མེ་ལ་དུ་བས་གཡོགས་པ་དང་། མེལོང་ལ་རྡུལ་བས་གཡོགས་པ། མངལ་ལ་མངལ་སྦུལ་གྱིས་གཡོགས་པ་བཞིན། འདི་དེས་གཡོགས་པར་གྱུར་ཅིག།

ཚིག་གི་དོན་ནི། དྷཱུ་མེན - དུ་བས་བསྒྲིབས། ཨཱ་བྲྀ་ཡ་ཏེ - བསྒྲིབས་པ། ཝཧྣིཿ - མེ་ལྕེ། ཡ་ཐཱ་ - ཇི་ལྟར། ཨཱ་དརྴཿ - མེ་ལོང་། མ་ལེན - རྡུལ་གྱིས། ཙ - དང་། ཡ་ཐཱ་ - ཇི་ལྟར། ཨུལྦེན - མངལ་གྱིས། ཨཱ་བྲྀ་ཏཿ - བསྒྲིབས་པ། གརྦྷཿ - མངལ་གྱི་སེ། ཏ་ཐཱ - དེ་བཞིན། ཏེན - དེ་ཡིས། ཨིདམ - འདི། ཨཱ་བྲྀ་ཏམ - བསྒྲིབས་པ། སྭཱ་མཱི་ཤི་ཝཱ་ནནྡའི་འགྲེལ་བཤད། འདིར་ 'འདི་' ཞེས་པ་ནི་འཇིག་རྟེན་དང་ཤེས་རབ་ལ་གོ་དགོས། 'དེ་ཡིས་' ཞེས་པ་ནི་འདོད་ཆགས་ལ་གོ་དགོས། ཇི་ལྟར་མེ་དུ་བས་བསྒྲིབས་པ་དང་། མེ་ལོང་རྡུལ་གྱིས་བསྒྲིབས་པ་དང་། མངལ་ནང་གི་ཕྲུ་གུ་མངལ་གྱིས་བསྒྲིབས་པ་ལྟར། ཤེས་རབ་འདི་ཡང་འདོད་ཆགས་ཀྱིས་བསྒྲིབས་ཡོད།

དེ་ཡང་མེ་ལ་དུ་བས་གཡོགས་པ་དང་། མེ་ལོང་ལ་དྲི་མས་གཡོགས་པ། མངལ་གྱིས་སྲུང་བ་ལྟ་བུའི་ཤེས་རབ་འདི་འདོད་ཆགས་ཀྱིས་གཡོགས་སོ། ། འདིའི་དོན། དུ་བས་མེ་གཡོགས་པ་ལྟར། འདོད་ཆགས་ཀྱིས་གཡོགས་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱང་གསལ་པོར་མི་འབྱུང་བར་གོ་དགོས། ཤེས་རབ་ནི་བློ་ལ་འབྱུང་། བློ་ནི་གསུམ་སྟེ། སཏྭ་དང་། ར་ཛས། ཏ་མས་གསུམ་མོ། སཏྭ་གྱི་བློ་ལ་བྱ་དང་མི་བྱའི་ཤེས་པ་ཕྲ་མོ་ཡོད། ར་ཛས་ཀྱི་བློ་ལ་བྱ་དང་མི་བྱའི་ཤེས་པ་ཕྲ་མོ་མེད། ཏ་མས་ཀྱི་བློ་ལ་ཐམས་ཅད་ལ་ལོག་པར་ཤེས་པ་ཡོད་དོ། ། (གཞུང་༡༨.