3.5. Komentarz: „Albowiem nikt, zaprawdę, nawet na chwilę, nie może pozostawać bez wykonywania działania.” – Poszukujący nie może pozostawać bez działania na żadnej ścieżce, czy to na ścieżce działania (Karma Joga), ścieżce poznania (Dźńana Joga), czy ścieżce oddania (Bhakti Joga). Tutaj trzy charakterystyczne słowa to „ktoś” (kaśćit), „na chwilę” (kszana) i „kiedykolwiek” (jatu). Używając słowa „ktoś”, Pan stwierdza, że żaden człowiek nie pozostaje bez działania, niezależnie od tego, czy jest poznającym (Jaźń), czy osobą pogrążoną w niewiedzy. Chociaż poznający nie ma związku z ciałem, które uważa się za jego, to jednak działanie stale zachodzi poprzez to właśnie ciało. Używając słowa „na chwilę”, Pan mówi, że chociaż człowiek nie myśli: „Stale wykonuję działanie”, to dopóki uważa się za związanego z ciałem, nie pozostaje bez działania nawet na jedną chwilę. Używając słowa „kiedykolwiek”, Pan stwierdza, że człowiek nie może pozostawać bez działania w żadnym stanie – czy to czuwania, śnienia, głębokiego snu, czy nieprzytomności. Pan podaje tego przyczynę w drugiej połowie tego samego wersu słowem „bezbronny” (awaśah) – ponieważ, będąc poddanym Prakryti (Naturze), jest zmuszony działać. Prakryti nieustannie się zmienia. Poszukujący nie ma nic do zrobienia dla siebie samego. Jakiekolwiek przepisane obowiązki stają przed nim, ma je wypełniać wyłącznie z wizją dobra innych. Ponieważ celem jest osiągnięcie Boga, poszukujący z pewnością nie może wykonywać działań zakazanych.
Wielu ludzi uważa jedynie aktywności ciała grubego za działanie, ale Gita uważa również aktywności umysłu za działanie. Gita uznała każdą aktywność dokonywaną jedynie poprzez ciało, mowę lub umysł za działanie – „Jakiekolwiek działanie człowiek podejmuje ciałem, mową lub umysłem” (Gita 18.15). Tylko te fizyczne lub mentalne aktywności, z którymi osoba się utożsamia, stają się „działaniem”, które ją wiąże; inne aktywności nie.
Wśród ludzi panuje powszechne mniemanie, według którego uważają oni tylko wychowywanie dzieci, zarobkowanie – biznes, służbę, nauczanie itp. – za działanie, a nie uważają jedzenia-picia, spania, siedzenia, kontemplacji itp. za działanie. Z tego powodu wielu ludzi, porzucając biznes i inne takie działania, zakłada, że nie wykonują żadnego działania. Ale to ich poważny błąd. Aktywności ciała grubego związane z podtrzymywaniem cielesności; aktywności ciała subtelnego, takie jak sen, kontemplacja itp.; oraz aktywności ciała przyczynowego, takie jak samadhi itp. – wszystkie one są zaprawdę działaniem. Dopóki istnieje egoizm i poczucie posiadania (ahantā-mamatā) wobec ciała, jakakolwiek aktywność zachodząca poprzez ciało jest działaniem. Przyczyną jest to, że ciało jest produktem Prakryti, a Prakryti nigdy nie jest nieaktywna. Dlatego dopóki w ciele istnieje egoizm i poczucie posiadania, żaden człowiek nie może pozostawać bez działania nawet na chwilę w żadnym stanie, czy to stanie zaangażowania, czy wyrzeczenia.
„Wszystkie istoty są zmuszane do działania bezbronnie przez właściwości zrodzone z Prakryti.” – Właściwości zrodzone z Prakryti sprawiają, że istoty, które są jej poddane, wykonują działanie. Będąc poddanym, działanie jest popychane poprzez właściwości Prakryti; ponieważ Prakryti i jej właściwości są nieustannie aktywne (Gita 3.27, 13.29). Chociaż Jaźń (Atman) sama w sobie jest bezczynna, nieprzywiązana, niezniszczalna, niezmienna i nietknięta, to jednak dopóki uważa się za związaną z Prakryti i jej skutkami – ciałami grubym, subtelnym i przyczynowym – i pragnie przyjemności z któregokolwiek z tych ciał, pozostaje poddana Prakryti (Gita 14.5). Ten stan poddania jest tutaj wyrażony słowem „bezbronny” (awaśah). W dziewiątym rozdziale, wers ósmy, oraz ósmym rozdziale, wers dziewiętnasty, również stwierdza się, że istota, poddana z powodu uważania związku z Prakryti, wykonuje działanie.
