**៣.៣៤** សម្រាប់ឥន្ទ្រិយនីមួយៗ ក្នុងវត្ថុរបស់វារៀងៗខ្លួន ទោះជាការចូលចិត្ត (រាគៈ) និងការស្អប់ខ្ពើម (ទ្វេឝៈ) ត្រូវបានបង្កើតឡើងក្នុងមនុស្ស ដោយផ្អែកលើ (ការយល់ឃើញរបស់គេអំពី) ភាពគួរឱ្យពេញចិត្ត និងមិនគួរឱ្យពេញចិត្ត។ មនុស្សមិនគួរស្ថិតក្រោមការត្រួតត្រារបស់ទាំងពីរនេះឡើយ ព្រោះពួកវាពិតជាសត្រូវ (រារាំងផ្លូវខាងឯខន្តី)។
**ការពន្យល់:** ពាក្យថា 'សម្រាប់ឥន្ទ្រិយនីមួយៗ ក្នុងវត្ថុរបស់វារៀងៗខ្លួន' បានប្រើពាក្យ 'ឥន្ទ្រិយស្យ' (របស់ឥន្ទ្រិយ) ពីរដង ដើម្បីបង្ហាញថា ការចូលចិត្ត និងការស្អប់ខ្ពើម ត្រូវបានបង្កើតឡើងដាច់ដោយឡែកសម្រាប់ *ឥន្ទ្រិយនីមួយៗ* (ស្តាប់, ប៉ះ, ឃើញ, ភ្លក្ស, ធុំក្លិន) ក្នុង *វត្ថុរៀងៗខ្លួន* (សំឡេង, ការប៉ះ, រូបរាង, រសជាតិ, ក្លិន) របស់វា។ សេចក្តីដូច្នេះថា ការចូលចិត្ត និងការស្អប់ខ្ពើមរបស់មនុស្សម្នាក់ នៅតែបង្កើតឡើងក្នុងវត្ថុនីមួយៗ នៃឥន្ទ្រិយនីមួយៗ ដោយផ្អែកលើគំនិតនៃភាពគួរឱ្យពេញចិត្ត និងមិនគួរឱ្យពេញចិត្ត។ នៅពេលមានអារម្មណ៍ពេញចិត្តចំពោះវត្ថុនៃឥន្ទ្រិយ មនុស្សម្នាក់អភិវឌ្ឍ 'ការចូលចិត្ត' (រាគៈ) ចំពោះវត្ថុនោះ។ នៅពេលមានអារម្មណ៍មិនពេញចិត្ត គេអភិវឌ្ឍ 'ការស្អប់ខ្ពើម' (ទ្វេឝៈ) ចំពោះវា។
តាមពិត ការចូលចិត្ត និងការស្អប់ខ្ពើម មិនស្ថិតនៅក្នុងវត្ថុទាំងឡាយផ្ទាល់ឡើយ។ ប្រសិនបើពួកវាស្ថិតនៅក្នុងវត្ថុ វត្ថុតែមួយនឹងពេញចិត្ត ឬមិនពេញចិត្តស្មើៗគ្នាចំពោះមនុស្សគ្រប់គ្នា។ ប៉ុន្តែវាមិនមែនដូច្នោះទេ។ ឧទាហរណ៍ ភ្លៀងពេញចិត្តចំពោះកសិករ ប៉ុន្តែមិនពេញចិត្តចំពោះជាងឆ្នាំង។ សូម្បីតែសម្រាប់មនុស្សតែម្នាក់គត់ វត្ថុមួយក៏មិនតែងតែពេញចិត្ត ឬមិនពេញចិត្តជានិច្ចដែរ។ ឧទាហរណ៍ ខ្យល់ត្រជាក់មានអារម្មណ៍ល្អក្នុងរដូវក្តៅ ប៉ុន្តែមានអារម្មណ៍មិនល្អក្នុងរដូវរងារ។ ដូច្នេះ វត្ថុទាំងអស់ហាក់ដូចជាពេញចិត្ត ឬមិនពេញចិត្ត គ្រាន់តែដោយសារតែអារម្មណ៍ពេញចិត្ត ឬមិនពេញចិត្តផ្ទាល់ខ្លួនរបស់មនុស្សម្នាក់ចំពោះពួកវា។ ម្យ៉ាងទៀត មនុស្សម្នាក់ ដោយដាក់អារម្មណ៍ពេញចិត្ត ឬមិនពេញចិត្តផ្ទាល់ខ្លួនរបស់គេទៅលើវត្ថុ បានចាត់ទុកវត្ថុទាំងនោះថាល្អ ឬអាក្រក់ ហើយដូច្នេះអភិវឌ្ឍការចូលចិត្ត ឬការស្អប់ខ្ពើម។ ដូច្នេះ ព្រះអង្គទ្រង់បានត្រាស់ថា ការចូលចិត្ត និងការស្អប់ខ្ពើម ត្រូវបានបង្កើតឡើងក្នុងវត្ថុនីមួយៗ នៃឥន្ទ្រិយនីមួយៗ។
