**3.34** ለእያንዳንዱ የስሜት ተቀባይ (ኢንድሪያ) በራሱ ተገቢ ነገር ላይ፣ መስማማት (ራጋ) እና መቃወም (ድቬሽ) በሰው ላይ በሚገባና በማይገባ በሚለው ሀሳብ ላይ የተመሰረተ ነው። አንድ ሰው በእነዚህ ሁለት ስር መውደቅ የለበትም፣ ምክንያቱም እነሱ በእርግጥ ጠላቶች (የመንፈሳዊውን መንገድ የሚያግዱ) ናቸው።
**ማብራሪያ፡** 'ለእያንዳንዱ የስሜት ተቀባይ በራሱ ተገቢ ነገር ላይ' የሚለው ሐረግ 'ኢንድሪያስያ' (የስሜት ተቀባይ) የሚለውን ቃል ሁለት ጊዜ በመጠቀም መስማማትና መቃወም ለእያንዳንዱ የስሜት ተቀባይ (ማሰማት፣ መንካት፣ ማየት፣ መቅምስ፣ መንሸራሸር) በእያንዳንዱ ተገቢ ነገሩ (ድምጽ፣ ንክኪ፣ ቅርጽ፣ ጣዕም፣ ሽታ) ላይ በተለየ ሁኔታ እንደሚመሰረቱ ለማሳየት ነው። ትርጉሙ የሰው መስማማትና መቃወም በሚገባና በማይገባ በሚለው ሀሳብ ላይ በመመስረት በእያንዳንዱ የስሜት ተቀባይ ነገር ላይ ይቆማሉ። ወደ የስሜት ተቀባዮች ነገር የሚገባ ስሜት በሚኖርበት ጊዜ፣ ሰው ለዚያ ነገር 'መስማማት' (ራጋ) ያድጋል፤ የማይገባ ስሜት በሚኖርበት ጊዜ፣ ለእሱ 'መቃወም' (ድቬሽ) ያድጋል።
በእውነቱ፣ መስማማትና መቃወም በነገሮቹ ራሳቸው ውስጥ አይኖሩም። በዚያ መልኩ ቢኖሩ፣ ተመሳሳይ ነገር ለሁሉም ሰው በእኩል ደስታን ወይም መቅሰፍትን ይሰጥ ነበር። ግን ይህ አይደለም፤ ለምሳሌ፣ ዝናብ ለገበሬ ደስታን የሚያስገኝ ሲሆን ለሸክላ አምራች ግን መቅሰፍትን የሚያስገኝ ነው። ለተመሳሳይ ሰው እንኳ፣ አንድ ነገር ሁልጊዜ ደስታን ወይም መቅሰፍትን የሚያስገኝ አይደለም፤ ለምሳሌ፣ ቀዝቃዛ አየር በበጋ ወቅት ጥሩ ሲሆን በክረምት ግን መጥፎ ይሆናል። ስለዚህ፣ ሁሉም ነገሮች በሰው የራሱ የሚገባና የማይገባ ስሜት ምክንያት ብቻ ደስታን ወይም መቅሰፍትን የሚያስገኙ ይመስላሉ። በሌላ አገላለጽ፣ ሰው የራሱን የሚገባ ወይም የማይገባ ስሜት በነገሮች ላይ በመጫን እነሱን ጥሩ ወይም መጥፎ በማሰብ መስማማትና መቃወም ያድጋል። ስለዚህ፣ ጌታ መስማማትና መቃወም በእያንዳንዱ የስሜት ተቀባይ ነገር ላይ እንደሚመሰረቱ ተናግረዋል።
በእውነቱ፣ መስማማትና መቃወም በተቀመጠው 'እኔ' (አሃን፣ ኢጎ) ውስጥ ናቸው። ከሰውነት ጋር ያለው ተቀመጠ ግንኙነት 'እኔ' ይባላል። ስለዚህ፣ ከሰውነት ጋር ያለው ተቀመጠ ግንኙነት እስከሚቆይ ድረስ፣ መስማማትና መቃወም በውስጡ ይኖራሉ፣ እነዚህም መስማማትና መቃወም በአእምሮ፣ በልብ፣ በስሜት ተቀባዮች እና በነገሮቻቸው ውስጥ ይታያሉ። በዚህ ምዕራፍ ቁጥር 37 እስከ 43 ያሉት ጥቅሶች ውስጥ፣ ጌታ እነዚህን መስማማትና መቃወም በ'ምኞት' (ካማ) እና 'ቁጣ' (ክሮድሃ) ስሞች ጠቅሷል። ምኞትና ቁጣ የመስማማትና የመቃወም ሰፊ መልኮች ናቸው። በአርባኛው ጥቅስ፣ ይህ 'ምኞት' በስሜት ተቀባዮች፣ በልብ እና በአእምሮ ውስጥ እንደሚኖር ተገልጿል። 