Hisia zinasemwa kuwa bora kuliko mwili; akili ni bora kuliko hisia, akili ya juu ni bora kuliko akili, na yule aliye bora hata kuliko akili ya juu ni Nafs.

**3.42** Hufikiriwa kuwa hisia ziko juu (kuliko mwili mkubwa). Juu kuliko hisia ni akili, na juu zaidi kuliko akili ni akili ya juu (buddhi). Kile kilicho juu zaidi kuliko akili ya juu ni (tamaa). Basi, ewe mwenye mikono yenye nguvu, ukiwa umejua kile kilicho juu kuliko akili ya juu—(tamaa)—na ukijidhibiti kwa nafsi yako mwenyewe, muue adui huyu katika umbo la tamaa, ambalo ni gumu kushinda. **3.42** Hisia husemwa kuwa bora kuliko mwili au vitu vya hisia. Maana yake ni kwamba kupitia hisia, vitu vinajulikana, lakini kupitia vitu, hisia hazijulikani. Hisia zinaweza kuwepo bila vitu, lakini bila hisia, uwepo wa vitu hauwezi kuthibitishwa. Vitu havina uwezo wa kuangaza hisia; bali, hisia ndizo zinazoangaza vitu. Hisia zinabaki vile vile, lakini vitu vinabadilika kila mara. Hisia zinaenea, na vitu vinavyozungukwa, maana yake vitu vinaangukia ndani ya upeo wa hisia, lakini hisia haziangukii ndani ya upeo wa vitu. Ikilinganishwa na vitu, hisia ni za kihisia. Kwa hivyo, ikilinganishwa na vitu, hisia ni bora, zenye nguvu zaidi, za kuangaza, zinazoenea, na za kihisia. Bora kuliko hisia ni akili. Hisia hazijui akili, lakini akili inajua hisia zote. Miongoni mwa hisia, kila hisia inajua kitu chake tu, sio vitu vya hisia nyingine. Kwa mfano, masikio yanajua sauti tu, sio mguso, umbo, ladha, au harufu. Ngozi inajua mguso tu, sio sauti, umbo, ladha, au harufu. Macho yanajua umbo tu, sio sauti, mguso, ladha, au harufu. Ulimi unajua ladha tu, sio sauti, mguso, umbo, au harufu. Na pua inajua harufu tu, sio sauti, mguso, umbo, au ladha. Lakini akili inajua viungo vya hisia vitano na vitu vyake. Kwa hivyo, akili ni bora, yenye nguvu zaidi, ya kuangaza, inayoenea, na ya kihisia ikilinganishwa na hisia. Bora zaidi kuliko akili ni akili ya juu (buddhi). Akili haijui akili ya juu, lakini akili ya juu inajua akili. Akili ya juu inajua hali ya akili—iwe ni tulivu au wasiwasi, ifaayo au isiyofaa, n.k. Pia inajua kama hisia zinafanya kazi vizuri au la. Maana yake ni kwamba akili ya juu inajua akili na mawazo yake, na pia hisia na vitu vyake. Kwa hivyo, akili ya juu ni bora (yenye nguvu zaidi, ya kuangaza, inayoenea, na ya kihisia) hata kuliko akili, ambayo ni bora kuliko hisia. Lakini kile kilicho bora zaidi kuliko akili ya juu ni Yeye (tamaa). Akili ya juu ni chombo, na 'Mimi' ndiye mtendaji. Chombo kinategemea, lakini mtendaji hujitegemea. Katika 'Mimi' huyo, kipengele kisichojua ndiko ambapo tamaa hukaa. Kwa sababu ya kutambulishwa na kipengele kisichojua, tamaa hiyo inaonekana kukaa katika nafsi yenye ufahamu. Kwa kweli, tamaa hukaa katika 'Mimi' kwa sababu ni 'Mimi' anayetamani matumizi na kuwa mpataji wa raha na uchungu. Kuna umoja wa asili (umoja wa msingi) kati ya watatu: mpataji, uzoefu, na kitu cha uzoefu. Bila umoja huu, hawezi kuwa na tamaa yoyote au mvutano wa kitu katika mpataji. Katika mwangazaji mkuu (ufahamu safi), ambaye huangaza