༣༠-༣༢) འདོད་ཆགས་སྐྱེས་པ་ཙམ་གྱིས་སཏྭ་གྱི་བློ་ཡང་དུ་བས་མེ་གཡོགས་པ་ལྟར་གཡོགས་སོ། ། དེ་ལྟར་ན་ར་ཛས་དང་ཏ་མས་ཀྱི་བློའི་གནས་སྐབས་ལ་སྨྲ་བ་ཅི་དགོས། འཇིག་རྟེན་པའི་འདོད་ཆགས་སྐྱེས་པ་ཙམ་གྱིས་ལམ་ལ་དུ་བ་འཆར། གནས་སྐབས་འདིར་ཉེན་ཁ་མ་བྱས་ན་འདོད་ཆགས་དེ་ཡང་དེ་བས་འཕེལ། འདོད་ཆགས་འཕེལ་བ་ན་ལམ་ལ་མུན་པ་ཁོ་ན་རེད། མི་རྟག་ཞིང་བེམ་པོའི་ཡུལ་ལ་འདོད་ཆགས་སྐྱེ་བ་ནི་དེ་དག་ལ་གཅེས་པ་དང་། ཆེ་བ། བདེ་བ། མཛེས་པ། ཁྱད་པར་བ་སོགས་ཀྱི་ཡོན་ཏན་དུ་འཛིན་པ་ལས་བྱུང་། འདོད་ཆགས་འདི་ཉིད་རྩ་བ་ནས་ཤེས་རབ་གཡོགས་པའི་གཞི་མ་ཡིན། ལུས་གཞན་ལས་མིའི་ལུས་སུ་ཤེས་རབ་ཀྱི་རྣམ་པ་གསལ་བ་ཡིན་ཀྱང་། བེམ་པོའི་ཡུལ་ལ་འདོད་ཆགས་བྱུང་བས་ཤེས་རབ་དེ་ལས་མི་འགྲོ། འདོད་ཆགས་སྐྱེས་པ་ཙམ་གྱིས་ཤེས་རབ་དྭངས་མི་གསལ། དུ་བས་གཡོགས་ཀྱང་མེ་ལས་མི་འགྲོ་བ་ལྟར། འདོད་ཆགས་སྐྱེས་པ་ཙམ་གྱིས་སྒྲུབ་པ་པོས་ཤེས་བཞིན་བྱས་ན་ཤེས་རབ་ཀྱང་ལས་འགྲོ། འདོད་ཆགས་དང་པོའི་གནས་སུ་འཇོམས་པའི་ཐབས་བློ་སླ་བ་ནི། འདོད་ཆགས་སྐྱེས་པ་ཙམ་གྱིས་སྒྲུབ་པ་པོས་དམིགས་བསལ་གྱིས་བསམ་དགོས་པ་ནི། ང་ཚོས་འདོད་པའི་ཡུལ་དེ་རྟག་ཏུ་ང་ཚོའི་དབང་དུ་གནས་པར་མི་རིགས། ཡུལ་དེ་སྔོན་དུ་ང་ཚོའི་དབང་དུ་མེད། ཕྱིས་སུ་ཡང་ང་ཚོའི་དབང་དུ་གནས་པར་མི་རིགས། ད་ལྟ་བར་དུ་ཡང་ང་ཚོ་དང་ཡུལ་དེ་གཉིས་བར་གྱི་བྲལ་བ་རྟག་ཏུ་ཡོད། དེ་ལྟར་བསམ་པས་འདོད་ཆགས་འགག ། དྲི་མས་མེ་ལོང་གཡོགས་པ་ལྟར། འདོད་ཆགས་ཀྱི་སྟོབས་ཆེ་བ་ན་ང་ནི་སྒྲུབ་པ་པོ་ཡིན། འདི་བྱ་བ་ཡིན། འདི་མི་བྱ་བ་ཡིན་ཞེས་པའི་ཤེས་པ་འཆོར། མི་རྟག་པའི་ཡུལ་གྱི་གལ་ཆེན་པོ་ནང་སེམས་སུ་ཆེར་གྱུར་པ་ན། མིས་ཡུལ་དེ་དག་ལོངས་སྤྱོད་དང་། བསྡུ་བ་ཁོ་ནར་འདོད་པར་འགྱུར། འདོད་ཆགས་འཕེལ་བ་དང་བསྟུན་ནས་མི་དེའི་ངེས་འབྱུང་ཡང་འཕེལ། དངོས་སུ་གལ་ཆེན་པོ་ནི་ཡུལ་ལ་མིན་པར་དེའི་ཡོངས་སུ་འཛིན་པ་ལ་ཡོད། དངུལ་དང་། ཤེས་རབ། སྟོབས་སོགས་རང་ཉིད་གལ་ཆེན་པོའི་ཡུལ་མིན། དེ་དག་ཡོངས་སུ་འཛིན་པ་ཁོ་ན་གལ་ཆེན་པོ་ཡིན། ཤེས་པ་འདི་འཆར་བ་ན་དེ་དག་ལ་འདོད་ཆགས་འགག ། གང་གི་ཕྱིར་ཞེ་ན། ང་ཚོས་རང་གི་དབང་དུ་གྱུར་པའི་ཡུལ་དེ་དག་ཡོངས་སུ་འཛིན་པའི་ཁུར་འཁྱེར་དགོས་པས་སོ། ། ཡུལ་དེ་དག་ཉིད་ཡོངས་སུ་འཛིན་པར་བྱེད་དགོས་པས། དེ་ལས་ལྷག་པར་འདོད་པ་བྱས་ཀྱང་ཅི་ཞིག་ཕན། འདོད་པ་ཙམ་གྱིས་ཡུལ་མི་ཐོབ། འཇིག་རྟེན་གྱི་ཡུལ་གྱི་གལ་ཆེན་པོ་ཉམས་པ་དང་བསྟུན་ནས་སྒྲུབ་པ་པོའི་ནང་སེམས་སུ་བདག་ཉིད་ཆེན་པོའི་གལ་ཆེན་པོ་འཕེལ། འཇིག་རྟེན་གྱི་ཡུལ་གྱི་གལ་ཆེན་པོ་ཡོངས་སུ་འཇོམས་པ་ན་བདག་ཉིད་ཆེན་པོའི་ཉམས་མྱོང་འབྱུང་བ་དང་འདོད་ཆགས་ཡོངས་སུ་འཇོམས་སོ། ། མངལ་གྱིས་སྲུང་བ་ལྟར། དྲི་མས་མེ་ལོང་ལ་གཡོགས་པ་ན་རང་གི་གདོང་མི་མཐོང་ཡང་། འདི་མེ་ལོང་ཡིན་ཞེས་པའི་ཤེས་པ་ནི་ངེས་པར་དུ་ཡོད། འོན་ཀྱང་མངལ་གྱིས་གཡོགས་པའི་སྲུང་བ་ལྟར། འདོད་ཆགས་གསུམ་པའི་གནས་སུ་བྱ་དང་མི་བྱའི་ཤེས་པ་མི་འབྱུང་སྟེ། ཤེས་རབ་ཡོངས་སུ་གཡོགས་སོ། ། ཤེས་རབ་གཡོགས་པ་ན་འདོད་ཆགས་ཀྱི་སྟོབས་འཕེལ། འདོད་ཆགས་ལ་བར་ཆད་བྱུང་བ་ན་ཁྲོ་བ་སྐྱེ། དེ་ནས་གཏི་མུག་སྐྱེ། གཏི་མུག་ལས་བློ་ཤི། བློ་ཤི་བ་ན་མིས་བྱ་བ་བྱེད་དགོས་པ་མི་བྱེད་པར། བྱ་བ་མི་བྱེད་དགོས་པ་བྱེད་པར་འགྱུར་ཏེ། རྫུན་དང་། སྒྲོ་འདོགས། མ་དྲང་པོ། མི་ཁྲིམས། སྡིག་པ། འབྱུང་པོ་སོགས་སོ། ། ཁམས་མཆོག་གིས་མི་འདྲ་བ་དེ་དག་ལ་"མི"ཞེས་པའི་མིང་ཡང་བཏགས་མི་འདོད། དེའི་ཕྱིར་ཚོགས་བཅུ་དྲུག་པར་མི་འདྲ་བ་དེ་དག་བརྗོད་པའི་སྐབས་སུ་ཁམས་མཆོག་གིས་(ཚིགས་བརྒྱད་པ་ནས་བཅོ་བརྒྱད་པའི་བར) "མི"ཞེས་པའི་མིང་གི་རྣམ་གྲངས་གང་ཡང་མི་བཀོལ། གང་དག་གིས་མཐོ་རིས་ཀྱི་བདེ་བ་ལ་འདོད་པ་དེ་དག་ལ་ཡང་ཁམས་མཆོག་གིས་"ཀཱ་མཱཏྨཱ་ནཿ" (གཞུང་༢.