Detailed Commentary▲

**ድርተራሽትራ እንዲህ ሲል (ጥቅስ ገጽ 1.2) – ሆይ ሳንጃያ! (ጥቅስ ገጽ 1.3) በድህነት መስክ፣ በኩሩክሽትራ በተቀመጡት የእኔ ልጆችና የፓንዱ ልጆች ምን አደረጉ?** **ጥቅስ፡** **1. መግለጫ – 'በድህነት መስክ፣ በኩሩክሽትራ' – በኩሩክሽትራ ውስጥ አማልክት የግብር ስርዓት (ያጅና) ፈጽመዋል። ንጉሥ ኩሩም በዚህ ስፍራ ጾም ጠብቀዋል። የግብር ስርዓት (ያጅና) እንደ ድህነት ሥራ የሚደረግበት ስፍራ በመሆኑና የንጉሥ ኩሩ ጾም መሬት በመሆኑ 'የኩሩ ጾም መሬት' ማለትም 'ኩሩክሽትራ' ተብሎ ይጠራል።** እዚህ 'ክሽትራ' (መስክ) የሚለውን ቃል በ'ድህርማክሽትረ' እና 'ኩሩክሽትረ' በሚሉት ቃላት ውስጥ በመጠቀም ድርተራሽትራ ያለው አላማ ይህ የኩሩ ትውልዱ መሬት መሆኑን ለማሳየት ነው። ይህ በቀላሉ የጦር መስክ ብቻ ሳይሆን በእውነቱ ቅዱስ መሬት፣ ሕያዋን ፍጡሮች ንጹሕ ሥራዎችን ሊሠሩበትና መልካም ጉዳቸውን ሊያሳኩበት የሚችሉበት ስፍራ ነው። ስለዚህ የቅርብ እና የሩቅ ዓለማትን ጥቅም ሁሉ ማግኘት የሚቻልበት በመሆኑ፣ ከጥሩ ሰዎች ጋር ከተመካከሩ በኋላ ለጦርነቱ ይህ መሬት ተመርጧል። በዓለም ላይ አጋጣሚ በአጠቃላይ በሦስት ነገሮች ላይ ይነሳል – በመሬት፣ በገንዘብ እና በሴቶች። ከነዚህ ሦስቱ መካከል ነገሥታት በዋነኝነት በመሬት ላይ በመጣላቸው ይጋጫሉ። እዚህ 'ኩሩክሽትረ' የሚለውን ቃል መጠቀም ያለው ትርጉም በመሬት ላይ መጣል ነው። በኩሩ ትውልድ ውስጥ የድርተራሽትራ ልጆችና የፓንዱ ልጆች ሁሉ አንድ ናቸው። የኩሩ ትውልድ በመሆናቸው ሁለቱም በኩሩክሽትራ ማለትም በንጉሥ ኩሩ መሬት ላይ እኩል መብት አላቸው። ስለዚህ (ካውራቮች ለፓንዳቮች መሬታቸውን ስላልሰጡ) ሁለቱም በመሬት ላይ ለመጣል መጥተዋል። የራሳቸው መሬት በመሆኑ ለሁለቱም 'ኩሩክሽትረ' የሚለውን ቃል መጠቀም ምክንያታዊና ፍትሃዊ ቢሆንም፣ የእኛ ዘላለማዊ የቬዳ ባህል ግን እጅግ ልዩ ነው፤ ማንኛውም ሥራ ሲደረግ ድህነትን በመጀመሪያ የሚያስቀምጥ ነው። ጦርነት ያለ ሥራ እንኳን በቅዱስ መሬት – በተቀደሰ ምድር – ውስጥ ብቻ ይከናወናል፤ በጦርነቱ የሚሞቱ ሰዎች ነፃነት (ሞክሻ) እንዲያገኙ፣ መልካም ጉዳቸውን እንዲያሳኩ ይሆናልና። ስለዚህ እዚህ ከ'ኩሩክሽትረ' ጋር በተጣመረ 'ድህርማክሽትረ' የሚለው ቃል መጥቷል። እዚህ መጀመሪያ ላይ 'ድህርማ' የሚለው ቃል ሌላን ነጥብ ያሳያል። የመጀመሪያው ቃል 'ድህርማ' ውስጥ ያለው 'ድሃር' የሚለው አንቀጽ ከተወሰደና ከአስራ ስምንተኛው ምዕራፍ የመጨረሻ ጥቅስ ውስጥ ያለው 'ማማ' የሚለው ቃል ውስጥ 'ማ' የሚለው አንቀጽ ከተወሰደ፣ 'ድህርማ' የሚለው ቃል ይፈጠራል። ስለዚህ ሙሉው ጊታ በድህነት ውስጥ ተካትቷል፤ ማለትም ድህነትን በመከተል የጊታ መርሆዎች ይከተላሉ፣ እንዲሁም በጊታ መርሆዎች መሰረት በግዴታ ሥራ በመሥራት ድህነት ይከናወናል። ከ'ድህርማክሽትረ ኩሩክሽትረ' ከሚሉት ቃላት የሚከተለውን ትምህርት ሁሉም ሰው ማግኘት አለበት፡ ማንኛውም ሥራ ሊሠራ የሚገባው ድህነትን በመጀመሪያ ያስቀምጠው ነው። እያንዳንዱ ሥራ የሁሉም ሰው መልካም ጉዳትን በማሰብ መሥራት አለበት፣ የራሱን ምቾትና ማረፊያ ብቻ በማሰብ አይደለም፤ እንዲሁም ምን ማድረግ እንዳለበትና ምን አለመሥራት እንዳለበት በተመለከተ ቅዱሳን ጽሑፎች እንደ ሥልጣን (መምሪያ) መያዝ አለባቸው (ጊታ 16.24)። 'በመጋጠሚያ ፍላጎት ተሰብስበው' – በአዛውንቶች ተደጋጋሚ የሰላም አቅርቦት ቢደረግም ዱርዮዳና ሰላም ማድረግን አልተቀበለም። ይህ ብቻ ሳይሆን እንኳን በጌታ ሽሪ ክርሽና ማቶቀስ ላይ፣ የእኔ ልጅ ዱርዮዳና ያለ ጦርነት ለፓንዳቮች ከሹል አልጋ ጫፍ ጋር እኩል የሆነ መሬት እንኳን እንደማይሰጥ በግልጽ ገልጿል። (ጥቅስ ገጽ 2.1) ከዚያ በኋላ በግዴታ የተገደዱ ፓንዳቮችም ጦርነት ለመዋጋት ተቀበሉ። ስለዚህ የእኔ ልጆችና የፓንዱ ልጆች – ሁለቱም፣ ከሠራዊታቸው ጋር በመጋጠሚያ ፍላጎት ተሰብስበዋል። ሁለቱም ሠራዊቶች የመጋጠም ፍላጎት ቢኖራቸውም፣ ዱርዮዳና በተለይ ጠንካራ የጦርነት ፍላጎት ነበረው። ዋናው ዓላማው መንግሥትን ማግኘት ብቻ ነበር። የእሱ ስሜት እንደዚህ ነበር፡ በማንኛውም መንገድ – በድህነት ወይም በአድህነት፣ በትክክል ወይም በስህተት፣ በተፈቀደ ዘዴ ወይም በተከለከለ ዘዴ – መንግሥት ማግኘት አለብን። ስለዚህ በተለይ የዱርዮዳና ጎል 'ዩዩትሱ' ማለትም የጦርነት ፍላጎት ያለው ነበር። በፓንዳቮች ዘንድ ድህነት ዋና ነበር። የእነሱ ስሜት እንደዚህ ነበር፡ መኖሪያችንን በማንኛውም መንገድ ልናስተናግድ እንችላለን፣ ነገር ግን ለድህነታችን ምንም አይነት እንቅፋት እንዲመጣ አንፈቅድም፣ ከድህነት ጋር የሚጋጭ ነገር አንሥራም። በዚህ ምክንያት ማህረጃ ዩዲሽቲራ መጋጠም አልፈለገም። ይሁን እንጂ ዩዲሽቲራ ከአራት ወንድሞቹ ጋር ድራውፓዲን ያገባችው እናቱ ትእዛዝ ብቻ ሲሆን፣ በእናቱ ትእዛዝ ማህረጃ ዩዲሽቲራ ወደ ጦርነት ተዘነበለ (ጥቅስ ገጽ 2.2)። ማለትም ዩዲሽቲራ የእናቱን ትእዛዝ የመታዘዝ ድህነት ብቻ ሲሆን የጦርነት ፍላጎት ያለው ሆነ። ትርጉሙ ዱርዮዳናና ሌሎቹ ለመንግሥት የ'ዩዩትሱ' ሲሆኑ፣ ፓንዳቮች ግን ለድህነት ብቻ የ'ዩዩትሱ' ሆኑ ነው። 