hali ya kuwa mpataji na kupitia nuru yake uwepo wa mpataji, uzoefu, na kitu cha uzoefu unathibitishwa, hakuna tamaa. Kila kitu hadi 'Mimi' ni sehemu ya asili. Zaidi hata kuliko 'Mimi' huyo ni sehemu ya moja kwa moja ya Nafsi Kuu, ambayo ni msaada, msingi, sababu, na msukumizi wa haya yote—mwili, hisia, akili, akili ya juu, na 'Mimi'—na ni bora, yenye nguvu zaidi, ya kuangaza, inayoenea, na ya kihisia. Ni kipengele kisichojua (cha asili) pekee kinachobadilika kuwa raha na uchungu, maana yake mabadiliko ya raha na uchungu hutokea tu katika kile kisichojua. Hakuna mabadiliko katika ufahamu; bali, ufahamu ndio mjuzi wa mabadiliko. Hata hivyo, kwa sababu ya kutambulishwa na kile kisichojua, ufahamu wenyewe unakuwa mpataji wa raha na uchungu, maana yake ufahamu wenyewe unakuwa mwenye furaha au mwenye huzuni. Furaha na huzuni haziwezi kumilikiwa na kile kisichojua pekee. Maana yake ni kwamba kwa kujitambulisha na kipengele kisichojua katika 'Mimi', ufahamu pia unajikubalia mwenyewe kama 'Mimi ndiye mpataji'. Baada ya kutambua Nafsi Kuu, ladha ya matumizi hukoma—"Baada ya kuona Mkuu, hata ladha hii hukoma" (Gita 2.59). Hapa, neno 'hii' linarejelea 'Mimi' ambaye amekuwa mpataji, na neno 'Mkuu' linarejelea Nafsi Kuu hiyo, ambayo haihusiki na hali ya kuwa mpataji. Kupitia ujuzi wa Huyo, ladha, yaani tamaa, hukoma. Sababu ni kwamba tamaa hutokea tu kwa ajili ya furaha, na asili ya msingi ni wingi wenyewe wa furaha ya asili. Kwa hivyo, baada ya kutambua Nafsi Kuu, tamaa (matamanio ya furaha yanayotokana na umoja) huharibiwa milele na kabisa. Jambo la msingi: Mwili mkubwa ni kitu; hisia ni vyombo vya nje; na akili-akili ya juu ni vyombo vya ndani. Hisia ni bora (zenye nguvu zaidi, za kuangaza, zinazoenea, na za kihisia) kuliko mwili mkubwa, na akili ya juu ni bora kuliko hisia. Bora zaidi kuliko akili ya juu ni 'Mimi', ambaye ni mtendaji. Katika 'Mimi' huyo (mtendaji) hukaa tamaa, yaani tamaa ya kidunia. Uwepo wa mtu mwenyewe (kuwako), yaani asili yake ya msingi, ni ufahamu, isiyobadilika, na ya hali ya Uwepo-Ufahamu-Baraka. Inapojitambulisha na kile kisichojua (mwili uliozaliwa na asili), basi 'Mimi' hutokea na asili ya msingi inakuwa mtendaji. Kwa hivyo, katika mtendaji, kuna kipengele kimoja kisichojua na kipengele kimoja kinachojua. Kimsingi, mvutano kuelekea ulimwengu ni kwa sababu ya kipengele kisichojua, na kimsingi, mvutano kuelekea Nafsi Kuu ni kwa sababu ya kipengele kinachojua (Angalia uk. 201). Maana yake ni kwamba kwa sababu ya utawala wa kipengele kisichojua ndani yake, matamanio ya kidunia (yanayohusu ulimwengu) yanabaki, na kwa sababu ya utawala wa kipengele kinachojua, matamanio ya kiroho (yanayohusu Nafsi Kuu) yanabaki. Kipengele kisichojua ni cha kuharibika; kwa hivyo, matamanio ya kidunia ni ya kuharibika. Kipengele kinachojua ni cha milele; kwa hivyo, matamanio ya kiroho yanapaswa kutimizwa. Kwa hivyo, kuna kukoma kwa matamanio ya kidunia (matamanio) na kutimizwa kwa matamanio ya kiroho (matamanio ya ukombozi kutoka ulimwenguni, udadisi wa ujuzi wa Nafsi, na hamu ya