Ως ειδικός μεταφραστής ινδουιστικών πνευματικών κειμένων, παρουσιάζω την μετάφραση του σχολιασμού για τη Μπαγκαβάντ Γκίτα (Κεφάλαιο 3, στίχος 19) στα Ελληνικά, διατηρώντας το νόημα, το πνευματικό βάθος και τις πολιτισμικές αποχρώσεις, με χρήση ορολογίας κατάλληλης για τον ελληνικό θρησκευτικό λόγο.
**Κείμενο προς μετάφραση:**
Γι’ αυτό, εκτέλεσε διαρκώς το καθήκον σου χωρίς προσκόλληση· διότι εκτελώντας δράση χωρίς προσκόλληση, ο άνθρωπος φθάνει στο Ανώτατο.
**Σχολιασμός:**
Η λέξη «γι’ αυτό» εδώ συνδέει αυτόν τον στίχο με τους προηγούμενους. Στους προηγούμενους στίχους, ο Κύριος δήλωσε ότι, αν και δεν υπάρχει ανάγκη για έναν τελειοποιημένο μεγάλο ψυχή να δράσει για τον εαυτό του, οι δράσεις εξακολουθούν να εκτελούνται από αυτόν για την ευημερία του κόσμου. Ως εκ τούτου, χρησιμοποιώντας τη λέξη «γι’ αυτό», ο Κύριος οδηγεί τον Αρτζούνα να εκτελέσει ομοίως (με απαθή στάση) το καθήκον του και να φθάσει στο Ανώτατο. Ο λόγος είναι ότι δεν υπάρχει σκοπός να εκτελεί ή να μην εκτελεί δράση για τον ουσιαστικό Εαυτό του. Η δράση είναι πάντα για τον «άλλο» (τους άλλους), όχι για τον «Εαυτό». Επομένως, εκτελώντας δράση για τους άλλους, η προσκόλληση στη δράση καταστρέφεται και κάποιος εγκαθίσταται στην αληθινή του φύση.
Η προσκόλληση είναι η έλξη προς αντικείμενα που είναι ξένα προς τη δική του φύση (αδρανή). Για να απελευθερωθεί κανείς από την προσκόλληση, είναι ουσιώδες να γνωρίζει την αιτία της. Η πεποίθηση «Είμαι το σώμα» και «Το σώμα είναι δικό μου» αποτυπώνει τη σημασία των φθαρτών αντικειμένων όπως το σώμα στο εσωτερικό ον. Αυτή ακριβώς η αιτία οδηγεί σε προσκόλληση προς αυτά τα αντικείμενα.
Είναι η προσκόλληση που προκαλεί την πτώση, όχι η δράση. Λόγω της προσκόλλησης μόνο, ο άνθρωπος, θεωρώντας τον εαυτό του σχετιζόμενο με αδρανή αντικείμενα όπως το σώμα, τις αισθήσεις, το νου, τη διάνοια κ.λπ., εκτελεί διάφορες δράσεις για τη δική του άνεση και απόλαυση. Μια τέτοια σχέση, που υποτίθεται με προσκόλληση λόγω αδράνειας, είναι η αιτία της επαναλαμβανόμενης γέννησης και θανάτου του ανθρώπου — «η συσχέτιση με τους τρόπους της φύσης είναι η αιτία της γέννησής του σε καλά και κακά σπλάχνα» (Γκίτα 13.21). Εκτελώντας δράση χωρίς προσκόλληση, η σχέση με την αδράνεια διακόπτεται.
Ένας προσκολλημένος άνθρωπος δεν μπορεί να κάνει καλό στους άλλους, ενώ από έναν απαθή άνθρωπο, η ευημερία όλων των όντων συμβαίνει φυσικά και αυθόρμητα. Όλες οι δράσεις του είναι αποκλειστικά για την ευημερία των άλλων.
Με τα υλικά (σώμα κ.λπ.) που λάβαμε από τον κόσμο, έχουμε εκτελέσει δράσεις μόνο για τον εαυτό μας μέχρι τώρα. Τα έχουμε χρησιμοποιήσει για τη δική μας απόλαυση και συσσώρευση. Επομένως, ο κόσμος έχει ένα χρέος πάνω μας, και για να το αποπληρώσουμε, είναι απαραίτητο να δρούμε μόνο για την ευημερία του κόσμου. Εκτελώντας δράση για τον εαυτό μας (με επιθυμία για αποτελέσματα), το παλιό χρέος δεν εξοφλείται· μάλλον, ένα νέο χρέος προκύπτει. Για να απελευθερωθεί κανείς από το χρέος, πρέπει να γεννιέται επανειλημμένα στον κόσμο. Εκτελώντας όλες τις δράσεις αποκλειστικά για την ευημερία των άλλων, το παλιό χρέος εξοφλείται, και κάνοντας τίποτα για τον εαυτό του και μη επιθυμώντας τίποτα, δεν προκύπτει νέο χρέος. Έτσι, όταν το παλιό χρέος εξοφλείται και δεν παράγεται νέο χρέος, χωρίς να παραμένει αιτία δεσμού, ο άνθρωπος απελευθερώνεται αυτόματα.
