Γνώριζε ότι η δράση (κάρμα) προέρχεται από τον Μπράχμα, και ο Μπράχμα αναδύεται από το Άφθαρτο (Ακσάρα). Επομένως, ο πανταχού παρών Μπράχμα εδράζεται αιωνίως στη θυσία (γιάτζνια).

**3.15. Ἑρμηνεία – «Ἐκ βρώσεως πάντα τὰ ὄντα γίνονται» – Ὁτιδήποτε καταναλίσκεται πρὸς διατήρησιν τῆς ζωτικῆς δυνάμεως καλεῖται «βρῶσις». Ὁτιδήποτε εἶναι ἡ οἰκεία τροφὴ ἑνὸς ὄντος, δι’ οὗ τὸ σῶμα αὐτοῦ γεννᾶται, συντηρεῖται καὶ τρέφεται, ἐνταῦθα προσδιορίζεται διὰ τοῦ ὅρου «βρῶσις». Οἷον, ὁ σκώληξ ζῇ τρώγων γῆν· ἡ γῆ ἄρα εἶναι ἡ βρῶσις αὐτοῦ. Τὰ τέσσαρα γένη τῶν ὄντων – τὰ ὠοτόκα (ἄνθρωποι, ζῷα, κτλ.), τὰ φυτογενῆ (δένδρα, κτλ.), τὰ ᾠοτόκα (ὄρνιθες, ὄφεις, μύρμηκες, κτλ.), καὶ τὰ ὑγρογενῆ (ψείρες, κτλ.) – πάντα ἐκ βρώσεως μόνης γίνονται καὶ, γεγονότα, διὰ βρώσεως ζῶσι. «Ἐκ ὄμβρου ἡ βρῶσις γίνεται» – Ἡ γένεσις πάντων τῶν ἐδωδίμων ὑλῶν ἀπὸ τοῦ ὕδατος προέρχεται. Χόρτος, φυτά, σπέρματα, κτλ., ἀδιαμφισβήτητως ἐξ ὕδατος γίνονται· ἀλλὰ καὶ ἡ συγκρότησις τῆς γῆς αἰτίαν ἔχει τὸ ὕδωρ. Πάντα τὰ πρὸς διατροφὴν τοῦ σώματος – βρῶσις, ὕδωρ, ἐσθής, στέγη, κτλ. – ἢ μεγάλως ἢ λεπτῶς τῷ ὕδατι συνδέονται, καὶ ἡ βάσις τοῦ ὕδατός ἐστιν ὁ ὄμβρος. «Ἐκ θυσίας ὁ ὄμβρος γίνεται» – Ὁ λόγος «Ἱερουργία» (Yajna) κυρίως δηλοῖ τὴν πράξιν τῆς προσφορᾶς. Ἀλλὰ κατὰ τὰ δόγματα τῆς Γίτας καὶ τὸν παρόντα λόγον περὶ τῆς ἐνέργειας-ἑνώσεως (Karmayoga), ἐνταῦθα ὁ λόγος «Ἱερουργία» πάσας τὰς καθηκούσας χρέιας ἀντιπροσωπεύει. Ἡ Ἱερουργία κυρίως τῷ ἀποχωρισμῷ χαρακτηρίζεται. Ἐν τῇ προσφορᾷ, ἀποχωρισμὸς τροφῆς, βουτύρου, κτλ. ὑπάρχει· ἐν τῇ δωρεᾷ, ἀποχωρισμὸς κτημάτων· ἐν τῇ ἀσκήσει, ἀποχωρισμὸς τῆς ἰδίας ἡδονῆς καὶ ἀπολαύσεως· ἐν τῇ ἐκτελέσει τῶν καθηκουσῶν χρειῶν, ἀποχωρισμὸς τῶν ἰδίων συμφερόντων, ἀνεσεως, κτλ. Διότι, ὁ λόγος «Ἱερουργία» πάσας τὰς ὑπὸ τῶν ἱερῶν γραμμάτων προστεταγμένας πράξεις, ὡς θυσίαν (havan), δωρεάν, ἄσκησιν, κτλ., ἀντιπροσωπεύει. Ἡ Βριχαδαρανυακὰ Οὐπανισὰδ διηγεῖται μῦθον. Δημιουργήσας τὰ τρία – θεούς, ἀνθρώπους, δαίμονας – ὁ Πρατζαπάτι Βράμα ἐδίδαξεν αὐτοὺς διὰ τῆς συλλαβῆς «δα». Ἐπειδὴ οἱ θεοὶ εἶχον ἀφθονίαν ἀντικειμένων ἀπολαύσεως, ἔγνωσαν τὸ «δα» ὡς «δαμάσατε ἑαυτούς» (damyata). Ἐπειδὴ οἱ ἄνθρωποι ἔχουν ἰσχυρὴν τάσιν πρὸς θησαυρισμόν, ἔγνωσαν τὸ «δα» ὡς «δότε» (datta). Ἐπειδὴ οἱ δαίμονες ἔχουν ἰσχυρὴν ῥοπὴν πρὸς βίαν (πάθησιν ἄλλων ἐμποιεῖν), ἔγνωσαν τὸ «δα» ὡς «γίνεσθε ἐλεήμονες» (dayadhvam). Οὕτως, ἡ οὐσία τῆς διδασκαλίας δοθείσης εἰς τοὺς τρεῖς – θεοὺς, ἀνθρώπους, δαίμονας – εἶναι τὸ νὰ ἐνεργῇ τις πρὸς εὐημερίαν τῶν ἄλλων. Ὅταν αἱ νεφέλαι βροντῶσι «δα δα» κατὰ τὴν ὀμβρικήν ὥραν, καὶ σήμερον ὑπενθυμίζουσιν ἡμῖν τὴν διδασκαλίαν τοῦ Βράμα (δαμάσατε, δότε, ἐλεήσατε) ὑπὸ μορφὴν ἐκτελέσεως τῶν καθηκόντων. Πῶς ἡ ἐκτέλεσις τῶν καθηκόντων ὄμβρον ἐπάγει; Ἡ φυσικὴ ἐπίδρασις τῆς συμπεριφορᾶς του ἐπ’ ἄλλων μείζων ἐστὶ τῆς ψιλῆς λέξεως – «Ὅ τι ἂν ὁ μέγας πράξῃ, οἱ κοινῶς ἀκολουθοῦσι» (Γίτα 3.21). Ἐὰν οἱ ἄνθρωποι τὰς οἰκείας χρέιας ἐκτελῶσι, τοῦτο καὶ τοὺς θεοὺς ἐπηρεάσει, οἵτινες τότε καὶ τὴν ἰδίαν χρέιαν τοῦ ὄμβρου ποιῆσαι ἐκτελοῦσι (Γίτα 3.11). Ἔστι μῦθος περὶ τούτου. Ἦσαν τέσσαρες παῖδες γεωργοί. Ἐλθόντος τοῦ μηνὸς Ἀσάδα ἀλλ’ οὐκ ὄντος ὄμβρου, ἐνόμισαν ὅτι ὁ καιρὸς τοῦ ἀροῦν ἦλθεν· κἂν μὴ ὄμβρος ᾖ, ὀφείλουσι ὅμως τὸ καθῆκον ἐν καιρῷ ἐκτελεῖν. Ταῦτα ἐνθυμηθέντες, ἀπῆλθον εἰς τὸν ἀγρὸν καὶ ἤρξαντο ἀροῦν. Ταῶνες ἰδόντες αὐτοὺς ἀροῦντας ἐθαύμασαν· τί τὸ πρᾶγμα; Οὐχὶ ὗσεν ἔτι· διὰ τί οὖν ἀροῦσιν; Μαθόντες ὅτι οἱ παῖδες τὸ καθῆκον ἐκτελοῦσιν, ἐνενόησαν· διὰ τί ἡμεῖς ὀφείλομεν ὑστερεῖν ἐν τῇ ἐκτελέσει τοῦ καθήκοντος; Ταῦτα