តាមពិត ការចូលចិត្ត និងការស្អប់ខ្ពើម ស្ថិតនៅក្នុង 'អញ' (អហង្ការ ឬអត្តា) ដែលត្រូវបានសន្មតឡើង។ ទំនាក់ទំនងដែលត្រូវបានសន្មតជាមួយនឹងរាងកាយ ត្រូវបានគេហៅថា 'អញ'។ ដូច្នេះ បើសិនជាទំនាក់ទំនងដែលត្រូវបានសន្មតជាមួយនឹងរាងកាយនៅមាន ការចូលចិត្ត និងការស្អប់ខ្ពើមក៏ស្ថិតនៅក្នុងវាដែរ ហើយការចូលចិត្ត និងការស្អប់ខ្ពើមទាំងនេះហើយ ដែលត្រូវបានគេយល់ឃើញនៅក្នុងពុទ្ធិ ចិត្ត ឥន្ទ្រិយ និងវត្ថុរបស់ពួកវា។ នៅក្នុងខគម្ពីរពិតក្រោមលេខ ៣៧ ដល់ ៤៣ នៃជំពូកនេះ ព្រះអង្គទ្រង់បានសំដៅទៅលើការចូលចិត្ត និងការស្អប់ខ្ពើមទាំងនេះដោយឈ្មោះថា 'តម្រេក' (កាមៈ) និង 'កំហឹង' (ក្រុធៈ)។ តម្រេក និងកំហឹង គឺជាទម្រង់ដ៏គរុកោសល្យនៃការចូលចិត្ត និងការស្អប់ខ្ពើម។ នៅក្នុងខទី ៤០ វាត្រូវបានគេនិយាយថា 'តម្រេក' នេះស្ថិតនៅក្នុងឥន្ទ្រិយ ចិត្ត និងពុទ្ធិ។ ដោយសារ 'តម្រេក' ត្រូវបានគេយល់ឃើញនៅក្នុងឥន្ទ្រិយ ចិត្ត និងពុទ្ធិ ដូចគ្នានឹងនៅក្នុងវត្ថុដែរ ព្រះអង្គទ្រង់បានពិពណ៌នាពួកវាថាជាលំនៅដ្ឋាននៃតម្រេក។ ដូចដែលការចូលចិត្ត និងការស្អប់ខ្ពើម គ្រាន់តែត្រូវបានគេយល់ឃើញនៅក្នុងវត្ថុ ដូច្នោះដែរ ពួកវាគ្រាន់តែត្រូវបានគេយល់ឃើញនៅក្នុងឥន្ទ្រិយ ចិត្ត និងពុទ្ធិ។ ឥន្ទ្រិយ ចិត្ត និងពុទ្ធិទាំងនេះ គ្រាន់តែជាឧបករណ៍ (គ្រឿងប្រើប្រាស់) សម្រាប់អនុវត្តសកម្មភាព។ តើមានតម្រេក-កំហឹង ឬការចូលចិត្ត-ស្អប់ខ្ពើម នៅក្នុងពួកវាទេ? លើសពីនេះទៀត នៅក្នុងខទី ៥៩ នៃជំពូកទីពីរ ព្រះអង្គទ្រង់ត្រាស់ថា សម្រាប់មនុស្សដែលហាមឃាត់ខ្លួនពីការចាប់យកវត្ថុតាមរយៈឥន្ទ្រិយ វត្ថុទាំងនោះរលត់ទៅ ប៉ុន្តែការចូលចិត្តចំពោះពួកវាដែលស្ថិតនៅក្នុងគេនៅតែមិនរលត់។ ការចូលចិត្តនេះ រលត់តែនៅពេលមានការត្រាស់ដឹងអំពីព្រះអាទិត្យយ៉ាងខ្ពង់ខ្ពស់ប៉ុណ្ណោះ។
