**3.18** Dla tej wielkiej istoty (udoskonalonej przez Karmajogę) nie pozostaje już żaden cel na tym świecie, ani z wykonywania działań, ani z ich niepodejmowania; i pośród wszystkich istot nie ma ona nawet najmniejszego związku interesu własnego (z jakąkolwiek istotą).
**Komentarz:** „Dla niego nie ma celu w działaniu” – Każda istota ludzka ma pewną skłonność do działania. Dopóki ta skłonność do działania służy osiągnięciu jakiegoś przedmiotu światowego, jego „robienie” dla siebie samego nieuchronnie trwa. Tylko przez pragnienie zyskania czegoś dla siebie istota ludzka staje się związana. Aby to pragnienie ustało, konieczne jest wykonywanie działań związanych z obowiązkiem (dharmą). Działania podejmowane są w dwojaki sposób: dla spełnienia pragnień i dla zaprzestania pragnień. Zwykli ludzie wykonują działania dla spełnienia pragnień, ale Karmajogin wykonuje działania dla zaprzestania pragnień. Dlatego w wielkiej istocie udoskonalonej przez Karmajogę, ponieważ nie pozostaje nawet jedno pragnienie, nie ma ona najmniejszego związku z jakimkolwiek obowiązkiem. Przez niego działania związane z obowiązkiem dzieją się spontanicznie, z postawą bezinteresowności, dla dobra całego stworzenia.
Dla wielkiej istoty udoskonalonej przez Karmajogę nie pozostaje żaden związek działań z nią samą (dla osobistej przyjemności czy wygody). Ta wielka istota doświadcza, że przedmioty, ciało, zmysły, umysł itp., należą tylko do świata i są otrzymane od świata; nie są osobiste. Dlatego za ich pośrednictwem działanie ma być wykonywane tylko dla świata, nie dla siebie samego. Powodem jest to, że bez pomocy świata żadne działanie nie może być wykonane. Ponadto, związek otrzymanych środków do działania jest także ze zbiorowym światem, nie z sobą samym. Dlatego nic nie jest własnością jednostki. Zbiorowość nie może istnieć dla jednostki. To jest błąd, który popełnia człowiek: chce on używać zbiorowości dla siebie; to z tego powodu doświadcza niepokoju. Jeśli używa ciała, zmysłów, umysłu, intelektu, przedmiotów itp. dla zbiorowości, może osiągnąć wielki pokój. Szczególna cecha wielkiej istoty udoskonalonej przez Karmajogę jest taka, że użycie ciała, zmysłów, umysłu, intelektu, przedmiotów itp., nazywanych „jego”, jest wyłącznie dla świata. Dlatego nie ma ona osobistego celu w aktywnościach ciała itp. Mimo że nie ma celu, spontanicznie, poprzez tę wielką istotę, dzieją się idealne i doskonałe działania dla dobra ludzi. Zasada jest taka, że od tego, kto ma cel w wykonywaniu działań, nie powstają działania idealne.
„Ani żadnego celu w bezczynności tutaj” – Osoba, która uważa ciało, zmysły, umysł, intelekt itp. za swoje własne i ma skłonność do lenistwa, zaniedbania itp., nie chce wykonywać działań; ponieważ jej celem jest tamasowa przyjemność płynąca z zaniedbania, lenistwa, wygody itp. (Gita 18.39). Ale jak ta wielka istota, która wzniosła się nawet ponad przyjemność sattwiczną, mogłaby skłaniać się ku tamasowej przyjemności? Skoro nie ma ona najmniejszego związku z ciałem itp., nawet nie powstaje pytanie o skłonność do lenistwa-wygody itp.
**Istotna kwestia:** Często poszukujący duchowo przywiązują wagę tylko do niepodejmowania działań. Pragną stać się wycofanymi z działań i ugruntowanymi w samadhi, tak aby nie pozostała żadna myśl. Jest to rzeczywiście doskonałe i korzystne, ale nie jest to ostateczna zasada. Chociaż zaprzestanie (nie-działanie) jest doskonalsze od aktywności (działania), to jednak nie jest Prawdą. Aktywność (działanie) i zaprzestanie (nie-działanie) – obie są w sferze Prakryti (Natury). Wszystko, aż po Nirwikalpa Samadhi, jest domeną Prakryti, ponieważ wyłonienie (wyutthana) występuje nawet z Nirwikalpa Samadhi. Działanie występuje tylko w Prakryti – „Prakarszena karanam (bhave ljut) iti Prakritih” – a bez działania wyłonienie jest po prostu niemożliwe. Dlatego, podobnie jak chodzenie, mówienie, widzenie, słyszenie itp., spanie, siedzenie, stanie, milczenie, bycie nieświadomym i bycie w samadhi są także działaniami. W prawdziwej Rzeczywistości (Świadomej Esencji) nie ma ani aktywności, ani zaprzestania. Jest ona nieprzywiązanym oświecicielem zarówno aktywności, jak i zaprzestania.