Natura (swabhāwa) jest ukształtowana z tendencji (writti), tendencje są ukształtowane z właściwości (guna), a właściwości powstają z Prakryti. Dlatego, czy powiesz „poddany naturze”, „poddany właściwościom” czy „poddany Prakryti”, jest to to samo. W rzeczywistości u podstaw wszystkiego leży poddanie przedmiotom zrodzonym z Prakryti. Z tego poddania powstają wszystkie inne poddaństwa. Dlatego poddanie przedmiotom zrodzonym z Prakryti zostało opisane gdzie indziej jako poddanie czasowi, poddanie naturze, poddanie działaniu lub poddanie właściwościom. Znaczenie jest takie, że dopóki ta istota nie przekroczy Prakryti i jej właściwości, nie osiągnie Boga, pozostaje poddana właściwościom, czasowi, naturze itp. To znaczy, dopóki ta istota uważa się za związaną z Prakryti, przebywa w Prakryti, pozostaje poddana raz właściwościom, raz czasowi, raz uciechom, a raz naturze; nigdy nie pozostaje niezależna (swawaśa). Poza tym pozostaje również poddana okolicznościom, osobom, żonie, synowi, bogactwu, domowi itp. Ale gdy przekracza właściwości i doświadcza swojej prawdziwej natury lub zasady Boga, wtedy to poddanie ustaje i osiąga ugruntowaną w sobie niezależność.
Szczególny punkt: Prakryti ma dwa stany – aktywny (gruby) i nieaktywny (subtelny); na przykład wykonywanie pracy jest stanem aktywnym, a niewykonywanie pracy (sen itp.) jest stanem nieaktywnym. W rzeczywistości nawet w stanie nieaktywnym Prakryti nie jest nieaktywna; raczej istnieje w niej subtelna aktywność. Na przykład, jeśli śpiącą osobę obudzi się przed czasem przebudzenia, mówi: „Obudziłeś mnie z lekkiego snu”. Dowodzi to, że nawet w nieaktywnym stanie snu zachodził proces dojrzewania snu. Gdy osoba budzi się po pełnym śnie, nie mówi powyższego, ponieważ dojrzewanie snu jest kompletne. Podobnie, nawet w stanach takich jak samadhi, rozpuszczenie (pralaja), wielkie rozpuszczenie (mahapralaja) itp., subtelna aktywność trwa.
Prawdę mówiąc, jeśli się obserwuje, Prakryti nigdy nie ma stanu nieaktywnego; ponieważ nieustannie się zmienia. Jaźń sama w sobie nie ma sprawstwa; ale przez uważanie się za związaną ze skutkami Prakryti, tj. ciałem itp., staje się poddana Prakryti. Z powodu tego poddania, chociaż sama jest nie-czyniącą, wciąż uważa się za czyniącą. W rzeczywistości w Jaźni nie zachodzi żadna aktywność w formie zmiany. Tak jak wszystkie aktywności stworzenia zachodzą naturalnie poprzez Prakryti, podobnie poprzez nią etapy takie jak dzieciństwo, młodość itp., aktywności takie jak trawienie pokarmu, wdech-wydech oddechu itp., oraz podobnie aktywności takie jak widzenie, słyszenie itp., również zachodzą naturalnie. Ale indywidualna dusza (dźiwatma), przez uważanie się za czyniącą w niektórych aktywnościach, staje się związana.
Prakryti nieustannie się zmienia, ale w swojej czystej formie nigdy nie zachodzi w niej zmiana. W rzeczywistości przedmioty materialne nie mają niezależnego istnienia. Sam nieustannie zmieniający się agregat nazywa się przedmiotem. Uważając się za związanego z przedmiotami, żaden człowiek nie może pozostawać bez działania nawet na chwilę w żadnym stanie. Jeśli poszukujący naprawdę urzeczywistni, że wszystkie aktywności zachodzą jedynie w przedmiotach i że on sam nie ma najmniejszego związku z przedmiotami, wtedy może stać się wolny od poddania. Karma Jogin, wyrzekając się pragnienia, poczucia posiadania i przywiązania do nieustannie zmieniających się przedmiotów w każdej chwili, wykorzenia to poddanie.
To, co Pan powiedział w tym wersie, powiedział również w osiemnastym rozdziale, wers jedenasty: Żaden człowiek, uważając się za związanego z Prakryti, nie może całkowicie porzucić działań – „Albowiem nie jest możliwe dla ucieleśnionej istoty porzucić działań całkowicie.”
Związek: W poprzednim wersie stwierdzono, że żaden człowiek nie może pozostawać bez działania nawet na chwilę w żadnym stanie. Na tej podstawie może powstać wątpliwość, że osoba może siłą powstrzymać aktywności zmysłów i wciąż uważać się za nieaktywną. Aby to rozwiązać, wypowiedziany jest następny wers.
★🔗