༤༣)ཞེས་བཏགས་ཏེ། མི་འདྲ་བ་དེ་དག་ནི་དངོས་སུ་འདོད་ཆགས་ཀྱི་རང་བཞིན་ཡིན་པའི་ཕྱིར། འདོད་ཆགས་དང་ཡོངས་སུ་གཅིག་ཏུ་གྱུར་པས་འཇིག་རྟེན་གྱི་བདེ་བ་ལས་ལྷག་པ་མེད་པར་ངོས་འཛིན་པར་གྱུར། (གཞུང་༡༦.༡༡) འདོད་ཆགས་གསུམ་པའི་གནས་སུ་མིའི་ལྟ་བ་རང་གི་དམིགས་ཡུལ་(བདག་ཉིད་ཆེན་པོ་ཐོབ་པ)ལ་མི་འཁོར་ཡང་། སྔོན་གྱི་བག་ཆགས་ཀྱི་དབང་གིས་སམ། ད་ལྟའི་དགེ་བའི་གྲོགས་ཀྱི་དབང་གིས་སམ། རྒྱུ་གཞན་ཞིག་གི་དབང་གིས་དམིགས་ཡུལ་ལ་སེམས་ཤར་བྱུང་ན་དེའི་བདེ་སྐྱིད་ཀྱང་སྲིད། དེ་ལྟར་འདི་ནས་གཡོགས་སོ། ཞེས་པ་འདིར་ཁམས་མཆོག་གིས་ཤེས་རབ་འདོད་ཆགས་གཅིག་གིས་གཡོགས་པའི་དཔེ་གསུམ་བཤད་པས། སྔོན་གྱི་ཚིག་དེ་དག་གི་དོན་ནི་འདོད་ཆགས་གཅིག་གིས་ཤེས་རབ་གཡོགས་པ་ལས་འདོད་ཆགས་ཀྱི་གནས་གསུམ་ཐམས་ཅད་འཆར་བར་གོ་དགོས། འདོད་ཆགས་སྐྱེས་པ་ན་གནས་གསུམ་འདི་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སེམས་ལ་འབྱུང་། འོན་ཀྱང་འདོད་ཆགས་རང་ཉིད་བདེ་བའི་རྒྱུར་འཛིན་པ་དང་། དེར་སྐྱབས་སུ་འགྲོ་བ་དང་། སྤང་བར་བྱ་བར་མི་འཛིན་པ་དེ་དག་གིས་འདོད་ཆགས་ཡང་ངོས་འཛིན་མི་བྱེད། འོན་ཀྱང་མཆོག་ཏུ་གྱུར་པའི་དམིགས་ཡུལ་ལ་དགའ་བ་དང་སྒྲུབ་པ་བྱེད་པའི་མིས་འདོད་ཆགས་འདི་ངོས་འཛིན་བྱེད། ངོས་འཛིན་བྱེད་པས་འཇོམས་ཀྱང་ནུས། ཁམས་མཆོག་གིས་འདིར་འདོད་ཆགས་ཀྱི་གནས་གསུམ་བརྗོད་པ་ནི་དེ་འཇོམས་པའི་ཆེད་དུ་ཡིན་ལ། དེའི་གདམས་པ་ཚིགས་བཞི་བཅུ་གཅིག་པ་དང་བཞི་བཅུ་གསུམ་པར་བསྟན། དངོས་སུ་འདོད་ཆགས་སྐྱེས་པའི་རྗེས་སུ་དེ་འཕེལ་བའི་རྣམ་པ་ནི་མགྱོགས་པོ་ཞིག་ཡིན་པས། གནས་གསུམ་སྔོན་དུ་བརྗོད་པ་ལྟར་བརྗོད་པར་དུས་ཚོད་ལོངས་ཀྱང་། འདོད་ཆགས་འཕེལ་བར་དུས་ཚོད་མི་ལོངས། འདོད་ཆགས་འཕེལ་བ་ན་ངེས་འབྱུང་གི་རྒྱུན་ཁོ་ན་འབྱུང་། སྡིག་པ་ཐམས་ཅད་དང་། སྡུག་བསྔལ། མྱ་ངན་སོགས་ཀྱི་རྒྱུ་ནི་འདོད་ཆགས་ཁོ་ན་ཡིན། དེའི་ཕྱིར་མིས་རང་གི་ཤེས་རབ་སད་པོར་བཞག་སྟེ་འདོད་ཆགས་སྐྱེ་བར་མི་འཇུག ། གལ་ཏེ་སྐྱེས་ན་དང་པོ་དང་གཉིས་པའི་གནས་སུ་འཇོམས། གསུམ་པའི་གནས་སུ་གཏན་ནས་མི་འཇུག ། ཁྱད་པར་བའི་གནས་སུ། དུ་བ་མཐོང་བས་མེ་ཡོད་པར་གྲུབ། གང་གི་ཕྱིར་མེ་མེད་ན་དུ་བ་ག་ནས་སྐྱེ། དེའི་ཕྱིར་དུ་བས་གཡོགས་ཀྱང་མེ་ཡོད་པའི་ཤེས་པ་ལྟར། དྲི་མས་གཡོགས་ཀྱང་མེ་ལོང་ཡོད་པའི་ཤེས་པ་དང་། མངལ་གྱིས་གཡོགས་ཀྱང་སྲུང་བ་ཡོད་པའི་ཤེས་པ་ལྟར། འདོད་ཆགས་ཀྱིས་གཡོགས་ཀྱང་ཐམས་ཅད་ལ་ཤེས་རབ་(བྱ་དང་མི་བྱའི་ཤེས་པ)ཡོད་ཀྱང་འདོད་ཆགས་ཀྱི་དབང་གིས་ལས་སུ་མི་འཇུག ། གཞུང་ལུགས་ལྟར་ན་བདག་ཉིད་ཆེན་པོ་ཐོབ་པར་གྱི་བར་ཆད་ནི་སྒྲིབ་པ་གསུམ་སྟེ། དྲི་མ་དང་། རྣམ་པར་གཡེང་བ། སྒྲིབ་པ་བཅས་སོ། ། སྒྲིབ་པ་འདི་གསུམ་ནི་བདེན་པ་མིན་པ་(འཇིག་རྟེན)དང་འདྲེས་པ་ལས་བྱུང་། བདེན་པ་མིན་པ་དང་འདྲེས་པ་ནི་འདོད་ཆགས་ལས་བྱུང་། དེའི་ཕྱིར་རྩ་བའི་སྒྲིབ་པ་ནི་འདོད་ཆགས་ཁོ་ན་ཡིན། འདོད་ཆགས་ཡོངས་སུ་འཇོམས་པ་ན་བདེན་པ་མིན་པ་དང་བྲལ་བ་འབྱུང་། བདེན་པ་མིན་པ་དང་བྲལ་བ་འབྱུང་བ་ན་སྒྲིབ་པ་ཐམས་ཅད་སེལ་ཞིང་ཤེས་རབ་གསལ་བར་འགྱུར། བདག་ཉིད་ཆེན་པོ་ཐོབ་པར་གྱི་གཙོ་བོའི་བར་ཆད་ནི། འཇིག་རྟེན་གྱི་ཡུལ་མི་རྟག་པར་ཤེས་བཞིན་དུ་དེ་ལ་གལ་ཆེན་པོ་བྱེད་པ་ཡིན། ནང་སེམས་སུ་མི་རྟག་པའི་ཡུལ་གྱི་གལ་ཆེན་པོ་ཡོད་པ་དང་། དེ་དག་བདེན་པར་དང་། མཛེས་པར་དང་། བདེ་བར་སྣང་བ་ཡིན་གྱི་བར་དུ་སྒྲིབ་པ་གསུམ་པོ་འདི་ཡོད། འདི་གསུམ་ལས་སེམས་ཀྱི་སྒྲིབ་པ་ནི་བར་ཆད་ཆེ་ཤོས་སུ་བརྩི། དྲི་མའི་སྒྲིབ་པའི་གཙོ་བོའི་རྒྱུ་ནི་འདོད་ཆགས་ཁོ་ན་ཡིན། གང་གི་ཕྱིར་སྡིག་པ་ཐམས་ཅད་འདོད་ཆགས་ལས་བྱུང་བའི་ཕྱིར། སྒྲུབ་པ་པོས་ངས་ད་ནས་སྡིག་པ་མི་བྱེད་ཅེས་གཏན་དུ་བཅད་པའི་སྐབས་དེར་སྒྲིབ་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རྩ་བ་ཆོད་ཅིང་དྲི་མའི་སྒྲིབ་པ་སེལ་བར་འགྱུར། འདོད་ཆགས་མེད་པར་གྱུར་པ་ན་དྲི་མའི་སྒྲིབ་པ་ཡོངས་སུ་འཇོམས་སོ། ། ཤྲཱི་མད་བྷཱ་ག་བ་ཏ་ན་ཁམས་མཆོག་གིས་འདོད་ཆགས་ཅན་གྱི་མིའི་བདེ་སྐྱིད་ཀྱི་ཐབས་སུ་ལས་ཀྱི་མཆོང་(འདོད་ཆགས་མེད་པའི་ལས)བསྟན་ཏེ། "ཀརྨ་ཡོ་གསྟུ་ཀཱ་མི་ནཾ" (༡༡.༢༠.༧)ཞེས་གསུངས། དེའི་ཕྱིར་འདོད་ཆགས་ཅན་གྱི་མིས་རང་གི་བདེ་སྐྱིད་ལ་ཡིད་ཆེས་མེད་པར་མི་བྱ། གང་གི་ཕྱིར་འདོད་ཆགས་ཅན་དུ་གྱུར་པ་དེ་ཉིད་འདོད་ཆགས་མེད་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར། ལས་ཀྱི་མཆོང་གིས་འདོད་ཆགས་འཇོམས་པ་བདེ་བར་འགྱུར། གལ་ཏེ་འཇིག་རྟེན་པའི་ལས་ཆུང་ངུ་དང་ཆེན་པོ་དང་། ཆོས་ལུགས་ཀྱི་ལས་གང་ཞིག་བྱེད་པའི་ཚེ་ཡང་ངས་འདི་ཅི་ཕྱིར་བྱེད་ཅེ་ཞེས་དང་། འདི་ལྟར་བྱེད་ཅེ་ཞེས་པའི་ཤེས་བཞིན་ཡོད་ན་དམིགས་ཡུལ་ལ་སེམས་ཤར་འབྱུང་། ལྟ་བ་རྟག་ཏུ་དམིགས་ཡུལ་ལ་གཏད་པས་མི་ལེགས་པའི་ལས་མི་འབྱུང་ཞིང་། ལེགས་པའི་ལས་ཡང་ཆགས་པ་དང་། འབྲས་བུའི་འདོད་པ་སྤངས་ནས་བྱས་པས་འདོད་ཆགས་མེད་པའི་ཉམས་མྱོང་ཐོབ་ཅིང་མི་དེའི་བདེ་སྐྱིད་འགྲུབ་པར་འགྱུར་རོ། །