እውነት ነው፣ ማንም ሰው ምንም አይነት ተግባር ሳይሠራ አንድ አፍታ እንኳ ሊቆይ አይችልም፤ ምክንያቱም ሁሉም ሰው በተፈጥሮ የተወለዱ ባሕርያት ተገድሎ ተግባር ማከናወን ይገደዳል።

【የቃላት ትርጉም】 नहि (Na hi) - አይደለም, कश्चित् (Kashchit) - ማንም, क्षणम् (Kshanam) - ቅጽበት, अपि (Api) - እንኳ, जातु (Jatu) - ፈጽሞ, तिष्ठति (Tishthati) - ይቆያል, अकर्मकृत् (Akarmakrit) - ሳይሰራ, कार्यते (Karyate) - እንዲሰራ ይደረጋል, हि (Hi) - በእርግጥ, अवशः (Avashah) - አቅመ ቢስ, कर्म (Karma) - ተግባር, सर्वः (Sarvah) - ሁሉም, प्रकृतिजैः (Prakritijaih) - ከተፈጥሮ የተወለዱ, गुणैः (Gunaih) - በባህሪያት። 【የስዋሚ ሲቫናንዳ ማብራሪያ】 ጉናዎች (የተፈጥሮ ባህሪያት) ሶስት ናቸው፡ ሳትቫ፣ ራጃስ እና ታማስ። ሳትቫ ማለት ስምምነት፣ ብርሃን ወይም ንጽህና ነው፤ ራጃስ ማለት ፍላጎት ወይም እንቅስቃሴ ነው፤ ታማስ ማለት መዘግየት ወይም ጨለማ ነው። ሳትቪክ ተግባራት ሰው ሞክሻን እንዲያገኝ ይረዱታል። ራጃሲክ እና ታማሲክ ተግባራት ሰውን ከሳምሳራ ጋር ያስሩታል። እነዚህ ባህሪያት ስለ ራስ (አትማን) እውቀት ያለው ሰው ላይ ተጽዕኖ ሊያሳድሩ አይችሉም። እሱ እነዚህን ባህሪያት አልፏቸዋል። እሱ ጉናቲታ (ከተፈጥሮ ባህሪያት በላይ የሆነ) ሆኗል። ስለ ራስ እውቀት የሌለው እና በአቪዲያ ወይም ባለማወቅ የሚመራው ሰው፣ በጉናዎች አማካኝነት አቅመ ቢስ ሆኖ ወደ ተግባር ይገፋል።

**3.5. አስተያየት፡** "ምክንያቱም፣ ማንም ሰው፣ ለአንድ አፍታ እንኳ፣ ተግባርን ሳይሠራ መቆየት አይችልም።" – ፈላጊው በማንኛውም መንገድ፣ በተግባር መንገድ (ካርማ ዮጋ)፣ በእውቀት መንገድ (ጅናና ዮጋ) ወይም በልብ ሙሉ መስጠት መንገድ (ብሃክቲ ዮጋ) ላይ ተግባርን ሳይሠራ መቆየት አይችልም። እዚህ ላይ የተጠቀሱት ሶስቱ የተለዩ ቃላት 'ማንም' (ካሽቺት)፣ 'ለአንድ አፍታ' (ክሻናም) እና 'ፈጽሞ' (ጃቱ) ናቸው። 'ማንም' የሚለውን ቃል በመጠቀም ጌታችን ማንኛውም ሰው፣ የራሱን ራስ የሚያውቅ ሰው (ጅናኒ) ወይም የማያውቅ ሰው ተግባርን ሳይሠራ እንደማይቆይ ይናገራል። ጅናኒ ከሰውነቱ ጋር ያለው ግንኙነት ቢስተካከልም፣ አሁንም በዚያ ሰውነቱ ውስጥ እንቅስቃሴ በተከታታይ ይከሰታል። 