Ωσπερ πυρ καλύπτεται υπό καπνού, κάτοπτρον υπό κονιορτού, και έμβρυον υπό μήτρας, ούτως και αυτή η γνώσις (η διακριτική δύναμις) καλύπτεται υπό εκείνης της επιθυμίας.
Σχόλιον: «Δῡμενᾱ́βριγᾰτε βαχνίχ» — Ωσπερ το πυρ μένει καλυμμένο υπό καπνού, ομοίως, η διακριτική δύναμις του ανθρώπου καλύπτεται υπό της επιθυμίας, δηλαδή δεν εμφανίζεται σαφώς.
Η διακριτική δύναμις εκδηλούται στον νου. Ο νους είναι τριττός — σαττβικός, ρατζασικός και ταμασικός. Στον σαττβικό νου, υπάρχει ακριβής γνώση του τι πρέπει να γίνεται και τι δεν πρέπει να γίνεται. Στον ρατζασικό νου, δεν υπάρχει ακριβής γνώση του καθήκοντος και του μη-καθήκοντος. Στον ταμασικό νου, υπάρχει αντίθετη γνώση όλων των πραγμάτων (Γκίτα 18.30-32). Όταν η επιθυμία εγείρεται, ακόμα και ο σαττβικός νους καλύπτεται όπως το πυρ από καπνό· τι να πούμε τότε για τον ρατζασικό και τον ταμασικό νου! Τη στιγμή που εμφανίζεται μια κοσμική επιθυμία, καπνός εμφανίζεται στο πνευματικό μονοπάτι. Εάν κάποιος δεν είναι προσεκτικός σε αυτή την κατάσταση, η επιθυμία αυξάνεται ακόμη περισσότερο. Όταν η επιθυμία αυξάνεται, τότε σκοτάδι μόνο επικρατεί στο πνευματικό μονοπάτι. Η επιθυμία για φθαρτά, άψυχα αντικείμενα εγείρεται μόνο λόγω της αντίληψης σε αυτά ιδιοτήτων όπως αγαπητότητα, μεγαλείο, ευχαρίστηση, ομορφιά και ιδιαιτερότητα. Αυτή ακριβώς η επιθυμία είναι, στη ρίζα της, αυτή που καλύπτει τη διακριτική δύναμη. Σε σύγκριση με άλλα σώματα, η διακριτική δύναμη εκδηλώνεται ιδιαίτερα στο ανθρώπινο σώμα· ωστόσο, εξαιτίας της επιθυμίας για άψυχα αντικείμενα, αυτή η διακριτική δύναμη δεν λειτουργεί. Τη στιγμή που εγείρεται η επιθυμία, η διακριτική δύναμη θολώνει. Όπως το πυρ, ακόμα και καλυμμένο από καπνό, μπορεί ακόμη να λειτουργήσει, ομοίως, εάν ο σάντκα γίνει άγρυπνος τη στιγμή που εγείρεται η επιθυμία, η διακριτική δύναμή του μπορεί να λειτουργήσει. Η απλή θεραπεία για να καταστραφεί η επιθυμία στο πρώτο της στάδιο είναι αυτή: τη στιγμή που εγείρεται η επιθυμία, ο σάντκα πρέπει να αναλογιστεί ότι το αντικείμενο που επιθυμούμε δεν πρόκειται να μείνει μαζί μας για πάντα. Αυτό το αντικείμενο δεν ήταν μαζί μας πριν, δεν θα μείνει μαζί μας μετά, και ακόμα και ενδιάμεσα, υπάρχει συνεχής διαχωρισμός μεταξύ εμάς και εκείνου του αντικειμένου. Με το να αναλογίζεται έτσι, η επιθυμία παύει.
«Γιατάντάρσο μαλένα τσ» — Όπως όταν ένας καθρέφτης καλύπτεται από βρωμιά, η αντανάκλαση παύει να είναι ορατή, ομοίως, όταν η δύναμη της επιθυμίας αυξάνεται, η γνώση ότι «είμαι σάντκα· αυτό είναι το καθήκον μου και αυτό είναι μη-καθήκον» χάνεται. Όταν η σημασία των φθαρτών αντικειμένων γίνεται υπερβολική στο εσωτερικό του ανθρώπου, αυτός αρχίζει να επιθυμεί μόνο την απόλαυση και τη συσσώρευση αυτών ακριβώς των αντικειμένων. Καθώς αυτή η επιθυμία αυξάνεται, έτσι αυξάνεται και η πτώση του ανθρώπου. Στην πραγματικότητα, η σημασία δεν βρίσκεται στο αντικείμενο, αλλά μάλλον στη σωστή χρήση του. Χρήματα, γνώση, δύναμη κ.λπ., δεν είναι από μόνα τους αντικείμενα σημασίας· μόνο η σωστή χρήση τους είναι σημαντική — όταν αυτή η κατανόηση ανατείλει, τότε η επιθυμία για αυτά παύει· διότι είμαστε υπεύθυνοι για τη σωστή χρήση μόνο εκείνων των αντικειμένων που βρίσκονται στην κατοχή μας. Αυτά ακριβώς τα αντικείμενα πρέπει να τεθούν σε σωστή χρήση, οπότε ποια είναι η ωφέλεια του να επιθυμούμε περισσότερα; Διότι, με την απλή επιθυμία, αντικείμενα δεν αποκτώνται. Καθώς η σημασία των κοσμικών αντικειμένων μειώνεται, έτσι θα αυξηθεί και η σημασία του Υπέρτατου Εαυτού στο εσωτερικό του σάντκα. Όταν η σημασία των κοσμικών αντικειμένων καταστραφεί εντελώς, θα συμβεί η εμπειρία του Υπέρτατου Εαυτού και η επιθυμία θα καταστραφεί εντελώς.
«Γιαθολμπενάβριτο γκάρμπχ» — Όταν βρωμιά έρχεται πάνω σε έναν καθρέφτη, το πρόσωπο κάποιου δεν φαίνεται σε αυτόν, αλλά η γνώση ότι «αυτός είναι καθρέφτης» σίγουρα παραμένει. Ωστόσο, όπως ένα έμβρυο καλυμμένο από τη μήτρα δεν μπορεί να διακριθεί εάν είναι αγόρι ή κορίτσι, ομοίως, στο τρίτο στάδιο της επιθυμίας, κάποιος δεν μπορεί να διακρίνει καθήκον και μη-καθήκον, δηλαδή η διακριτική δύναμη καλύπτεται εντελώς. Όταν η διακριτική δύναμη καλύπτεται, η δύναμη της επιθυμίας αυξάνεται. Όταν η επιθυμία εμποδίζεται, ο θυμός εγείρεται. Τότε από αυτόν εγείρεται η απάτη. Από την απάτη, ο νους καταστρέφεται. Όταν ο νους καταστραφεί, ένας άνθρωπος δεν εκτελεί πράξεις που πρέπει να γίνουν και αρχίζει να εκτελεί πράξεις που δεν πρέπει να γίνουν — όπως ψεύδος, εξαπάτηση, ανεντιμότητα, αδικία, αμαρτία, τυραννία κ.λπ. Ο Κύριος δεν θέλει καν να αποκαλέσει τέτοιους ανθρώπους «ανθρώπους». Επομένως, στο δέκατο έκτο κεφάλαιο, όπου περιγράφονται τέτοιοι άνθρωποι, ο Κύριος (από τον όγδοο έως τον δέκατο όγδοο στίχο) δεν χρησιμοποίησε καμία λέξη που να δηλώνει «άνθρωπος». Ακόμα και εκείνους που επιθυμούν τις ουράνιες απολαύσεις, ο Κύριος τους αποκάλεσε «καμάτμανχ» (Γκίτα 2.43)· διότι τέτοιοι άνθρωποι είναι πράγματι η ίδια η μορφή της επιθυμίας. Όντας εντελώς ταυτισμένοι με την επιθυμία, πείθονται ότι δεν υπάρχει τίποτα μεγαλύτερο από την κοσμική ευχαρίστηση (Γκίτα 16.11). Αν και σε αυτό το τρίτο στάδιο της επιθυμίας, η όραση του ανθρώπου δεν στρέφεται προς τον αληθινό του στόχο (την επίτευξη του Υπέρτατου Εαυτού), ακόμα, λόγω κάποιων παρελθοντικών εντυπώσεων, ή λόγω παρούσας καλής συναναστροφής, ή κάποιου άλλου λόγου, εάν συμβεί αφύπνιση προς τον στόχο του, η ευημερία του είναι επίσης δυνατή.