upendo wa kimungu). Matamanio ya kidunia yanaweza kutokea lakini hayawezi kudumu. Hata hivyo, matamanio ya kiroho yanaweza kuzuiwa lakini hayawezi kuharibiwa. Sababu ni kwamba matamanio ya kidunia si ya kweli na matamanio ya kiroho ni ya kweli. Kwa hivyo, mtafutaji haipaswi kutarajia kutimizwa kwa matamanio ya kidunia wala kukata tamaa kutokana na kutimizwa kwa matamanio ya kiroho. Kimsingi, mzizini, kuna matamanio moja tu, ambayo ni kwa ajili ya yote yake mwenyewe, Nafsi Kuu. Hata hivyo, kwa sababu ya uhusiano na kile kisichojua, matamanio haya hugawanyika kuwa mawili, na mwanadamu, ili kutimiza matamanio yake ya kweli kupitia kile kisichojua kinachobadilika (ulimwengu), huanza kutamani vitu visivyojua, ambavyo ni makosa yake. Sababu ni kwamba matamanio ya kidunia ni wajibu wa mwingine (para-dharma) na matamanio ya kiroho ni wajibu wake mwenyewe (sva-dharma). Hata hivyo, kwa sababu matamanio ya kidunia na ya kiroho yanabaki katika mtafutaji, mgogoro hutokea. Kwa sababu ya mgogoro huu, wakati wa ibada, kutafakari, ushirika mtakatifu, n.k., matamanio ya kiroho yanabaki yameamka katika mtafutaji, lakini wakati mwingine, matamanio yake ya kiroho yanazuiwa na matamanio ya kidunia (kwa ajili ya matumizi na kusanyiko) hutokea. Mradi matamanio ya kidunia yanabaki, azimio thabiti la kufanya mazoezi ya kiroho hawezi kubaki imara katika mtafutaji. Bila matamanio ya kiroho kuamshwa, maendeleo ya mtafutaji hayatokei. Mtafutaji anapokuwa na lengo la pekee la kufikia Mungu, basi mgogoro huu huharibiwa na matamanio moja tu ya kiroho yanabaki yakitawala katika mtafutaji. Kwa matamanio moja tu ya kiroho yanayobaki yakitawala, mtafutaji hupata Mungu kwa urahisi (Gita 5.3). Kwa hivyo, ni muhimu sana kwa mtafutaji kuondoa mgogoro kati ya matamanio ya kidunia na ya kiroho. Katika asili safi ya msingi, kuna mvutano au mwelekeo kwa hiari kuelekea yote yake mwenyewe, Nafsi Kuu, ambayo huitwa upendo. Inapokubali uhusiano na ulimwengu, basi upendo huo unazuiwa na tamaa hutokea. Mradi tamaa inabaki, upendo haujaamshwa. Mradi upendo haujaamshwa, tamaa haijaharibiwa kabisa. Kwa sababu ya utawala wa kipengele kisichojua, tamaa ya matumizi ya kidunia (tamaa) hukaa ndani yake; kwa sababu ya utawala wa kipengele kinachojua, tamaa ya Nafsi Kuu pia hukaa ndani yake. Kwa hivyo, kwa kweli, tamaa hukaa tu katika kipengele kisichojua, lakini hiyo pia ni tu kwa sababu ya uhusiano wake na ufahamu. Mara tu uhusiano na ufahamu unapokatika, tamaa huharibiwa. Maana yake ni kwamba mara tu ufahamu unapokatika uhusiano wake na kile kisichojua kupitia yenyewe, 'Mimi', ambaye ni utambulisho wa ufahamu na kile kisichojua, huharibiwa, na kwa kuharibiwa kwa 'Mimi', tamaa huharibiwa. Sababu kubwa ya tamaa kukaa katika kipengele kisichojua cha 'Mimi' ni hii: Bila umoja wa msingi (wa kimsingi) kati ya hawa watatu—ulimwengu unaoonekana kama kilichoonwa, hisia zinazokiona, akili ya juu, na mwoneaji mwenyewe, mpataji—hawezi kuwa na mvutano wowote wa mpataji kuelekea kitu cha uzoefu. Sababu ni kwamba mvutano hutokea tu katika umoja, sio katika utofauti. Kwa mfano, macho huvutiwa tu kuelekea umbo, sio kuelekea sauti. Hii inatumika kwa hisia zote. Akili ya juu pia huvutiwa tu kuelekea kitu cha kuelewa (kutofautisha na kutafakari), sio kuelekea vitu kama sauti, n.k. (Ikiwa ni hivyo, ni tu kwa kuchukua hisia pamoja nayo). Vivyo hivyo, Nafsi ina umoja wa msingi na Nafsi Kuu; kwa hivyo, Nafsi ina mvutano kuelekea Nafsi Kuu. Umoja huu wa msingi unajulikana tu kwa kujiondoa kabisa na kipengele kisichojua, yaani kwa kukatilia mbali kabisa uhusiano uliodhaniwa na kile kisichojua. Baada ya kuujua, upendo huamshwa. Katika upendo, hata kidogo cha kutojua (usio wa kweli) hakibaki, maana yake kuna kutokuwepo kabisa kwa kutojua. Sehemu ya hali ya juu ya kihisia ya athari ya asili, mwili wa sababu (Mahat-tattva, akili ya juu ya ulimwengu), ndio kipengele kisichojua cha 'Mimi'. Tamaa hukaa tu katika mwili huu wa sababu. Kwa sababu ya kutambulishwa na mwili wa sababu, tamaa inaonekana kuwa katika Nafsi. Baada ya kukoma kwa utambulisho, mtu hujiona asili yake safi ya msingi, ambamo hakuna hata kidogo cha tamaa. Baada ya kujiona asili ya msingi, tamaa hukomeshwa kabisa. Kwa hivyo, kujua kile kilicho juu kuliko akili ya juu. Kwanza, ilisemwa kuwa hisia ni bora kuliko mwili, akili ni bora kuliko hisia, akili ya juu ni bora kuliko akili, na tamaa ni bora kuliko akili ya juu. Sasa, kusudi la kusema kujua kile kilicho juu kuliko akili ya juu katika hatua zilizo hapo juu ni kwamba tamaa hii hukaa katika 'Mimi'. Katika asili yake ya kweli ya msingi, hakuna tamaa. Ikiwa tamaa ingekuwa katika asili ya msingi, haingeweza kuharibiwa kamwe. Tamaa hutokea tu kwa kujitambulisha na kile kisichojua kinachoharibika. Hata katika utambulisho, tamaa hukaa tu katika kile kisichojua, lakini inaonekana kuwa katika asili ya msingi. Kwa hivyo, kujua tamaa hii inayokaa zaidi ya akili ya juu, mtu anapaswa kuiangamiza. Kujidhibiti kwa nafsi yako mwenyewe. Njia ya kuua tamaa inayokaa katika 'Mimi', ambayo iko zaidi ya akili ya juu, ni: kujidhibiti kwa nafsi yako mwenyewe, maana yake kuweka uhusiano wako tu na asili yako safi ya msingi au na yote yako, Mungu, ambayo ni ya kweli. Wazo lile lile linaonyeshwa katika sura ya sita, aya ya tano, kwa maneno "inukishe nafsi yako kwa nafsi yako mwenyewe" na katika aya ya sita kwa maneno "kwa yule ambaye nafsi imedhibitiwa na nafsi yake mwenyewe." Asili ya msingi (Nafsi) ni sehemu ya moja kwa moja ya Nafsi Kuu, na mwili, hisia, akili, na akili ya juu ni sehemu za ulimwengu. Asili ya msingi inapogeuka mbali na yote yake, Nafsi Kuu, na kukabili asili (ulimwengu), basi matamanio hutokea ndani yake. Matamanio hutoka kwa hisia ya upungufu, na upungufu hutoka kwa uhusiano na ulimwengu kwa sababu ulimwengu ni wa hali ya upungufu tu—"Kwa asiye kweli hakuna kuwa" (Gita 2.16). Mara tu uhusiano na ulimwengu unapokatika, matamanio huharibiwa kwa sababu katika asili ya msingi hakuna upungufu—"Kwa aliye kweli hakuna kutokuwako" (Gita 2.16). Hata baada ya kugeuka mbali na Nafsi Kuu na kudhani uhusiano na ulimwengu, matamanio ya