'ለአንድ አፍታ' የሚለውን ቃል በመጠቀም ጌታችን ሰው ራሱን ከሰውነት ጋር ተያይዞ እስከሚያስብ ድረስ፣ "እኔ በተከታታይ ተግባር እሠራለሁ" ባይልም እንኳ፣ ለአንድ አፍታ እንኳ ተግባርን ሳይሠራ እንደማይቆይ ይናገራል። 'ፈጽሞ' የሚለውን ቃል በመጠቀም ጌታችን ሰው በማንኛውም ሁኔታ – በመታዘዝ፣ በማሰብ፣ በጥልቅ እንቅልፍ ወይም በማያስተውል ሁኔታ – ተግባርን ሳይሠራ መቆየት እንደማይችል ይናገራል። ጌታችን ለዚህ ምክንያቱን በዚሁ ጥቅስ በሁለተኛው ክፍል 'ማይችልም' (አቫሻህ) በሚለው ቃል ይገልጻል – ምክንያቱም፣ በፕራክርቲ (ፍጥረት) ተገዢ በመሆኑ ሥራ እንዲሠራ ይገደዳል። ፕራክርቲ ዘወትር በመቀየር ላይ ነው። ፈላጊው ለራሱ ማድረግ የሚገባው ምንም የለውም። በፊቱ የሚገጥመው ማንኛውም የተጠራው ግዴታ፣ የሌሎችን ደህንነት ብቻ በማሰብ እንዲወጣው ነው። ግቡ ከአምላክ ጋር መገናኘት ስለሆነ፣ ፈላጊው እርግጠኛ ነው የተከለከሉ ተግባራትን ሊሠራ አይችልም። ብዙ ሰዎች የግምባሩን ሥራዎች ብቻ እንደ ተግባር ያስባሉ፣ ግን ጌታ በጌታ የሚያስተምረው የልብ ሥራዎችንም እንደ ተግባር ያስባል። ጌታ በጌታ የሚያስተምረው በሰውነት፣ በንግግር ወይም በልብ በቀላሉ የሚከናወነውን ማንኛውንም እንቅስቃሴ እንደ ተግባር ይቆጥረዋል – "ማንኛውም ሰው በሰውነት፣ በንግግር ወይም በልብ የሚወጣው ማንኛውም ተግባር" (ጌታ በጌታ 18.15)። ሰው ራሱን የሚያያይዘው የሰውነት ወይም የልብ እንቅስቃሴዎች ብቻ ናቸው የሚያሰሩት 'ተግባር'፤ ሌሎች እንቅስቃሴዎች አይደሉም። በሰዎች ዘንድ የተለመደ አስተሳሰብ አለ፤ በእሱ መሰረት ልጆችን መፍጠር፣ ምግብ ማብሰል – ንግድ፣ አገልግሎት፣ መምህርነት ወዘተ. – ብቻ እንደ ተግባር ያስባሉ፣ መብላት-መጠጣት፣ መተኛት፣ መቀመጥ፣ ጥልቅ አሰብ ወዘተ.ን ግን እንደ ተግባር አያስቡም። በዚህ ምክንያት ብዙ ሰዎች ንግድና ሌሎች ተመሳሳይ ተግባራትን ትተው ምንም ተግባር እንደማይሠሩ ያስባሉ። ግን ይህ ከባድ ስህተታቸው ነው። የሰውነት እንክብካቤ የሚገኙት የግምባሩ ሰውነት እንቅስቃሴዎች፤ የእንቅልፍ፣ ጥልቅ አሰብ ወዘተ. የሚመስሉ የቀጭኑ ሰውነት እንቅስቃሴዎች፤ እና የሳማዲሂ ወዘተ. የሚመስሉ የምክንያቱ ሰውነት እንቅስቃሴዎች – እነዚህ ሁሉ በእርግጥ ተግባር ናቸው። እራስን የመተዋወቅ (አሃንታ) እና