«Τατά τενενταμάβριταμ» — Σε αυτόν τον στίχο, ο Κύριος έδωσε τρεις αναλογίες σχετικά με την κάλυψη της διακριτικής δύναμης από μια μοναδική επιθυμία. Επομένως, το νόημα των παραπάνω λέξεων είναι ότι είναι από την κάλυψη της διακριτικής δύναμης από μια μοναδική επιθυμία που εκδηλώνονται και τα τρία στάδια της επιθυμίας. Όταν η επιθυμία εγείρεται, αυτά τα τρία στάδια συμβαίνουν στην καρδιά του καθενός. Ωστόσο, εκείνοι που θεωρούν την ίδια την επιθυμία ως αιτία ευτυχίας, καταφεύγουν σε αυτήν, και δεν την θεωρούν ως κάτι που πρέπει να εγκαταλειφθεί, δεν αναγνωρίζουν καν την επιθυμία. Αλλά οι άνθρωποι που ενδιαφέρονται για τον υπέρτατο στόχο και που εκτελούν σάντκα αναγνωρίζουν αυτή την επιθυμία. Όποιος αναγνωρίζει την επιθυμία μπορεί επίσης να την καταστρέψει. Ο Κύριος περιέγραψε τα τρία στάδια της επιθυμίας σε αυτόν τον στίχο μόνο με τον στόχο της καταστροφής της, την οδηγία για την οποία έδωσε περαιτέρω στους σαράντα πρώτους και σαράντα τρίτους στίχους. Στην πραγματικότητα, αφού εγερθεί η επιθυμία, η διαδικασία της αύξησής της συμβαίνει με τέτοια ταχύτητα που ενώ χρειάζεται χρόνος για να περιγραφούν τα προαναφερθέντα τρία στάδια της, δεν χρειάζεται χρόνος για να αυξηθεί η επιθυμία. Όταν η επιθυμία αυξάνεται, μια σειρά από συμφορές μόνο εγκαθίσταται. Όλη η αμαρτία, θλίψη, δυστυχία κ.λπ., προκαλούνται από την επιθυμία μόνο. Επομένως, ένας άνθρωπος πρέπει, διατηρώντας τη διακριτική του δύναμη άγρυπνη, να μην επιτρέπει καθόλου την εγερση της επιθυμίας. Εάν η επιθυμία εγερθεί, πρέπει να την καταστρέψει ακόμα και στο πρώτο ή δεύτερο στάδιο. Δεν πρέπει ποτέ να την αφήσει να φτάσει στο τρίτο στάδιο.
Ένα ιδιαίτερο σημείο: Ο καπνός που είναι ορατός αποδεικνύει ότι υπάρχει πυρ εκεί· διότι εάν δεν υπήρχε πυρ εκεί, από πού θα ερχόταν ο καπνός; Επομένως, όπως η γνώση της ύπαρξης του πυρός παραμένει ακόμα και όταν καλύπτεται από καπνό, η γνώση της ύπαρξης ενός καθρέφτη παραμένει ακόμα και όταν καλύπτεται από βρωμιά, και η γνώση της ύπαρξης ενός εμβρύου παραμένει ακόμα και όταν καλύπτεται από τη μήτρα, ομοίως, ακόμα και όταν καλύπτεται από επιθυμία, η διακριτική δύναμη (γνώση του καθήκοντος και του μη-καθήκοντος) παραμένει στον καθένα, αλλά εξαιτίας της επιθυμίας, δεν χρησιμοποιείται.