Tylko w wyniku utożsamienia z ciałem powstają dwa podziały (dualność) działania i nie-działania. W rzeczywistości działanie i nie-działanie są tej samej kategorii. Nie-działanie przy utrzymywaniu związku z ciałem jest, w rzeczywistości, także działaniem. Tak jak „gacchati” (idzie) jest działaniem, podobnie „tiszthati” (stoi) jest także działaniem. Chociaż z grubej perspektywy działanie jest wyraźnie widoczne w „gacchati”, a nie widoczne w „tiszthati”, jeśli spojrzy się z subtelnej perspektywy, to w tym samym ciele, gdzie było działanie „chodzenia”, teraz jest działanie „stania”. Podobnie, zarówno w robieniu jakiejś pracy, jak i w „nie-robieniu” jej, jest działanie. Dlatego, tak jak pojawianie się działań w grubej formie (aktywność) jest tylko w Prakryti, podobnie, niepojawianie się działań dla grubego widzenia (zaprzestanie) jest także tylko w Prakryti. Ta wielka istota, dla której nie pozostaje żaden cel – materialny czy duchowy, światowy czy pozagwiazdowy – od Prakryti i jej skutków, nie ma interesu własnego ani w działaniu, ani w nie-działaniu.
Pytanie o działanie i nie-działanie powstaje tylko wtedy, gdy istnieje związek z bezwładnością; ponieważ bez związku z bezwładnością żadne działanie w ogóle nie występuje. Dla tej wielkiej istoty istnieje całkowite zerwanie związku z bezwładnością i doświadcza ona swojego naturalnego przebywania w spontanicznej, przekraczającej zaprzestanie Esencji, poza zarówno aktywnością, jak i zaprzestaniem. Dlatego poszukujący potrzebuje tylko zerwać związek z bezwładnością (poczuciem „ja” i „moje” w ciele). Esencja jest zawsze obecna dokładnie taka, jaka jest.
„I nie ma on zależności od żadnego celu we wszystkich istotach” – Ponieważ nie pozostaje najmniejszy związek interesu własnego z ciałem i światem, wszystkie działania tej wielkiej istoty dzieją się spontanicznie dla dobra innych. Tak jak wszystkie członki ciała są spontanicznie zaangażowane w dobro ciała, podobnie, ciało nazywane „jego” (które jest małą częścią świata) tej wielkiej istoty jest spontanicznie zaangażowane w dobro świata. Jego sentyment i wszystkie jego starania są wyłącznie dla dobra świata. Tak jak podczas mycia własnej twarzy własnymi rękami, nie powstaje w nas żadne uczucie interesu własnego, wzajemności czy dumy, podobnie, gdy dobro świata dokonuje się poprzez ciało nazywane „jego”, nie powstaje najmniejsze uczucie interesu własnego, wzajemności czy dumy w tej wielkiej istocie.
W poprzednim wersie Pan powiedział dotycząco udoskonalonej wielkiej istoty, że dla niej nie ma obowiązku – „dla niego nie ma obowiązkowej pracy”. Stwierdzając przyczynę tego, w tym wersie Pan mówi trzy rzeczy o tej wielkiej istocie: (1) Nie ma ona celu w wykonywaniu działań, (2) Nie ma ona celu nawet w niepodejmowaniu działań, oraz (3) Nie ma ona najmniejszego związku interesu własnego z żadną istotą czy przedmiotem, co znaczy, że nie ma celu w osiągnięciu czegokolwiek.
W prawdzie, w Esencjalnej Naturze, nie ma celu w działaniu czy nie-działaniu i nie ma związku z żadną osobą czy przedmiotem. Powodem jest to, że żadne działanie nie jest wykonywane przez czystą Esencję. Jakiekolwiek działanie występuje, występuje tylko poprzez związek z Prakryti i zrodzonymi z Prakryti przedmiotami. Dlatego po prostu nie ma możliwości zrobienia czegokolwiek dla siebie samego.