'ምኞት' በእነዚህ (ስሜት ተቀባዮች፣ ልብ እና አእምሮ) ውስጥ ልክ በነገሮች ላይ እንደሚታይ ስለሆነ፣ ጌታ እነሱን የምኞት መኖሪያ በማለት ገልጸዋል። መስማማትና መቃወም በነገሮች ላይ ብቻ እንደሚታዩ በተመሳሳይ፣ በስሜት ተቀባዮች፣ በልብ እና በአእምሮ ውስጥም ብቻ እንደሚታዩ ነው። እነዚህ ስሜት ተቀባዮች፣ ልብ እና አእምሮ ድርጊትን ለመፈጸም የሚያገለግሉ መሳሪያዎች (መሣሪያዎች) ብቻ ናቸው። በእነሱ ውስጥ ምኞት-ቁጣ ወይም መስማማት-መቃወም የት አለ? በተጨማሪም፣ በሁለተኛው ምዕራፍ በሃምሳ ዘጠነኛው ጥቅስ፣ ጌታ ሰው በስሜት ተቀባዮች ነገሮችን ማጥመድ በማቆሙ፣ ነገሮቹ እንደሚቆሙ ግን በራሱ ውስጥ ያለው ወደነሱ ያለው መስማማት እንደማይቆም ይላል። ይህ መስማማት የሚቆመው የከፍተኛውን ራስ (ፓራማትማ) በማወቅ ብቻ ነው።
'አንድ ሰው በእነዚህ ሁለት ስር መውደቅ የለበትም' በሚሉት ቃላት፣ ጌታ ለሚፈልገው ሰው (ሳድሃክ) የመስማማት-መቃወም ባህሪ በሚነሳበት ጊዜ፣ ስለ መንገዱ (ሳድሃና) ወይም ስለ ግቡ (ሳድህያ) በፍፁም መሰለቆ እንዳይሆን ያረጋግጣል። ይልቁንም፣ በመስማማት-መቃወም ባህሪ ስር በመውደቅ ምንም ድርጊት ማድረግ ወይም መተው የለበትም። ወደ ድርጊቶች መግባት ወይም ከነሱ መተው በመጽሐፍ ቅዱሳዊ ትምህርቶች (ጊታ 16.24) መሰረት መሆን አለበት። የሚፈልገው ሰው ወደ ድርጊቶች መግባቱ ወይም ከነሱ መተው በመስማማት-መቃወም ላይ የተመሰረተ ከሆነ፣ ይህ ማለት ሚፈልገው ሰው በመስማማት-መቃወም ስር ወድቋል ማለት ነው። በመስማማት የተነሳ መግባት ወይም መተው 'መስማማትን' ያጠናክራል፤ በመቃወም የተነሳ መግባት ወይም መተው 'መቃወምን' ያጠናክራል። እንደዚህ ያለ የመስማማት-መቃወም ማጠናከር ምክንያት ውድቀት ብቻ ይከሰታል።
ሚፈልገው ሰው የዓለማዊ ሥራዎችን በመተው በማምለክ (ብሃጃና) ሲሰማራ፣ የዓለም ብዙ የሚገባና የማይገባ የልብ ምስሎች (ስፉራና) መነሳት ይጀምራሉ፣ ይህም ትኩረት ያስጨንቀዋል። እዚህ ላይ፣ ጌታ ሚፈልገው ሰው ስለእነዚህ ምስሎች መጨነቅ የለበትም ብሎ እንደሚያረጋግጥ ይመስላል። በእውነቱ፣ እነዚህ ምስሎች እውነተኛ መኖሪያ የላቸውም፤ ምክንያቱም ይነሳሉ፤ እና የተፈጠረው ሁሉ ለጥፋት ተጋላጭ ነው የሚለው መርህ ነው። ስለዚህ፣ በማሰብ ቢመረመሩ፣ ምስሎቹ እየመጡ አይደለም፣ ይልቁንም እየሄዱ ነው። ምክንያቱም በዓለማዊ ሥራዎች ሲሰማራ፣ በነጻ ጊዜ አለመኖር ምክንያት ምስሎቹ የተጨፈጨፉ ሆነው ይቆያሉ፤ ዓለማዊ ሥራዎች እንደተተዉ፣ ወዲያውኑ ነጻ ጊዜ ያገኛል፣ እና የድሮ ምስሎች በእነዚህ የልብ ምስሎች መልክ መነሳት ይጀምራሉ። ስለዚህ፣ ሚፈልገው ሰው ለእነዚህ የሚገባና የማይገባ ምስሎች መስማማት ወይም መቃወም አያድግም፤ ይልቁንም ራሱ ያለመጣበቅ ቆሞ፣ በጥንቃቄ ችሎ እንዲያውቃቸው በማድረግ መተው አለበት። በተመሳሳይ፣ ለነገሮች፣ ሰዎች፣ ርእሶች ወዘተ መስማማት-መቃወም አያድግም።
**መስማማትንና መቃወምን ለማሸነፍ ዘዴዎች**
በመስማማት-መቃወም ስር በመሆን ድርጊቶችን በመፈጸም፣ መስማማት-መቃወም አጠናክረው (ኃያል ይሆናሉ) እና የርኩስ ባህርይ (ስቫብሃቫ) መልክ ይይዛሉ። ባህርይ ርኩስ በሚሆንበት ጊዜ፣ ሰው በግድያው ስር ይቆያል። እንደዚህ ያለ ርኩስ ባህርይ ተጽዕኖ ሥር የሚፈጸሙ ድርጊቶች ሰውን ይሰርቃሉ። ስለዚህ፣ ማንኛውም ድርጊት በመስማማት-መቃወም ስር በመሆን መፈጸም ወይም መተው የለበትም—ይህ መድሃኒት እዚህ ተገልጿል። ከዚህ በፊት፣ ጌታ የእኔን ትምህርት የሚከተል ሰው ከድርጊት እስራት እንደሚፈታ (ጊታ 3.31) ተናግረዋል። ስለዚህ፣ በጌታ ትምህርት መሰረት፣ የመስማማት-መቃወም ባህሪ ስር ሳይወድቅ ድርጊቶችን በመፈጸም፣ መስማማት-መቃወም በቀላሉ ይጠፋሉ። ትርጉሙ ሚፈልገው ሰው ሁሉንም ድርጊቶች እና ራሱንም ለጌታ ሙሉ በሙሉ በመስጠት፣ ድርጊቶቹ ለእኔ ሳይሆን ለጌታ ብቻ ናቸው በማለት መቀበል አለበት፤ ድርጊቶች የሚፈጸሙበት ሰውነት፣ ስሜት ተቀባዮች፣ ልብ፣ አእምሮ ወዘተም ለጌታ ብቻ ናቸው፤ እኔም ለጌታ ብቻ ነኝ። ከዚያም፣ የግዴታ ድርጊቶችን ያለምኞት፣ ያለየኔነት ስሜት እና ያለጭንቀት በመፈጸም፣ መስማማት-መቃወም ይጠፋሉ። ስለዚህ፣ ማንኛውንም ድርጊት ወደ መግባት ወይም ከእሱ መተው የጌታን ትምህርት፣ ማለትም መርህ፣ በፊቱ በማስቀመጥ ብቻ መሆን አለበት።
ሙሉው ፍጥረት የተፈጥሮ (ፕረክርቲ) ሥራ ነው፣ ሰውነትም የፍጥረት አካል ነው። ወደ ሰውነት መጣበቅ እስከሚኖር ድረስ፣ መስማማት-መቃወም ይኖራሉ፣ ማለትም ሰው ነገሮችን በመውደድ ወይም በመጠላት ይቀበላል ወይም ውጥረት ያደርጋል። ይህ መውደድ-መጠላት የመስማማት-መቃወም ስሜታዊ መልክ ነው። በመስማማት-መቃወም የተነሳ መግባት ወይም መተው መስማማት-መቃወምን ያጠናክራል፤ ነገር ግን መጽሐፍ ቅዱሳዊ ትምህርቶችን በፊቱ በማስቀመጥ ማንኛውንም ድርጊት መፈጸም ወይም መተው መስማማት-መቃወምን ያጠፋል። ምክንያቱም በመጽሐፍ ቅዱሳዊ ትምህርቶች መሰረት በመሥራት፣ የራሱ የመውደድና የመጠላት ቅድሚያ ይቆማል። አንድ ሰው መጽሐፍ ቅዱሳዊ ትምህርቶችን የማያውቅ ከሆነ፣ ለእሱ የታላቁ ዘንድሮ ቬዳቫያሳ ቃላት አሉት፡ "ኦ ሰዎች! የድህነት (ደር
★🔗
