BG 3.42 — ཀརྨ་ཡོ་ག་
BG 3.42ⓘ📚 Go to Chapter 3
इन्द्रियाणिपराण्याहुरिन्द्रियेभ्यःपरंमनः|मनसस्तुपराबुद्धिर्योबुद्धेःपरतस्तुसः||३-४२||
ཨིནྡྲིཡཱཎི་པརཱཎྱཱཧུརིནྡྲིཡེབྷྱཿ་པརཾ་མནཿ་| མནསསྟུ་པརཱ་བུདྡྷིཪྻོ་བུདྡྷེཿ་པརཏསྟུ་སཿ་||༣-༤༢||
इन्द्रियाणि: the senses | पराण्याहुरिन्द्रियेभ्यः: superior | परं: superior | मनः: the mind | मनसस्तु: than the mind | परा: superior | बुद्धिर्यो: intellect | बुद्धेः: than the intellect | परतस्तु: greater | सः: He (the Self)
GitaCentral བོད་སྐད།▲
དབང་པོ་རྣམས་ལུས་ལས་ཀྱང་ལྷག་པར་གྲགས་ཤིང་། སེམས་ནི་དབང་པོ་ལས་ལྷག་པ། བློ་ནི་སེམས་ལས་ལྷག་པ། བློ་ལས་ཀྱང་ལྷག་པ་ནི་བདག་ཉིད་དེ་ཡིན་ནོ།།
★
English
Swami Gambirananda
Swami Adidevananda
Hindi
Swami Ramsukhdas
Sanskrit
Sri Ramanuja
Sri Madhavacharya
Sri Anandgiri
Sri Jayatirtha
Sri Abhinav Gupta
Sri Madhusudan Saraswati
Sri Sridhara Swami
Sri Dhanpati
Vedantadeshikacharya Venkatanatha
Sri Purushottamji
Sri Neelkanth
Sri Vallabhacharya
Detailed Commentary▲
དེང་སང་གི་དུས་སུ་བོད་ཀྱི་ཆོས་ལུགས་ཀྱི་གཞུང་ལུགས་སུ་གསལ་བའི་ཚིག་གི་རྣམ་གཞག་དང་བསྟུན་ནས། ཁམས་གསུམ་པའི་ཚིགས་སུ་བཅུ་གཉིས་པའི་འགྲེལ་བཤད་འདི་བོད་སྐད་དུ་བསྒྱུར་བ་ནི། **༣.༤༢** དབང་པོ་རྣམས་ནི་ལུས་སམ་ཡུལ་ལས་ཀྱང་མཆོག་ཏུ་གསུངས་པ་ཡིན། དེའི་དོན་ནི། དབང་པོ་རྣམས་ཀྱིས་ཡུལ་རྣམས་ཤེས་པར་བྱེད་ཀྱང་། ཡུལ་རྣམས་ཀྱིས་དབང་པོ་རྣམས་ཤེས་པར་མི་བྱེད་པ་དང་། དབང་པོ་རྣམས་ནི་ཡུལ་མེད་པར་ཡང་གནས་ཐུབ་ཀྱི། དབང་པོ་མེད་པར་ཡུལ་གྱི་གནས་པ་ངེས་པར་མི་འགྲུབ་པ། ཡུལ་རྣམས་ལ་དབང་པོ་རྣམས་གསལ་བར་བྱེད་པའི་ནུས་པ་མེད་པར། དབང་པོ་རྣམས་ཀྱིས་ཡུལ་རྣམས་གསལ་བར་བྱེད་པ། དབང་པོ་རྣམས་གཅིག་པ་རྟག་