ἐνθυμηθέντες, καὶ οἱ ταῶνες ἤρξαντο κράζειν. Ἀκούσαντες τὴν κραυγὴν τῶν ταώνων, αἱ νεφέλαι ἐθαύμασαν· πῶς οἱ ταῶνες κράζουσιν ἄνευ τοῦ ἡμετέρου βρόντου; Μαθοῦσαι τὸ ὅλον πρᾶγμα, ἐνενόησαν· διὰ τί ἡμεῖς ὀφείλομεν ἐκκλίνειν τοῦ καθήκοντος; Καὶ αὗται ἤρξαντο βροντᾶν. Ἀκούσας τὸν βρόντον τῶν νεφελῶν, ὁ Ἴνδρας ἐθαύμασεν τί γίνεται. Μαθὼν ὅτι τὸ καθῆκον ἐκτελοῦσι, ἐνενόησεν· διὰ τί ἐγὼ ὀφείλω ὑστερεῖν ἐν τῇ ἐκτελέσει τοῦ καθήκοντος; Ταῦτα ἐνθυμηθείς, ὁ Ἴνδρας ἐκέλευσε ταῖς νεφέλαις νὰ ὑετίσωσι. «Ἐκ τῆς προστεταγμένης πράξεως ἡ Ἱερουργία γίνεται» – Πᾶσαι αἱ ὑπὸ τῶν ἱερῶν γραμμάτων προστεταγμέναι πράξεις, κοσμικαί τε καὶ βεδικαί, ἐκτελούμεναι μετ’ ἀπροσπαθείας, καλοῦνται «Ἱερουργία». Τῷ βραχμαχάρινι, ἡ ἐκτέλεσις τοῦ Ἀγνιχότρα εἶναι «Ἱερουργία». Ὁμοίως, ταῖς γυναιξίν, ἡ μαγειρεία εἶναι «Ἱερουργία». Ὁ ἰατρὸς τῆς Ἀγιουρβέδας, ἐὰν ἰατρεύῃ μόνον διὰ τὴν εὐημερίαν τῶν ἀνθρώπων, τοῦτο εἶναι «Ἱερουργία» αὐτῷ. Κατὰ τὸν αὐτὸν τρόπον, ὁ μαθητὴς δύναται νὰ θεωρῇ τὰς σπουδὰς αὐτοῦ καὶ ὁ ἔμπορος τὸν ἐμπορίαν αὐτοῦ (ἐὰν ἐκτελῶνται μετ’ ἀπροσπαθείας μόνον διὰ τὴν εὐημερίαν τῶν ἄλλων) ὡς «Ἱερουργίαν». Οὕτως, πᾶσαι αἱ κατὰ τὰ ἱερὰ γράμματα χρέιαι, ἐκτελούμεναι μετ’ ἀπροσπαθείας, σέβουσαι τοὺς ὅρους τοῦ γένους (varna), τῆς σταδίας (ashrama), τοῦ τόπου καὶ τοῦ χρόνου, γίνονται τῆς φύσεως τῆς «Ἱερουργίας». Πᾶν εἶδος Ἱερουργίας ἐξ ἀνάγκης ἐκ πράξεως γεννᾶται. Καὶ δηλητήρια ὡς ἀκόνιτον καὶ σημειοκάρυον, ὅταν καθαρισθέντα καὶ ὡς φάρμακον ὑπὸ ἰατρῶν χορηγηθῶσι, γίνονται ὡς νέκταρ καὶ ὑπηρετοῦσιν εἰς θεραπείαν μεγάλων νόσων. Ὁμοίως, ἐπιθυμία, προσκόλλησις, κτητικότης, μεροληψία, ἀνισότης, ἰδιοτέλεια, ὑπερηφανία, κτλ. – πάντα ταῦτα ἐν ταῖς πράξεσιν εἶναι ὡς δηλητήριον. Ὅταν ὁ δηλητηριώδης τούτων πλευρὰ ἀφαιρεθῇ, αἱ πράξεις ἐκεῖναι νεκταροειδεῖς γίνονται καὶ ὑπηρετοῦσιν εἰς ἀφαίρεσιν τῆς μεγάλης νόσου τῆς γενέσεως καὶ τοῦ θανάτου. Αἱ τοιαῦται νεκταροειδεῖς πράξεις μόναι καλοῦνται «Ἱερουργία». «Γνῶθι ὅτι ἡ πράξις ἐκ τῶν Βέδων γίνεται» – Οἱ Βέδες προστάσσουσι τὴν μέθοδον ἐκτελέσεως τῶν χρειῶν (Γίτα 4.32). Ἐπειδὴ ἡ γνῶσις τῆς μεθόδου ἐκτελέσεως τῶν χρειῶν τοῖς ἀνθρώποις ἐκ τῶν Βέδων ἔρχεται, λέγεται ὅτι αἱ πράξεις ἐκ τῶν Βέδων γίνονται. Ὁ ὅρος «Βέδες» νοείσθω περιλαμβάνων τὰς Ῥιγβέδα, Γατζουρβέδα, Σαμαβέδα, καὶ Ἀθαρβαβέδα, ἅμα ταῖς Σμρίτισι, Πουράναις, Ἰτιχάσαις (Ραμαγιάνα, Μαχαμπχαράτα), καὶ ταῖς ἐμπειρικαῖς διδασκαλίαις τῶν ἀχαριῶν διαφόρων παραδόσεων – πάντα τὰ ἱερὰ γράμματα κατὰ τοὺς Βέδας. «Οἱ Βέδες ἐκ τοῦ Ἀφθάρτου Βράμαν γίνονται» – Ἐνταῦθα ὁ ὅρος «Βράμαν» τοὺς Βέδας δηλοῖ. Οἱ Βέδες ἐκ τοῦ Ὑπέρτατου Ἀτμαν, ὅς ἐστιν Ὑπαρξις-Συνείδησις-Μακαριότης Ἀπόλυτος (Γίτα 17.23), ἐξεφάνησαν. Οὕτως, ὁ Ὑπέρτατος Κύριός ἐστιν ἡ πηγὴ πάντων. Ἀπὸ τοῦ Ὑπέρτατου Κυρίου, οἱ Βέδες ἐκφαίνονται. Οἱ Βέδες προστάσσουσι τὴν μέθοδον ἐκτελέσεως τῶν χρειῶν. Οἱ ἄνθρωποι ἐκτελοῦσι τὰς χρέιας ἐκείνας κατὰ τὴν προστεταγμένην μέθοδον. Ἐκ τῆς ἐκτελέσεως τῶν χρειῶν ἡ Ἱερουργία γίνεται, καὶ ἐκ τῆς Ἱερουργίας ὁ ὄμβρος ἔρχεται. Ἐκ τοῦ ὄμβρου ἡ βρῶσις γίνεται, ἐκ τῆς βρώσεως τὰ ὄντα γίνονται, καὶ ἐκ τῶν ὄντων ἐκείνων, οἱ ἄνθρωποι διὰ τῆς ἐκτελέσεως τῶν χρειῶν Ἱερουργίαν ποιοῦσιν. Οὕτως, ὁ κύκλος αὕτη τῆς δημιουργίας συνεχίζεται. «Διότι, τὸ πανταχοῦ διῆκον Βράμαν ἐν τῇ Ἱερουργίᾳ ἀεὶ ἵδρυται» – Ἐνταῦθα ὁ ὅρος «Βράμαν» τὸ Ἄφθαρτον (τὸν Ὑπέρτατον Κύριον μετὰ καὶ ἄνευ μορφῆς) δηλοῖ. Διότι, εἶναι ὁ πανταχοῦ διήκων Ὑπέρτατος Κύριος, οὐχὶ οἱ Βέδες. Καίπερ πανταχοῦ διήκων, ὁ Ὑπέρτατος Κύριος ἀεὶ ἰδίως ἐν τῇ «Ἱερουργίᾳ» (τῇ καθηκούσῃ πράξει) πάρεστιν. Τὸ νόημα εἶναι ὅτι ὅπου ἂν τὸ καθῆκον μετ’ ἀπροσπαθείας ἐκτελῆται, ἐκεῖ ὁ Ὑπέρτατος Κύριος κατοικεῖ. Διότι, οἱ ἄνθρωποι ἐπιθυμοῦντες νὰ ἐπιτύχωσι τὸν Ὑπέρτατον Κύριον δύνανται ῥᾳδίως διὰ τῶν χρειῶν αὐτῶν νὰ τὸν ἐπιτύχωσι – «Λατρεύων αὐτὸν διὰ τοῦ ἰδίου καθήκοντος, ἄνθρωπος τελειότητα ἐπιτυγχάνει» (Γίτα 18.46). Ἀπορία – Εἰ ὁ Ὑπέρτατος Κύριος πανταχοῦ διήκει, διὰ τί λέγεται ὅτι ἐν τῇ Ἱερουργίᾳ μόνῃ ἀεὶ ἵδρυται; Μὴ καὶ ἀλλαχοῦ ἀεὶ ἵδρυται; Λύσις – Ὁ Ὑπέρτατος Κύριος πανταχοῦ ἴσως καὶ ἀιδίως πάρεστιν. Οὐκ ἔστιν ἀνίδαιος οὐδὲ τοπικός. Διὰ τοῦτο καὶ «πανταχοῦ διήκων» ἐνταῦθα καλεῖται. Τὸ νὰ λέγηται ὅτι «ἐν τῇ Ἱερουργίᾳ ἀεὶ ἵδρυται» σημαίνει ὅτι ἡ Ἱερουργία εἶναι τὸ μέσον τῆς αὐτοῦ ἐπιτεύξεως. Καίπερ ὕδωρ πανταχοῦ ἐν τῇ γῇ ὑπάρχει, ἐκ φρεάτων, κτλ., μόνον λαμβάνεται, οὐχὶ πανταχοῦ. Καίπερ ὕδωρ καθ’ ὅλου σωλήνος ὑπάρχει, ἐκεῖθεν μόνον λαμβάνεται ὅπου βρύσις ἢ ἄνοιγμα ὑπάρχει. Ὁμοίως, καίπερ πανταχοῦ διήκων, ὁ Ὑπέρτατος Κύριος διὰ τῆς Ἱερουργίας μόνης ἐπιτυγχάνεται. Ἡ ἐκτέλεσις πράξεων δι’ ἑαυτὸν καὶ ἡ ταύτισις ἑαυτοῦ μετὰ ἄψυχης ὕλης (σώματος, κτλ.) κώλυμα ἐν τῇ ἐπιτεύξει τοῦ πανταχοῦ διήκοντος Ὑπέρτατου Κυρίου δημιουργεῖ. Διὰ τῆς ἐκτελέσεως τοῦ καθήκοντος μετ’ ἀπροσπαθείας μόνον διὰ τὴν εὐημερίαν τῶν ἄλλων, τοῦτο τὸ κώλυμα ἀφαιρεῖται, καὶ ὁ ἀιδίως ἐπιτευχθεὶς Ὑπέρτατος Κύριος αὐτομάτως γνωρίζεται. Αὕτη ἐστὶν ἡ αἰτία δι’ ἣν ὁ Κύριος, μετὰ πολλῶν λόγων, ἰσχυρῶς ἐναποθέτει τὴν ἐκτέλεσιν τοῦ καθήκοντος τῷ Ἀρτζούνα, ὅστις τὸ καθῆκον αὐτοῦ ἀπολιπεῖν ἤθελεν. Σύνδεσμος – Κατὰ τὸν κύκλον τῆς δημιουργίας, ἡ εὐθύνη τοῦ νὰ ἐνεργῇ κατ’ αὐτόν, τουτέστι νὰ ἐκτελῇ τὸ καθῆκον αὐτοῦ, ἐπὶ μόνων τῶν ἀνθρώπων κεῖται. Διότι, ὁ Κύριος ἐν τοῖς ἑπομένοις στίχοις ἐπιπλήττει τὸν ἄνθρωπον ὅστις τὸ καθῆκον αὐτοῦ οὐκ ἐκτελεῖ.