kweli (hitaji au njaa) ya nafsi ya mtu binafsi ni tu kufikia yote yake, Nafsi Kuu. Katika umbo la "Nipate kuishi daima, nipate kujua kila kitu, nipate kuwa mwenye furaha milele," kwa kweli anatamani tu Nafsi Kuu, ya hali ya Uwepo-Ufahamu-Baraka. Lakini kwa sababu ya kudhani uhusiano na ulimwengu, anataka kimakosa kutimiza matamanio haya kupitia ulimwengu wenyewe—hii ndiyo tamaa. Tamaa hii haitoweza kutimizwa kamwe. Kwa hivyo, tamaa hii lazima iangamizwe. Yule ambaye amejihusisha na ulimwengu anaweza pia kujitenga nayo. Kwa hivyo, Bwana ameamuru kukata uhusiano wako na ulimwengu kwa nafsi yako mwenyewe na kuua tamaa. Katika kujidhibiti kwa nafsi yako mwenyewe, hakuna mazoezi, kwa sababu mazoezi hutokea tu kwa msaada wa ulimwengu (mwili, hisia, akili, na akili ya juu). Kwa hivyo, katika mazoezi, msaada wa uhusiano na ulimwengu unapaswa kuchukuliwa. Kwa kweli, kujikita katika asili yako ya msingi au kufikia Nafsi Kuu hakutokei kwa msaada wa ulimwengu; bali, hutokea kwa nafsi yako mwenyewe kupitia kujiondoa (kukatwa kwa uhusiano) kwa ulimwengu. Jambo la msingi: Ufahamu unapodhani uhusiano na kile kisichojua, basi ndani yake kuna tamaa ya ulimwengu (matumizi) na pia ya Nafsi Kuu. Baada ya kudhani uhusiano na kile kisichojua, kosa linalotokea kwa nafsi ya mtu binafsi ni kwamba huanza kutamani vitu vya kidunia ili kutimiza tamaa, hamu ya Nafsi Kuu ya hali ya Uwepo-Ufahamu-Baraka, kupitia ulimwengu wenyewe. Kwa sababu hiyo, matamanio haya yote mawili (bila ujuzi wa Nafsi) hayakomi kamwe. Kujua ulimwengu, utengano ni muhimu, na kujua Nafsi Kuu, umoja na Nafsi Kuu ni muhimu kwa sababu kwa kweli Nafsi ni tofauti na ulimwengu na si tofauti na Nafsi Kuu. Hata hivyo, kwa kutamani ulimwengu, Nafsi inadhani kutofautiana kwake mwenyewe au ukaribu na ulimwengu, ambao hauwezekani kamwe; na kwa kutamani Nafsi Kuu, Nafsi inadhani tofauti yake mwenyewe au umbali (kugeuka mbali) kutoka kwa Nafsi Kuu, lakini hakuna uwezekano wa hii pia. Hata hivyo, kwa ajili ya kuharibu matamanio ya kidunia, kuwa na matamanio ya kiroho ni muhimu sana. Ikiwa matamanio ya kiroho yanakuwa makali, basi matamanio ya kidunia hukoma kwa hiari. Baada ya kukoma kabisa kwa matamanio ya kidunia, matamanio ya kiroho yanatimilika, maana yake Nafsi Kuu iliyopatikana daima hujulikana (Angalia uk. 203.1). Sababu ni kwamba kwa kweli, Mungu yuko kila wakati na kila mahali, lakini kwa sababu ya uwepo wa matamanio ya kidunia, Hajulikani. Muue adui, ewe mwenye mikono yenye nguvu, katika umbo la tamaa, ambalo ni gumu kushinda. 'Mwenye mikono yenye nguvu' maana yake ni yule aliye na mikono mikubwa na yenye nguvu, yaani shujaa. Kwa kumwita Arjuna 'mwenye mikono yenye nguvu', yaani shujaa, Bwana anaonyesha kwamba wewe una uwezo wa kumdhibiti adui huyu katika umbo la tamaa. Wakati wa kudumisha uhusiano na ulimwengu, ni vigumu sana kuharibu tamaa. Tamaa hii, ikifunika hata utambuzi wa wakubwa, inawapoteza kutoka kwa wajibu, na kusababisha anguko lao. Kwa hivyo, Bwana ameita adui gumu kushinda. Kusudi la kuita tamaa adui gumu kushinda ni kuwa mwangalifu zaidi juu yake, sio kukata tamaa kwa kuitazama kuwa isiyoshindika. Kutokea, kutimizwa, kutotimizwa, na kukoma kwa matamanio yoyote yanayotokea; kwa hivyo, matamanio tu yanahusika na kutokea na kuharibika. Lakini Nafsi inaendelea kuwepo na inajua kutokea na kuharibika kwa matamanio. Kwa hivyo, inaweza kukata uhusiano wake na matamanio kwa urahisi kwa sababu kwa kweli hakuna uhusiano. Kwa hivyo, mtafutaji haipaswi kuwa na hofu ya matamanio kamwe. Ikiwa mtafutaji ana kusudi thabiti kwa ajili ya ustawi wake mwenyewe (Angalia uk. 203.2), basi anaweza kuua tamaa kwa urahisi. Katika kujiondoa kwa matamanio au katika kufikia Mungu, wote wana haki ya kujitegemea, wenye sifa, na wenye uwezo. Lakini katika kutimiza matamanio, hakuna mtu aliye na haki ya kujitegemea, mwenye sifa, au mwenye uwezo. Sababu ni kwamba tamaa haitakuja kutimizwa kamwe. Mungu amempa mwanadamu mwili tu kwa ajili ya kumfika Yeye. Kwa hivyo, kujiondoa na tamaa si gumu. Inaonekana kuwa gumu tu kwa sababu ya kutoa umuhimu kwa vitu vya matumizi ya kidunia. Ili kuondoa tamaa ya furaha (hali nzuri), Bwana hutuma huzuni (hali mbaya) mara kwa mara ili mtu asitamani furaha; ikiwa utatamani, itabidi upate huzuni. Mtu anayetamani vitu vya kidunia hawezi kukimbia huzuni kamwe—hii ndiyo kanuni kwa sababu matumizi yanayotokana na mguso ni hakika sababu ya huzuni (Gita 5.22). Katika Nafsi (asili ya msingi) kuna nguvu isiyo na kikomo. Ni kwa kufikia uwepo wake na nguvu kwamba akili ya juu, akili, na hisia huwa na uwepo na nguvu. Lakini kwa sababu ya kuunganisha uhusiano na kile kisichojua, inasahau nguvu yake mwenyewe na kujitazama kuwa chini ya akili ya juu, akili, na hisia. Kwa hivyo, ili kuua adui katika umbo la tamaa, kujijua mwenyewe na kutambua nguvu yako mwenyewe ni muhimu sana. Tamaa hutokea kwa sababu ya uhusiano na kile kisichojua na iko katika kile kisichojua tu. Kwa sababu ya utambulisho, inaonekana kuwa katika Nafsi. Ikiwa hakuna uhusiano na kile kisichojua, hakuna tamaa kabisa. Kwa hivyo, hapa kusudi la kuua tamaa kwa kweli ni kuonyesha kutokuwepo kabisa kwa tamaa. Kinyume na hii, ikiwa mtu anakubali uwepo wa tamaa, yaani hamu, na kujaribu kuiangamiza, basi uharibifu wa tamaa ni mgumu. Sababu ni kwamba kwa kweli, tamaa haina uwepo wa kujitegemea. Tamaa hutokea, na kile kinachotokea kitaharibiwa—hii ndiyo kanuni. Ikiwa mtu hatahamasisha tamaa hii, basi matamanio ya zamani yataharibiwa kwa hiari. Kwa hivyo, maana ya kuharibu tamaa ni: kutohamasisha tamaa mpya. Ni kwa kuzitazama vitu vya kidunia kama mwili, n.k., kama 'Mimi', 'yangu', na 'kwangu' ndipo mtu hujiona hisia ya upungufu ndani yake mwenyewe, lakini mwanadamu anataka kimakosa kutimiza upungufu huo pia kupitia vitu vya kidunia. Kwa hivyo, anatamani vitu hivyo. Lakini kwa kweli, hadi leo, upungufu wa mtu yeyote haujatimizwa kamwe na vitu vya kidunia, wala hauwezi kamwe. Sababu ni kwamba Nafsi ni isiyoharibika na vitu ni vya kuharibika. Ingawa Nafsi ni isiyoharibika, kwa kutamani kile kinachoharibika, hakuna faida inayopatikana, wala hasara inayobaki.