តាមរយៈពាក្យ 'មនុស្សមិនគួរស្ថិតក្រោមការត្រួតត្រារបស់ទាំងពីរនេះ' ព្រះអង្គទ្រង់បញ្ជាក់ដល់អ្នកស្វែងរកថា នៅពេលដែលទំនោរនៃការចូលចិត្ត-ស្អប់ខ្ពើមកើតឡើង គេមិនគួរធ្លាក់ទឹកចិត្តអំពីមធ្យោបាយ (សាធនៈ) ឬគោលដៅ (សាធយៈ) ឡើយ។ ផ្ទុយទៅវិញ គេមិនគួរចូលរួម ឬចាកចេញពីសកម្មភាពណាមួយ ដោយស្ថិតក្រោមការត្រួតត្រានៃទំនោរនៃការចូលចិត្ត-ស្អប់ខ្ពើមនោះទេ។ ការចូលរួម ឬការដកខ្លួនចេញពីសកម្មភាព គួរតែអនុលោមតាមគម្ពីរ (គីតា ១៦.២៤)។ ប្រសិនបើការចូលរួម ឬការដកខ្លួនចេញពីសកម្មភាពរបស់អ្នកស្វែងរក គឺផ្អែកលើការចូលចិត្ត-ស្អប់ខ្ពើម វាមានន័យថា អ្នកស្វែងរកបានស្ថិតក្រោមការត្រួតត្រានៃការចូលចិត្ត-ស្អប់ខ្ពើម។ ការចូលរួម ឬការដកខ្លួនចេញដែលបណ្តាលមកពីការចូលចិត្ត ពង្រឹង 'ការចូលចិត្ត' ហើយការចូលរួម ឬការដកខ្លួនចេញដែលបណ្តាលមកពីការស្អប់ខ្ពើម ពង្រឹង 'ការស្អប់ខ្ពើម'។ ជាលទ្ធផលនៃការពង្រឹងការចូលចិត្ត-ស្អប់ខ្ពើមបែបនេះ មានតែការធ្លាក់ចុះប៉ុណ្ណោះដែលកើតឡើង។
នៅពេលអ្នកស្វែងរកលះបង់សកម្មភាពលោកិយ ហើយចូលរួមក្នុងការគោរពបូជា (ភជនៈ) សញ្ញាចិត្ត (ស្ផុរណា) ជាច្រើននៃលោកិយដែលពេញចិត្ត និងមិនពេញចិត្ត ចាប់ផ្តើមកើតឡើង ធ្វើឱ្យគេមានការព្រួយបារម្ភ។ នៅទីនេះ ព្រះអង្គទ្រង់ ហាក់ដូចជាបញ្ជាក់ដល់អ្នកស្វែងរកថា គេមិនគួរព្រួយបារម្ភអំពីសញ្ញាចិត្តទាំងនេះឡើយ។ តាមពិត សញ្ញាចិត្តទាំងនេះគ្មានអត្ថិភាពពិតប្រាកដឡើយ។ ព្រោះវាកើតឡើង។ ហើយវាជាគោលការណ៍ដែលថា អ្វីៗដែលត្រូវបានបង្កើតឡើង គឺជាកម្មសិទ្ធិនៃការវិនាសអន្តរាយ។ ដូច្នេះ ប្រសិនបើពិនិត្យដោយគិតពិចារណា សញ្ញាចិត្តទាំងនោះមិនមែនកំពុងមកទេ ផ្ទុយទៅវិញ វាកំពុងទៅ។ ហេតុផលគឺថា ខណៈពេលដែលចូលរួមក្នុងសកម្មភាពលោកិយ ដោយសារខ្វះពេលវេលា សញ្ញាចិត្តនៅតែត្រូវបានបង្ក្រាប ហើយភ្លាមៗនៅពេលដែលសកម្មភាពលោកិយត្រូវបានលះបង់ ពេលវេលាត្រូវបានទទួល ហើយសញ្ញាចិត្តចាស់ៗចាប់ផ្តើមលេចឡើងក្នុងទម្រង់នៃសញ្ញាចិត្តទាំងនេះ។ ដូច្នេះ អ្នកស្វែងរកមិនគួរអភិវឌ្ឍការចូលចិត្ត ឬការស្អប់ខ្ពើមចំពោះសញ្ញាចិត្តពេញចិត្ត ឬមិនពេញចិត្តទាំងនេះដែរ។ ផ្ទុយទៅវិញ គេគួរនៅដាច់ស្រយាលខ្លួនឯង ដោយមិនយកចិត្តទុកដាក់ចំពោះពួកវាដោយប្រុងប្រយ័ត្ន។ ដូចគ្នានេះដែរ គេមិនគួរអភិវឌ្ឍការចូលចិត្ត-ស្អប់ខ្ពើមចំពោះវត្ថុ មនុស្ស ប្រធានបទ។ល។