ཏུ་གནས་ཀྱང་། ཡུལ་རྣམས་རྟག་ཏུ་འགྱུར་བ་དང་། དབང་པོ་རྣམས་ཁྱབ་པ་དང་། ཡུལ་རྣམས་ཁྱབ་པར་གྱུར་པ། དེ་ལྟར་ཡུལ་རྣམས་ཀྱི་ཡུལ་ཁམས་སུ་དབང་པོ་རྣམས་ཡོད་པར་མི་རུང་བར། དབང་པོ་རྣམས་ཀྱི་ཡུལ་ཁམས་སུ་ཡུལ་རྣམས་ཡོད་པ་སྟེ། ཡུལ་དང་བསྡུར་ན་དབང་པོ་རྣམས་ཕྲ་བ་ཡིན་པས། དེ་ལྟར་ཡུལ་དང་བསྡུར་ན་དབང་པོ་རྣམས་མཆོག་ཏུ་གྱུར་པ་དང་། སྟོབས་ཆེན་པོ། གསལ་བྱེད། ཁྱབ་པ། ཕྲ་བ་ཡིན་ནོ།། དབང་པོ་ལས་ཀྱང་མཆོག་ཏུ་གྱུར་པ་ནི་ཡིད་ཡིན། དབང་པོ་རྣམས་ཀྱིས་ཡིད་མི་ཤེས་ཀྱང་། ཡིད་ཀྱིས་དབང་པོ་ཐམས་ཅད་ཤེས་པ་སྟེ། དབང་པོ་རྣམས་ཀྱི་ནང་ནས་དབང་པོ་རེ་རེས་རང་གི་ཡུལ་ཁོ་ན་ཤེས་པར་བྱེད་ཀྱི། གཞན་གྱི་དབང་པོའི་ཡུལ་མི་ཤེས་སོ། དཔེར་ན། རྣ་བས་སྒྲ་ཁོ་ན་ཤེས་ཀྱི། རེག་བྱ། གཟུགས། རོ། དྲི་མི་ཤེས། པགས་པས་རེག་བྱ་ཁོ་ན་ཤེས་ཀྱི། སྒྲ། གཟུགས། རོ། དྲི་མི་ཤེས། མིག་གིས་གཟུགས་ཁོ་ན་ཤེས་ཀྱི། སྒྲ། རེག་བྱ། རོ། དྲི་མི་ཤེས། ལྕེ་ཡིས་རོ་ཁོ་ན་ཤེས་ཀྱི། སྒྲ། རེག་བྱ། གཟུགས། དྲི་མི་ཤེས། སྣ་ཡིས་དྲི་ཁོ་ན་ཤེས་ཀྱི། སྒྲ། རེག་བྱ། གཟུགས། རོ་མི་ཤེས་སོ། ཡིད་ཀྱིས་ནི་དབང་པོ་ལྔ་དང་། དེ་དག་གི་ཡུལ་ཐམས་ཅད་ཤེས་པས། དེ་ལྟར་དབང་པོ་དང་བསྡུར་ན་ཡིད་ནི་མཆོག་ཏུ་གྱུར་པ་དང་། སྟོབས་ཆེན་པོ། གསལ་བྱེད། ཁྱབ་པ། ཕྲ་བ་ཡིན་ནོ།། ཡིད་ལས་ཀྱང་མཆོག་ཏུ་གྱུར་པ་ནི་བློ་ཡིན། ཡིད་ཀྱིས་བློ་མི་ཤེས་ཀྱང་། བློ་ཡིས་ཡིད་ཤེས་པ་སྟེ། བློ་ཡིས་ཡིད་ཇི་ལྟར་གནས་པ་ཞི་བ་དང་། རྒྱུ་བ། རིགས་པ་དང་མི་རིགས་པ་སོགས་ཤེས་པ་དང་། དབང་པོ་རྣམས་བྱ་བ་ལ་ཇི་ལྟར་གནས་པ་ཡང་ཤེས་པ་སྟེ། དོན་ནི་བློ་ཡིས་ཡིད་དང་དེའི་རྣམ་རྟོག་དང་། དབང་པོ་དང་དེ་དག་གི་ཡུལ་ཐམས་ཅད་ཤེས་པས། དེ་ལྟར་དབང་པོ་ལས་མཆོག་ཏུ་གྱུར་པའི་ཡིད་ལས་ཀྱང་བློ་ནི་མཆོག་ཏུ་གྱུར་པ། (སྟོབས་ཆེན་པོ། གསལ་བྱེད། ཁྱབ་པ། ཕྲ་བ་)ཡིན་ནོ།། བློ་ལས་ཀྱང་མཆོག་ཏུ་གྱུར་པ་ནི་དེ་(འདོད་ཆགས)ཡིན། བློ་ནི་ཐབས