Dopóki istota ludzka ma przywiązanie do działania, pragnienie zyskania, nadzieję życia i lęk przed śmiercią, do tego czasu odpowiedzialność obowiązku spoczywa na niej. Ale ten, kto nie ma przywiązania do wykonywania czy nie-wykonywania jakiegokolwiek działania, kto nie ma pragnienia osiągnięcia jakiegokolwiek przedmiotu itp. świata, kto nie ma nadziei pozostania przy życiu i kto nie ma lęku przed śmiercią – on nie jest zobowiązany do wykonywania obowiązku; przeciwnie, działania związane z obowiązkiem dzieją się spontanicznie poprzez niego. Tam, gdzie istnieje możliwość nie-wykonania obowiązku, tylko tam istnieje inspiracja do przestrzegania obowiązku.
**Szczególna kwestia:** W Gicie styl Pana był taki, że opisuje On cechy udoskonalonych wielkich istot, które osiągnęły Najwyższego, zgodnie z różnymi cechami poszukujących postępujących ku Najwyższemu różnymi ścieżkami duchowymi. Tutaj także, w siedemnastym i osiemnastym wersie, zastosowano ten sam styl.
Praktyka duchowa, która zaczyna się od pewnego punktu, kończy się w tym samym punkcie. W Gicie, chociaż temat Karmajogi zaczyna się od trzydziestego dziewiątego wersu drugiego rozdziału, wyjaśnienie fundamentalnej praktyki Karmajogi podane jest w czterdziestym siódmym wersie drugiego rozdziału. Ten wers (2.47) stwierdza w swoich czterech częściach:
(1) Twoim prawem jest tylko do działania,
(2) Nigdy do owoców.
(3) Nie bądź przyczyną owoców działania.
(4) Ani nie miej przywiązania do bezczynności.
Obecny wers (3.18) mówi precyzyjnie o osiągnięciu wyżej wspomnianej praktyki. To, co jest tam (2.47) powiedziane w drugiej i trzeciej części dla poszukującego, jest tu powiedziane w drugiej połowie obecnego wersu dla udoskonalonej wielkiej istoty: że nie ma ona związku interesu własnego z żadną istotą czy przedmiotem. To, co jest tam powiedziane w pierwszej i czwartej części dla poszukującego, jest tu powiedziane w pierwszej połowie obecnego wersu dla udoskonalonej wielkiej istoty: że nie ma ona celu ani w wykonywaniu, ani w niepodejmowaniu działań. Tak więc, w siedemnastym i osiemnastym wersie, opisano cechy wielkiej istoty udoskonalonej wyłącznie przez „Karmajogę”.
Z perspektywy praktyki Karmajogi, wers osiemnasty powinien właściwie przyjść pierwszy, a siedemnasty później. Powodem jest to, że gdy wielka istota udoskonalona przez Karmajogę nie ma celu w wykonywaniu czy nie-wykonywaniu działań i nie ma najmniejszego związku interesu własnego z żadną istotą czy przedmiotem, wtedy jej zachwyt, zadowolenie i satysfakcja dzieją się spontanicznie w niej samej. Jednak w szesnastym wersie Pan, poprzez słowa „daremne, o Partha, jest jego życie”, ogłosił życie osoby, która nie wykonuje obowiązku, jako bezcelowe; dlatego w siedemnastym wersie, używając słowa „ale”, wyjaśnia, że jeśli udoskonalona wielka istota nie wykonuje działań związanych z obowiązkiem, jej życie nie jest bezcelowe; przeciwnie, jest najwyższej wagi. Powodem jest to, że wypełniła ona cel ludzkich narodzin. Dlatego nie pozostaje jej nic do zrobienia teraz.
Stan, w którym nie pozostaje żaden obowiązek, może być osiągnięty nawet przez najbardziej zwyczajną istotę ludzką w każdej okoliczności poprzez wykonywanie działań związanych z obowiązkiem pilnie, sumiennie i z postawą bezinteresowności; ponieważ wszyscy są wolni i uprawnieni do jego osiągnięcia. Obowiązek jest związany z każdą sytuacją. Dlatego obowiązek jest nieodłączny każdej sytuacji. Tylko z powodu poszukiwania przyjemności istota ludzka zapomina o obowiązku. Jeśli wykorzeni ona swoje poszukiwanie przyjemności poprzez bezinteresowną służbę innym, wtedy, stając się wolną od wszystkich smutków życia, najwyższy pokój może być osiągnięty. W osiągnięciu tego najwyższego pokoju, każdy ma równe prawo. Najwyższe przedmioty, pozycje itp. świata nie mogą być osiągnięte równo przez wszystkich; ale najwyższy pokój jest osiągany równo przez wszystkich.
**Połączenie:** Dotycząco tego, co poszukujący powinien robić, aby osiągnąć stan wielkiej istoty opisany w poprzednich dwóch wersach – na ten temat Pan wyjaśnia praktykę duchową w następnym wersie.
★🔗