**មធ្យោបាយដើម្បីយកជ័យលើការចូលចិត្ត-ស្អប់ខ្ពើម**
តាមរយៈការអនុវត្តសកម្មភាពក្រោមការត្រួតត្រានៃការចូលចិត្ត-ស្អប់ខ្ពើម ការចូលចិត្ត-ស្អប់ខ្ពើមក្លាយជាកម្លាំង (មានឥទ្ធិពល) ហើយយកទម្រង់នៃសភាវៈមិនស្អាត (ស្វភាវៈ)។ នៅពេលដែលសភាវៈក្លាយជាមិនស្អាត មនុស្សនៅតែស្ថិតក្រោមការគ្រប់គ្រងរបស់វា។ សកម្មភាពដែលត្រូវបានអនុវត្តក្រោមឥទ្ធិពលនៃសភាវៈមិនស្អាតបែបនេះ ចងស្ពាន់មនុស្សម្នាក់។ ដូច្នេះ មនុស្សមិនគួរចូលរួម ឬដកខ្លួនចេញពីសកម្មភាពណាមួយក្រោមការត្រួតត្រានៃការចូលចិត្ត-ស្អប់ខ្ពើមនោះទេ — វិធីសាស្រ្តនេះត្រូវបានចែងនៅទីនេះ។ មុននេះ ព្រះអង្គទ្រង់បានត្រាស់ថា អ្នកណាដែលធ្វើតាមការបង្រៀនរបស់ខ្ញុំ នឹងត្រូវបានរំដោះពីចំណងនៃសកម្មភាព (គីតា ៣.៣១)។ ដូច្នេះ ដោយអនុវត្តសកម្មភាពយោងទៅតាមការបង្រៀនរបស់ព្រះអង្គ ដោយមិនស្ថិតក្រោមការត្រួតត្រានៃទំនោរនៃការចូលចិត្ត-ស្អប់ខ្ពើម ការចូលចិត្ត-ស្អប់ខ្ពើមត្រូវបានបំផ្លាញយ៉ាងងាយស្រួល។ សេចក្តីដូច្នេះថា អ្នកស្វែងរកគួរប្រគល់សកម្មភាពទាំងអស់ និងខ្លួនគេផ្ទាល់ដែរ ឱ្យទៅព្រះអង្គទាំងស្រុង ហើយទទួលយកថា សកម្មភាពមិនមែនសម្រាប់ខ្ញុំទេ ប៉ុន្តែសម្រាប់ព្រះអង្គតែមួយគត់។ រាងកាយ ឥន្ទ្រិយ ចិត្ត ពុទ្ធិ។ល។ ដែលតាមរយៈពួកវាសកម្មភាពត្រូវបានអនុវត្ត ក៏ជាកម្មសិទ្ធិរបស់ព្រះអង្គតែមួយគត់ដែរ។ ហើយខ្ញុំក៏ជាកម្មសិទ្ធិរបស់ព្រះអង្គតែមួយគត់ដែរ។ បន្ទាប់មក ដោយអនុវត្តសកម្មភាពដែលជាកាតព្វកិច្ចដោយគ្មានតម្រេក គ្មានអារម្មណ៍ថាជារបស់ខ្ញុំ និងគ្មានការព្រួយបារម្ភ ការចូលចិត្ត-ស្អប់ខ្ពើមត្រូវបានបំផ្លាញ។ ដូច្នេះ មនុស្សគួរចូលរួម ឬដកខ្លួនចេញពីសកម្មភាពណាមួយ តែម្តងដោយរក្សាការបង្រៀនរបស់ព្រះអង្គ ពោលគឺគោលការណ៍ នៅពីមុខខ្លួន។
ការបង្កើតទាំងមូលគឺជាការងាររបស់ធម្មជាតិ ហើយរាងកាយគឺជាផ្នែកមួយនៃការបង្កើត។ បើសិនជាមានការភ្ជាប់ចិត្តចំពោះរាងកាយ ការចូលចិត្ត-ស្អប់ខ្ពើមនៅមាន មានន័
★🔗