Σύμφωνα με τις γραφές, τρία ελαττώματα είναι εμπόδια στην επίτευξη του Υπέρτατου Εαυτού — ακαθαρσία (μάλα), αποσπασμός (βικσέπα) και κάλυψη (αβαράνα). Αυτά τα ελαττώματα προέρχονται από τη συναναστροφή με το μη-πραγματικό (τον κόσμο). Η συναναστροφή με το μη-πραγματικό συμβαίνει μέσω της επιθυμίας. Επομένως, το ριζικό ελάττωμα είναι η επιθυμία μόνο. Όταν η επιθυμία καταστραφεί εντελώς, συμβαίνει αποσύνδεση από το μη-πραγματικό. Όταν συμβεί αποσύνδεση από το μη-πραγματικό, όλα τα ελαττώματα απομακρύνονται και η διακριτική δύναμη εκδηλώνεται.
Το κύριο εμπόδιο στην επίτευξη του Υπέρτατου Εαυτού είναι — ενώ γνωρίζουμε τα κοσμικά αντικείμενα ως φθαρτά, να τους δίνουμε ακόμα σημασία. Όσο υπάρχει σημασία φθαρτών αντικειμένων στο εσωτερικό και αυτά φαίνονται αληθινά, όμορφα και ευχάριστα, τόσο παραμένουν αυτά τα τρία ελαττώματα — ακαθαρσία, αποσπασμός και κάλυψη. Μεταξύ αυτών των τριών, το ελάττωμα του νου θεωρείται το μεγαλύτερο εμπόδιο. Η κύρια αιτία του ελαττώματος της ακαθαρσίας (αμαρτίας) είναι η επιθυμία μόνο· διότι όλες οι αμαρτίες συμβαίνουν λόγω επιθυμίας. Τη στιγμή που ένας σάντκα αποφασίζει σταθερά ότι «δεν θα διαπράξω αμαρτία πια», εκείνη ακριβώς τη στιγμή κόβεται η ρίζα όλων των ελαττωμάτων και το ελάττωμα της ακαθαρσίας αρχίζει να απομακρύνεται. Γίνοντας εντελώς απερίσπαστος, το ελάττωμα της ακαθαρσίας καταστρέφεται εντελώς.
Στο Σριμάντ Μπαγκαβάτα, ο Κύριος έχει δηλώσει το μέσο ευημερίας για επιθυμητικούς ανθρώπους ως Καρμαγιόγκα (απερίσπαστη δράση) — «καρμαγιόγκαστου καμινάμ» (11.20.7). Επομένως, οι επιθυμητικοί άνθρωποι δεν πρέπει να απελπίζονται σχετικά με την ευημερία τους· διότι εκείνος στον οποίο έχει έρθει επιθυμία, αυτός μόνο θα γίνει απερίσπαστος. Μέσω της Καρμαγιόγκα, η καταστροφή των επιθυμιών συμβαίνει εύκολα. Εάν, ενώ εκτελεί ακόμα και τη μικρότερη ή τη μεγαλύτερη κοσμική ή πνευματική δράση, υπάρχει εγρήγορση όπως «Γιατί το κάνω αυτό και πώς το κάνω;», τότε συμβαίνει αφύπνιση του στόχου. Διατηρώντας το βλέμμα σταθερά κατευθυνόμενο στον στόχο, δυσοίωνες πράξεις δεν συμβαίνουν, και εκτελώντας ακόμα και ευοίωνες πράξεις εγκαταλείποντας την προσκόλληση και την επιθυμία για αποτελέσματα, επιτυγχάνεται η εμπειρία της απερισκεψίας και επιτυγχάνεται η ευημερία του ανθρώπου.
★🔗