་ཤིག་ཡིན་ལ། ང་ཞེས་པ་ནི་བྱེད་པ་པོ་ཡིན། ཐབས་ནི་ལྟོས་བཅས་ཡིན་ལ། བྱེད་པ་པོ་ནི་ལྟོས་མེད་ཡིན། ང་ཞེས་པའི་ནང་གི་བེམ་པོའི་ཁོངས་སུ་འདོད་ཆགས་གནས་པ་ཡིན། བེམ་པོའི་ཁོངས་སུ་ངོ་འཛིན་བྱས་པས། འདོད་ཆགས་དེ་རིག་པའི་བདག་ཉིད་དུ་གནས་པར་སྣང་བ་ཡིན། དངོས་སུ་ནི་ང་ཞེས་པའི་ནང་དུ་འདོད་ཆགས་གནས་པ་ཡིན་ཏེ། ང་ཞེས་པ་ནི་ལོངས་སྤྱོད་འདོད་པ་དང་། བདེ་སྡུག་གི་མྱོང་བ་པོར་གྱུར་པ་ཡིན་པས་སོ། མྱོང་བ་པོ་དང་། མྱོང་བ། མྱོང་བྱ་གསུམ་ལ་རང་བཞིན་གྱི་མཐུན་པ་(གཅིག་ཉིད་)ཡོད། མཐུན་པ་འདི་མེད་ན། མྱོང་བ་པོའི་ནང་དུ་མྱོང་བྱ་ལ་འདོད་ཆགས་སམ་དབང་འགྱུར་གྱི་རྒྱུ་མི་འབྱུང་ངོ་། མཆོག་ཏུ་གྱུར་པའི་གསལ་བྱེད་(དྲི་མ་མེད་པའི་རིག་པ)ནི་མྱོང་བ་པོའི་གནས་སྐབས་གསལ་བར་བྱེད་པ་དང་། དེའི་འོད་ཀྱིས་མྱོང་བ་པོ་དང་། མྱོང་བ། མྱོང་བྱ་གསུམ་གྱི་གནས་པ་ངེས་པར་འགྲུབ་པར་བྱེད་པ་ལ། འདོད་ཆགས་མེད་དོ།། ང་ཞེས་པའི་བར་གྱི་ཆ་ཚང་བ་ནི་རང་བཞིན་གྱི་ཆ་ཡིན། དེ་ལས་ཀྱང་འདས་པ་ནི་བདག་ཉིད་ཆེན་པོའི་ཆ་དངོས་སུ་གྱུར་པ་སྟེ། འདི་དག་གི་རྒྱབ་རྟེན་དང་། གཞི། རྒྱུ། བསྐུལ་བྱེད་ཡིན་པ་དང་། མཆོག་ཏུ་གྱུར་པ། སྟོབས་ཆེན་པོ། གསལ་བྱེད། ཁྱབ་པ། ཕྲ་བ་ཡིན་ཏེ། ལུས། དབང་པོ། ཡིད། བློ། ང་ཞེས་པ་འདི་དག་གི་ཡིན་ནོ། བེམ་པོའི་ཁོངས་(རང་བཞིན་གྱི)ཁོ་ནས་བདེ་བ་དང་སྡུག་བསྔལ་དུ་འགྱུར་བ་སྟེ། བདེ་སྡུག་གི་འགྱུར་བ་ནི་བེམ་པོ་ལ་ཁོ་ནར་འབྱུང་བ་ཡིན། རིག་པ་ལ་འགྱུར་བ་མེད་དེ། རིག་པ་ནི་འགྱུར་བ་ཤེས་པ་པོ་ཡིན། འོན་ཀྱང་བེམ་པོ་ལ་ངོ་འཛིན་བྱས་པས། རིག་པ་ཉིད་བདེ་སྡུག་གི་མྱོང་བ་པོར་གྱུར་པ་སྟེ། རིག་པ་ཉིད་བདེ་བར་གྱུར་པ་དང་སྡུག་བསྔལ་བར་གྱུར་པ་ཡིན། བདེ་སྡུག་ནི་བེམ་པོ་ལ་ཁོ་ནར་གནས་པར་མི་རུང་ངོ་། དོན་ནི་ང་ཞེས་པའི་ནང་གི་བེམ་པོའི་ཁོངས་ལ་ངོ་འཛིན་བྱས་པས། རིག་པ་ཡང་རང་ཉིད་ང་ནི་མྱོང་བ་པོ་ཡིན་ཞེས་བཞེས་པ་ཡིན། བདག་ཉིད་ཆེན་པོ་མཐོང་བ་ན། ལོངས་སྤྱོད་ཀྱི་རོ་ཡང་འདག་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་གསུངས་པ་ལྟར། (གཞུང་༢.