mkuu huyo.
Katika mstari uliopita, Bwana alisema kuhusu mtu mkuu aliyeokamilika kwamba kwake hakuna dharma – 'kwake hakuna kazi ya lazima.' Akisababisha sababu ya hili, katika mstari huu, Bwana anasema mambo matatu kuhusu mtu mkuu huyo: (1) Hana lengo katika kutenda matendo, (2) Hana lengo hata katika kutoyatenda matendo, na (3) Hana hata uhusiano mdogo wa maslahi ya kibinafsi na kiumbe chochote au kitu chochote, maana yake hana lengo la kupata kitu chochote.
Kwa kweli, katika Asili ya Kiini, hakuna lengo katika kufanya wala kutofanya, na hakuna uhusiano na mtu yeyote au kitu chochote. Sababu ni kwamba hakuna kitendo kinachotendwa na Kiini safi. Kitendo chochote kinachotokea, kinatokea tu kupitia uhusiano na Prakriti na vitu vilivyozaliwa na Prakriti. Kwa hivyo, hakuna utaratibu wowote wa kufanya kitu chochote kwa ajili yake mwenyewe.
Kadiri mwanadamu anavyokuwa na mshikamano wa kutenda, tamaa ya kupata, matumaini ya kuishi, na hofu ya kufa, hadi wakati huo, wajibu wa dharma unabaki juu yake. Lakini yule ambaye hana mshikamano wa kutenda wala kutotenda kitendo chochote, ambaye hana tamaa ya kufikia kitu chochote, n.k., cha ulimwengu, ambaye hana matumaini ya kubaki hai, na ambaye hana hofu ya kufa – yeye hana wajibu wa kutenda dharma; badala yake, matendo yanayostahili hutokea kwa hiari kupitia kwake. Pale panapowezekana kutotenda dharma, ndipo tu msukumo wa kutimiza dharma unapokuwepo.
**Jambo Maalum:** Katika Gita, mtindo wa Bwana umekuwa wa kuelezea sifa za watu wakuu waliookamilika ambao wamefikia Ukuu kulingana na sifa tofauti za watafutaji wanaokwenda kuelekea Ukuu kupitia njia tofauti za kiroho. Hapa pia, katika mistari ya kumi na saba na kumi na nane, mtindo huu huo umetumika.
Mazoezi ya kiroho yanayoanza kutoka sehemu fulani huishia katika sehemu hiyo hiyo. Katika Gita, ingawa mada ya Karmayoga inaanzia mstari wa thelathini na tisa wa sura ya pili, ufafanuzi wa mazoezi ya msingi ya Karmayoga unapewa katika mstari wa arobaini na saba wa sura ya pili. Mstari huo (2.47) unasema katika sehemu zake nne:
(1) Haki yako ni kwenye kitendo pekee,
(2) Kamwe kwenye matunda.
(3) Usiwe sababu ya matunda ya kitendo.
(4) Wala usiwe na mshikamano wa kutotenda.
Mstari wa sasa (3.18) unazungumza hasa kuhusu ukamilifu wa mazoezi yaliyotajwa hapo juu. Kile kilichosemwa huko (2.47) katika sehemu ya pili na ya tatu kwa ajili ya mtafutaji, ndicho kinachosemwa hapa katika nusu ya mwisho ya mstari wa sasa kwa ajili ya mtu mkuu aliyeokamilika: kwamba hana uhusiano wa maslahi ya kibinafsi na kiumbe chochote au kitu chochote. Kile kilichosemwa huko katika sehemu ya kwanza na ya nne kwa ajili ya mtafutaji, ndicho kinachosemwa hapa katika nusu ya kwanza ya mstari wa sasa kwa ajili ya mtu mkuu aliyeokamilika: kwamba hana lengo katika kutenda wala kutotenda matendo. Kwa hivyo, katika mistari ya kumi na saba na kumi na nane, sifa za mtu mkuu aliyeokamilika kupitia 'Karmayoga' pekee zimeelezewa.
Kutoka kwa mtazamo wa mazoezi ya Karmayoga, mstari wa kumi na nane unapaswa kuja kwanza na wa kumi na saba baadaye. Sababu ni kwamba wakati mtu mkuu aliyeokamilika kupitia Karmayoga hana lengo katika kutenda wala kutotenda matendo na hana hata uhusiano mdogo wa maslahi ya kibinafsi na kiumbe chochote au kitu chochote, basi raha yake, kuridhika, na utulivu hutokea kwa hiari ndani yake mwenyewe. Hata hivyo, katika mstari wa kumi na sita, Bwana, kupitia maneno 'bure, Ee Partha, ni maisha yake,' alitangaza maisha ya mtu asiyetenda dharma kuwa hayana maana; kwa hivyo, katika mstari wa kumi na saba, kwa kutumia neno 'lakini,' Yeye anaelezea kwamba ikiwa mtu mkuu aliyeokamilika hatendi matendo yanayostahili, maisha yake si ya bure; badala yake, yana maana ya hali ya juu. Sababu ni kwamba amekamilisha lengo la kuzaliwa kwa mwanadamu. Kwa hivyo, hakuna kitu kibaki kwake kufanya sasa.
Hali ambayo hakuna dharma yoyote inayobaki inaweza kufikiwa hata na mwanadamu wa kawaida zaidi katika kila hali kwa kutenda matendo yanayostahili kwa bidii, kwa uaminifu, na kwa mtazamo usio na ubinafsi; kwa sababu wote wako huru na wana haki ya kufikia hali hiyo. Dharma inahusishwa na kila hali. Kwa hivyo, dharma ipo katika kila hali. Ni kwa sababu ya kutafuta raha tu ndiyo mwanadamu anasahau dharma. Akiondoa kutafuta raha kwake kwa kuwatumikia wengine bila ubinafsi, basi, akiwa huru kutoka kwa huzuni zote za maisha, amani kuu inaweza kufikiwa. Katika kufikia amani hii kuu, kila mtu ana haki sawa. Vitu vikuu, vyeo, n.k., vya ulimwengu haviwezi kupatikana sawasawa na wote; lakini amani kuu hufikiwa sawasawa na wote.
**Muunganisho:** Kuhusu kile mtafutaji anapaswa kufanya ili kufikia hali ya mtu mkuu aliyeelezewa katika mistari miwili iliyopita – juu ya hili, Bwana anaelezea mazoezi ya kiroho katika mstari unaofuata.
★🔗