የመያዝ (ማማታ) ወደ ሰውነት እስካለ ድረስ፣ በሰውነት ውስጥ የሚከሰተው ማንኛውም እንቅስቃሴ ተግባር ነው። ምክንያቱም ሰውነት የፕራክርቲ ፍጥረት ነው፣ እና ፕራክርቲ ፈጽሞ ከተግባር አይቀርም። ስለዚህ በሰውነት ውስጥ እራስን የመተዋወቅና የመያዝ ስሜት እስካለ ድረስ፣ ማንኛውም ሰው በማንኛውም ሁኔታ፣ በመሥራት ወይም በመተው ሁኔታ፣ ለአንድ አፍታ እንኳ ተግባርን ሳይሠራ መቆየት አይችልም። "ሁሉም ፍጡራን በፕራክርቲ የተፈጠሩት ባሕርያት በማይችሉበት ሁኔታ ወደ ተግባር ይገደዳሉ።" – በፕራክርቲ የተፈጠሩት ባሕርያት በፕራክርቲ ተገዥ የሆኑትን ፍጡራን ተግባር እንዲሠሩ ያደርጋሉ። ተገዥ በመሆን፣ ተግባር በፕራክርቲ ባሕርያት ይነሳል፤ ምክንያቱም ፕራክርቲ እና ባሕርያትዋ ዘወትር ተግባራማ ናቸው (ጌታ በጌታ 3.27, 13.29)። ራስ (አትማ) ራሱ ተግባር የሌለው፣ የማይጣበቅ፣ የማይጠፋ፣ የማይቀየር እና የማይጎዳ ቢሆንም፣ ከፕራክርቲ እና ከውጤቶቿ – ግምባር፣ ቀጭን እና ምክንያታዊ ሰውነቶች – ጋር ተያይዞ እስከሚያስብና ከእነዚህ ሰውነቶች ውስጥ አንዱንም ደስታ እስከሚፈልግ ድረስ በፕራክርቲ ተገዥ ሆኖ ይቆያል (ጌታ በጌታ 14.5)። ይህ የመተገዥ ሁኔታ እዚህ ላይ 'ማይችልም' (አቫሻህ) በሚለው ቃል ተገልጿል። በዘጠነኛው ምዕራፍ፣ ስምንተኛው ጥቅስ፣ እና በስምንተኛው ምዕራፍ፣ አሥራ ዘጠነኛው ጥቅስ ላይም ፍጡሩ ከፕራክርቲ ጋር ግንኙነት በማሰብ ተገዥ በመሆኑ ተግባር እንደሚሠራ ተገልጿል። ባሕርይ (ስቫብሃቫ) ከባሕርያት (ቭሪቲ) ይፈጠራል፣ ባሕርያት ከጥራቶች (ጉና) ይፈጠራሉ፣ ጥራቶችም ከፕራክርቲ ይነሳሉ። ስለዚህ በባሕርይ ተገዥ፣ በጥራቶች ተገዥ ወይም በፕራክርቲ ተገዥ ብትል አንድ ነው። በእውነቱ፣ በሁሉም ሥር ያለው በፕራክርቲ የተፈጠሩ ነገሮች መተገዥ ነው። ከዚህ መተገዥ ሁሉም ሌሎች መተገዦች ይነሳሉ። ስለዚህ በፕራክርቲ የተፈጠሩ ነገሮች መተገዥ በሌላ ቦታ በጊዜ መተገዥ፣ በባሕርይ መተገዥ፣ በተግባር መተገዥ ወይም በጥራቶች መተገዥ ተብሎ ተገልጿል። ትርጉሙ ይህ ፍጡር ፕራክርቲንና ጥራቶቿን እስካልተለፈና አምላክን እስካልደረሰ ድረስ በጥራቶች፣ በጊዜ፣ በባሕርይ ወዘተ. ተገዥ እንደሚሆን ነው። ማለትም፣ ይህ ፍጡር ራሱን ከፕራክርቲ ጋር ተያይዞ እስከሚያስብና በፕራክርቲ ውስጥ እስከሚኖር ድረስ፣ አንዳንዴ በጥራቶች፣ አንዳንዴ በጊዜ፣ አንዳንዴ በመጠቀም እና አንዳንዴ በባሕርይ ተገዥ ሆኖ ይቆያል፤ ፈጽሞ ገለልተኛ (ስቫቫሻ) አይሆንም። ከነዚህ በተጨማሪም በሁኔታዎች፣ በሰዎች፣ በሚስት፣ በልጅ፣ በገንዘብ፣ በቤት ወዘተ. ተገዥ ሆኖ ይቆያል። ግን ጥራቶቹን በሚያልፍበትና የራሱን እውነተኛ ባሕርይ ወይም የአምላክን መርህ በሚያገኝበት ጊዜ፣ ይህ መተገዥ ያበቃል እና በራሱ የተመሰረተ ነፃነትን ያገኛል። ልዩ ነጥብ፡ ፕራክርቲ ሁለት ሁኔታዎች አሉት – ተግባራማ (ግምባር) እና ተግባር የሌለው (ቀጭን)፤ ለምሳሌ፣ ሥራ መሥራት ተግባራማ ሁኔታ ነው፣ ሥራ የማለት (እንቅልፍ ወዘተ.) ተግባር የሌለው ሁኔታ ነው። በእውነቱ፣ በተግባር የሌለው ሁኔታ እንኳ ፕራክርቲ ተግባራማ አይደለችም፤ ይልቁንም በውስጧ ቀጭን እንቅስቃሴ አለ። ለምሳሌ፣ የተኛ ሰው ከመታዘዝ ጊዜ በፊት ከተነሳ፣ "ከቀላል እንቅልፍ አስነሳኸኝ" ይላል። ይህ በእንቅልፍ ያለው በተግባር የሌለው ሁኔታ እንኳ የእንቅልፍ ማደግ ሂደት እየተከሰተ እንደነበር ያረጋግጣል። ሰው ሙሉ እንቅልፍ ከተነቃ በኋላ ከተነሳ፣ የእንቅልፍ ማደግ ሙሉ ስለሆነ ከላይ ያለውን አይናገርም። በተመሳሳይ፣ በሳማዲሂ፣ በመፍረስ (ፕራላያ)፣ በትልቅ መፍረስ (ማሃፕራላያ) ወዘተ. ሁኔታዎች እንኳ ቀጭን እንቅስቃሴ ይቀጥላል። በእውነቱ፣ ቢታይ ፕራክርቲ ተግባር የሌለው ሁኔታ ፈጽሞ የለውም፤ ምክንያቱም ዘወትር በመቀየር ላይ ነው። ራስ ራሱ ሠሪነት የለውም፤ ግን ራሱን ከፕራክርቲ ውጤቶች፣ ማለትም ከሰውነት ወዘተ. ጋር ተያይዞ በማሰብ በፕራክርቲ ተገዥ ይሆናል። በዚህ መተገዥ ምክንያት፣ ራሱ ሠሪ ባይሆንም ራሱን ሠሪ በመሆኑ ማሰብ ይቀጥላል። በእውነቱ፣ በራስ ውስጥ እንደ ለውጥ በሚመስል ምንም እንቅስቃሴ አይከሰትም። ሁሉም የፍጥረት እንቅስቃሴዎች በፕራክርቲ በተፈጥሮ እየተከሰቱ እንዳሉ፣ በተመሳሳይ በእሷ በኩል የሕፃንነት፣ የወጣትነት ወዘተ. ደረጃዎች፣ የምግብ ማፈላለግ፣ የነፍስ መግባት-ውጣት ወዘተ. እንቅስቃሴዎች፣ እንዲሁም የማየት፣ የማዳመጥ ወዘተ. እንቅስቃሴዎች በተፈጥሮ እየተከሰቱ ናቸው። ግን ግለሰቡ ራስ (ጅቫትማ) ራሱን በአንዳንድ እንቅስቃሴዎች ሠሪ በመሆኑ ማሰብ ታሰራለች። ፕራክርቲ ዘወትር በመቀየር ላይ ነው፣ ግን በንፁህ መልክዋ ምንም ለውጥ ፈጽሞ አይከሰትም። በእውነቱ፣ የቁሳዊ ነገሮች ገለልተኛ መኖሪያ የላቸውም። ዘወትር የሚቀየረው ጥምር ራሱ ነገር ይባላል