༥༩) འདི་ཞེས་པ་ནི་མྱོང་བ་པོར་གྱུར་པའི་ང་ཞེས་པ་ལ་དམིགས་པ་དང་། མཆོག་ཞེས་པ་ནི་མྱོང་བ་པོའི་གནས་སྐབས་ལ་མི་ཆགས་པའི་བདག་ཉིད་ཆེན་པོ་དེ་ལ་དམིགས་པ་ཡིན། དེ་ཤེས་པས་རོ་སྟེ་འདོད་ཆགས་འདག་པར་འགྱུར་རོ། རྒྱུ་མཚན་ནི། འདོད་ཆགས་ནི་བདེ་བ་ལ་ཁོ་ནར་འབྱུང་བ་ཡིན་ལ། རང་བཞིན་ནི་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའི་བདེ་བའི་ཕུང་པོ་ཉིད་ཡིན་པས། བདག་ཉིད་ཆེན་པོ་རྟོགས་པ་ན། འདོད་ཆགས་(འདྲེས་པ་ལས་བྱུང་བའི་བདེ་བའི་རེ་བ)ནི་རྟག་ཏུ་དང་ཡོངས་སུ་འཇོམས་པར་འགྱུར་རོ།། གཞི་གཙོ་བོ་ནི། ལུས་རྣོན་པོ་ནི་ཡུལ་ཡིན། དབང་པོ་རྣམས་ནི་ཕྱི་རོལ་གྱི་ཐབས་ཡིན། ཡིད་དང་བློ་ནི་ནང་གི་ཐབས་ཡིན། དབང་པོ་རྣམས་ནི་ལུས་རྣོན་པོ་ལས་མཆོག་ཏུ་གྱུར་པ། (སྟོབས་ཆེན་པོ། གསལ་བྱེད། ཁྱབ་པ། ཕྲ་བ་)ཡིན་ལ། བློ་ནི་དབང་པོ་ལས་མཆོག་ཏུ་གྱུར་པ་ཡིན། བློ་ལས་ཀྱང་མཆོག་ཏུ་གྱུར་པ་ནི་ང་ཞེས་པ་བྱེད་པ་པོ་དེ་ཡིན། ང་ཞེས་པ་(བྱེད་པ་པོ)དེའི་ནང་དུ་འདོད་ཆགས་སྟེ་འཇིག་རྟེན་པའི་འདོད་པ་གནས་པ་ཡིན། རང་གི་གནས་པ་(ཡོད་པ་ཉིད)སྟེ་རང་བཞིན་ནི་རིག་པ་ཡིན་ལ། འགྱུར་བ་མེད་པ། གནས་པ་དང་རིག་པ་དང་བདེ་བའི་རང་བཞིན་ཅན་ཡིན། དེས་བེམ་པོ་(རང་བཞིན་ལས་སྐྱེས་པའི་ལུས)ལ་ངོ་འཛིན་བྱས་པ་ན། ང་ཞེས་པ་སྐྱེས་ཤིང་། རང་བཞིན་ནི་བྱེད་པ་པོར་གྱུར་པ་ཡིན། དེ་ལྟར་བྱེད་པ་པོའི་ནང་དུ་བེམ་པོའི་ཁོངས་གཅིག་དང་། རིག་པའི་ཁོངས་གཅིག་གིས་གྲུབ་པ་ཡིན། གཙོ་བོར་འཇིག་རྟེན་ལ་དབང་འགྱུར་བྱེད་པ་ནི་བེམ་པོའི་ཁོངས་ཀྱིས་ཡིན་ལ། གཙོ་བོར་བདག་ཉིད་ཆེན་པོ་ལ་དབང་འགྱུར་བྱེད་པ་ནི་རིག་པའི་ཁོངས་ཀྱིས་ཡིན། (ཤོག་ངོས་༢༠༡ ལ་གཟིགས) དོན་ནི་དེའི་ནང་གི་བེམ་པོའི་ཁོངས་གཙོ་བོར་གྱུར་པས། འཇིག་རྟེན་པའི་(འཇིག་རྟེན་དང་འབྲེལ་བའི)འདོད་པ་གནས་པ་དང་། རིག་པའི་ཁོངས་གཙོ་བོར་གྱུར་པས། ཆོས་པའི་(བདག་ཉིད་ཆེན་པོ་དང་འབྲེལ་བའི)འདོད་པ་གནས་པ་ཡིན། བེམ་པོའི་ཁོངས་ནི་འཇིག་པ་ཅན་ཡིན་པས། འཇིག་རྟེན་པའི་འདོད་པ་ནི་འཇིག་པ་ཅན་ཡིན། རིག་པའི་ཁོངས་ནི་རྟག་པ་ཡིན་པས། ཆོས་པའི་འདོད་པ་ནི་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པར་བྱ་བ་ཡིན། དེ་ལྟར་འཇིག་རྟེན་པའི་འདོད་པ་(སྲེད་པ)འདག་པ་དང་། ཆོས་པའི་འདོད་པ་(འཇིག་རྟེན་ལས་གྲོལ་བའི་འདོད་པ། བདག་ཉིད་ཤེས་པའི་ཀུན་ནས་བཏགས་པ། ལྷ་ཆོས་ལ་དགའ་བའི་མོས་པ)ཡོངས་སུ་གྲུབ་པར་འགྱུར་རོ། འཇིག་རྟེན་པའི་འདོད་པ་སྐྱེས་ཀྱང་རུང་མི་རྟག་གོ འོན་ཀྱང་ཆོས་པའི་འདོད་པ་བཀག་ཐུབ་ཀྱང་འཇོམས་པར་མི་རུང་ངོ་། རྒྱུ་མཚན་ནི་འཇིག་རྟེན་པའི་འདོད་པ་ནི་བདེན་པ་མེད་པ་དང་། ཆོས་པའི་འདོད་པ་ནི་བདེན་པ་ཡིན་པས་སོ། དེ་ལྟར་ན་སྦྱོང་བ་པས་འཇིག་རྟེན་པའི་འདོད་པ་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པར་རེ་བ་མི་བྱེད་པ་དང་། ཆོས་པའི་འདོད་པ་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པར་ཡིད་ཆེས་མི་བྱེད་པར་བྱའོ།། ངོ་བོ་ནི་གཞི་རྩར་འདོད་པ་གཅིག་པུ་སྟེ། རང་གི་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པ་བདག་ཉིད་ཆེན་པོ་ལ་འདོད་པ་ཁོ་ན་ཡིན། འོན་ཀྱང་བེམ་པོ་དང་འབྲེལ་བས། འདོད་པ་འདི་གཉིས་སུ་དབྱེར་འགྱུར་ཏེ། མིས་རང་གི་བདེན་པའི་འདོད་པ་འགྱུར་བ་ཅན་གྱི་བེམ་པོ་(འཇིག་རྟེན)ཉིད་ཀྱིས་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པར་བྱ་བའི་ཆེད་དུ་བེམ་པོའི་དངོས་པོ་ལ་འདོད་པ་བྱེད་པར་འགྱུར་བ་ནི་ཉེས་པ་ཡིན། རྒྱུ་མཚན་ནི་འཇིག་རྟེན་པའི་འདོད་པ་ནི་གཞན་གྱི་ཆོས་(ཕ་རོལ་གྱི་ལས)ཡིན་ལ། ཆོས་པའི་འདོད་པ་ནི་རང་གི་ཆོས་(རང་གི་ལས)ཡིན་ནོ། འོན་ཀྱང་སྦྱོང་བ་པ་ལ་འཇིག་རྟེན་པའི་འདོད་པ་དང་ཆོས་པའི་འདོད་པ་གཉིས་ཀ་གནས་པས། འཁྲུལ་འཁོར་བྱུང་སྟེ། འཁྲུལ་འཁོར་འདིའི་རྐྱེན་གྱིས། མཆོད་པ། བསམ་གཏན། དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་སོགས་ཀྱི་དུས་སུ་སྦྱོང་བ་པ་ལ་ཆོས་པའི་འདོད་པ་སད་པར་གནས་ཀྱང་། དུས་གཞན་དུ་ཆོས་པའི་འདོད་པ་བཀག་ཏེ། འཇིག་རྟེན་པའི་(ལོངས་སྤྱོད་དང་འཛོམས་པར)འདོད་པ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་རོ། འཇིག་རྟེན་པའི་འདོད་པ་གནས་གཞི་ན། སྦྱོང་བ་པ་ལ་སྦྱོང་བའི་ལས་ལ་བརྟན་པོའི་བློ་སྒོམ་པ་མི་རྟག་གོ ཆོས་པའི་འདོད་པ་མ་སད་པར། སྦྱོང་བ་པའི་འཕེལ་རྒྱས་མི་འབྱུང་ངོ་། སྦྱོང་བ་པས་ལྷ་ཐོབ་པའི་ལྟོས་མེད་ཀྱི་དམིགས་པ་བརྟན་པོ་ཡོད་ན། འཁྲུལ་འཁོར་འདི་འཇོམས་ཏེ། སྦྱོང་བ་པ་ལ་ཆོས་པའི་འདོད་པ་གཅིག་པུ་གཙོ་བོར་གནས་པར་འགྱུར་རོ། ཆོས་པའི་འདོད་པ་གཅིག་པུ་གཙོ་བོར་གནས་པས། སྦྱོང་བ་པས་ལྷ་བདེ་བླག་ཏུ་ཐོབ་པར་འགྱུར་རོ། (གཞུང་༥.༣) དེ་ལྟར་ན་སྦྱོང་བ་པས་འཇིག་རྟེན་པའི་འདོད་པ་དང་ཆོས་པའི་འདོད་པའི་བར་གྱི་འཁྲུལ་འཁོར་སེལ་བར་བྱ་བ་ནི་ཧ་ཅང་དགོས་པ་ཆེན་པོ་ཡིན་ནོ།། དྲི་མ་མེད་པའི་རང་བཞིན་ལ། རང་གི་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པ་བདག་ཉིད་ཆེན་པོ་ལ་དབང་འགྱུར་བ་ཡང་། རང་ཤུགས་ཀྱིས་ཡོད་པ་སྟེ། དེ་ལ་བཀུར་སྟི་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན། དེས་འཇིག་རྟེན་དང་འབྲེལ་བ་བཞེས་པ་ན། བཀུར་སྟི་དེ་བཀག་ཅིང་། འདོད་ཆགས་སྐྱེ་བར་འགྱུར་རོ། འདོད་ཆགས་གནས་གཞི་ན། བཀུར་སྟི་མི་སད་དོ། བཀུར་སྟི་མ་སད་པར། འདོད་ཆགས་ཡོངས་སུ་མི་འཇོམས་སོ། བེམ་པོའི་ཁོངས་གཙོ་བོར་གྱུར་པས། འཇིག་རྟེན་གྱི་ལོངས་སྤྱོད་ལ་འདོད་པ་(འདོད་ཆགས)དེའི་ནང་དུ་གནས་པ་དང་། རིག་པའི་ཁོངས་གཙོ་བོར་གྱུར་པས། བདག་ཉིད་ཆེན་པོ་ལ་འདོད་པ་ཡང་དེའི་ནང་དུ་གནས་པ་ཡིན། དེ་ལྟར་ན་དངོས་སུ་འདོད་ཆགས་ནི་བེམ་པོའི་ཁོངས་ལ་ཁོ་ནར་གནས་ཀྱང་། དེ་ཡང
★
↑