'የእኔ ልጆችና ፓንዳቮቹ' – ፓንዳቮች ድርተራሽትራን (እንደ አባታቸው ታላቅ ወንድም) እኩል አባት በመቁጠር ትእዛዙን ይታዘዙ ነበር። ድርተራሽትራ ተገቢ ያልሆነ ትእዛዝ ቢሰጥም፣ ፓንዳቮች ትክክል ወይም ስህተት ሳያስቡ ትእዛዙን ይታዘዙ ነበር። ስለዚህ እዚህ 'የእኔ ልጆች' በሚለው ቃል ውስጥ ካውራቮችም (ጥቅስ ገጽ 3.1) ፓንዳቮችም ይገባሉ። እንዲሁም የተለየ ቃል 'ፓንዳቮቹ' በመጠቀም ድርተራሽትራ ለራሱ ልጆችና ለፓንዱ ልጆች እኩል ፍቅር እንደሌለው ያመለክታል። ለራሱ ልጆች አዝማሚያና መጣበቅ ነበረው። ዱርዮዳናንና ሌሎቹን እንደ ራሱ ይቆጥራቸው ነበር፣ ፓንዳቮችን ግን እንደ ራሱ አይቆጥራቸውም ነበር። (ጥቅስ ገጽ 3.2) በዚህ ምክንያት ለራሱ ልጆች 'የእኔ ልጆች' የሚለውን ቃል ለፓንዱ ልጆች ደግሞ 'ፓንዳቮቹ' የሚለውን ቃል ተጠቅሟል፤ በውስጥ ያሉ ስሜቶች በአጠቃላይ በንግግር ይገለጣሉና። በዚህ ድርብ ስሜት ምክንያት ድርተራሽትራ የራሱን ትውልድ የመጥፋት ሐዘን መቀበል ግድ ሆኖበታል። ከዚህ ሁሉም ሰው የሚከተለውን ትምህርት ማግኘት አለበት፡ በቤታቸው፣ በጎረቤታቸው፣ በመንደራቸው፣ በክልላቸው፣ በሀገራቸው ወይም በማህበረሰባቸው ውስጥ ድርብ ስሜት – እነዚህ የእኛ ናቸው፣ እነዚህ የሌላው ናቸው – አይኑርባቸው። ምክንያቱም ከድርብ ስሜት የጋራ ፍቅርና ውዴታ አይነሳም፤ ይልቁንም አጋጣሚ ይነሳል። እዚህ 'ፓንዳቫህ' ከሚለው ጋር 'ኤቫ' (በእርግጥ) የሚለውን ቃል መጠቀም ፓንዳቮች ታላላቅ ጻድቃን መሆናቸውን ያመለክታል፤ ስለዚህ ጦርነት አይገባቸውም ነበር። ነገር ግን እነሱም ለጦርነት ወደ ጦር መስክ መጥተዋል፣ ስለዚህ እዚያ ከመጡ በኋላ ምን አደረጉ? 'የእኔ ልጆች' እና 'ፓንዳቮቹ' (ጥቅስ ገጽ 3.3) በተመለከተ፣ ሳንጃያ መጀመሪያ መልሱን ስለ 'የእኔ ልጆች' ከሚቀጥለው (ሁለተኛ) ጥቅስ እስከ አስራ ሦስተኛው ጥቅስ ድረስ ይሰጣል፡ የአንተ ልጅ ዱርዮዳና የፓንዳቮቹን ሠራዊት አይቶ ወደ ድሮናቻርያ ሄዶ በአእምሮው ውስጥ ጥላቻ ለመፍጠር የፓንዳቮቹን ዋና ዋና አዛውንቶች ስማቸውን ጠቀሰ። ከዚያ በኋላ ዱርዮዳና የራሱን ሠራዊት ዋና ዋና ወታደሮችን ጠቅሶ የጦር ክህሎታቸውን ወዘተ አመሰገነ። ዱርዮዳናን ለማስደሰት ብህስማ ኮንቹን በሃይል ነፋ። ይህን ሰምቶ በካውራቮች ሠራዊት ውስጥ ኮንቾችና ሌሎች መሣሪያዎች ደረጁ። ከዚያ ከአስራ አራተኛው ጥቅስ እስከ አስራ ዘጠነኛው ጥቅስ ድረስ ስለ 'ፓንዳቮቹ' መልሱን ይሰጣል፡ ሽሪ ክርሽና በፓንዳቮቹ ጎን በሰረገላው ላይ ተቀምጦ ኮንቹን ነፋ። ከዚያ በኋላ አርጁና፣ ቢም፣ ዩዲሽቲራ፣ ናኩላ እና ሳህደዋ የራሳቸውን ኮንቾች ነፍጠው የዱርዮዳናን ሠራዊት ልቦችን አርበዱ። ከዚያ በኋላ ስለ ፓንዳቮቹ እየተናገረ እንዳለ ሳንጃያ የሽሪ ክርሽናና የአርጁናን ውይይት አውድ ከሃያኛው ጥቅስ ይጀምራል። 'ምን አደረጉ?' – 'ምን' የሚለው ቃል ሦስት ትርጉሞች አሉት፡ ጥ

★