Καμία δράση δεν είναι διαρκής, αλλά η προσκόλληση (στο εσωτερικό ον) είναι διαρκής. Επομένως, ο Κύριος χρησιμοποιεί τις λέξεις «διαρκώς» και «χωρίς προσκόλληση» για να οδηγήσει κάποιον να είναι διαρκώς ελεύθερος από προσκόλληση. Ο αναζητητής πρέπει διαρκώς να διατηρεί τη συνειδητοποίηση, «Δεν πρέπει να είμαι προσκολλημένος πουθενά». Το νόημα των παραπάνω λέξεων είναι ότι ενώ παραμένει διαρκώς απροσκόλλητος, όποιο καθήκον προκύπτει μπροστά του πρέπει να εκτελείται, θεωρώντας το απλώς ως καθήκον.
Στην πραγματικότητα, αν κοιτάξουμε, η προσκόλληση δεν είναι διαρκής στο εσωτερικό ον κανενός. Όταν ο κόσμος δεν είναι διαρκής, αλλάζοντας κάθε στιγμή, πώς μπορεί η προσκόλληση σε αυτόν να είναι διαρκής; Ακόμα κι έτσι, η προσκόλληση φαίνεται διαρκής με το υποτιθέμενο «Εγώ».
«Καθήκον» αναφέρεται σε αυτό που κάποιος μπορεί να κάνει και πρέπει να κάνει. Με άλλα λόγια, καθήκον σημαίνει εγκατάλειψη των ιδιοτελών συμφερόντων του και κάνοντας καλό στους άλλους, δηλαδή εκπλήρωση αυτής της δικαιολογημένης από τις γραφές, δίκαιης απαίτησης των άλλων που έχουμε την ικανότητα να εκπληρώσουμε. Έτσι, το καθήκον σχετίζεται με την ευημερία των άλλων.
Ο καθένας είναι ελεύθερος και ικανός στην εκπλήρωση του καθήκοντός του· κανείς δεν είναι εξαρτημένος ή ανίκανος. Ωστόσο, λόγω αμέλειας και τεμπελιάς, η κακή συνήθεια του να μην εκτελείται το καθήκον αναπτύσσεται, και λόγω επιθυμίας για αποτελέσματα, η εκπλήρωση του καθήκοντος φαίνεται δύσκολη στο παρόν. Διαφορετικά, τίποτα δεν είναι τόσο εύκολο όσο η εκπλήρωση του καθήκοντος. Το καθήκον σχετίζεται με τις περιστάσεις. Ο άνθρωπος μπορεί ελεύθερα να εκπληρώσει το καθήκον του σε κάθε περίσταση. Εκπληρώνοντας το καθήκον, η προσκόλληση καταστρέφεται. Κάνοντας αυτό που δεν πρέπει να γίνει και μην εκτελώντας καθήκον, η προσκόλληση αυξάνεται. Εκτελώντας καθήκον, δηλαδή δράση για την ευημερία των άλλων, η προσκόλληση στο παρόν καταστρέφεται, και μη επιθυμώντας τίποτα, η προσκόλληση στο μέλλον καταστρέφεται.
Η λέξη «εκτέλεσε» υπονοεί ότι το καθήκον πρέπει να εκτελείται πολύ προσεκτικά, με ενθουσιασμό, επιμέλεια και σύμφωνα με τις προσταγές των γραφών. Η παραμικρή αμέλεια στην εκτέλεση του καθήκοντος μπορεί να εμποδίσει την τελειοποίηση της Κάρμα Γιόγκα.
Σύμφωνα με τη βάρνα (τάξη), το άσραμα (στάδιο ζωής), τη φύση και τις περιστάσεις του, όποιο καθήκον ορίζεται από τις γραφές για ένα άτομο, όταν προκύψει η ευκαιρία, αυτό και μόνο είναι το «φυσικό του καθήκον». Ακόμα κι αν κάποιο ελάττωμα εμφανιστεί στο φυσικό καθήκον, δεν πρέπει να εγκαταλειφθεί (Γκίτα 18.48)· διότι ένα άτομο που εκτελεί το φυσικό του καθήκον δεν συγκεντρώνει αμαρτία (Γκίτα 18.47). Επομένως, εδώ ο Κύριος είναι σαν να λέει στον Αρτζούνα: Είσαι Κσάτρια· επομένως, η μάχη (ακόμα κι αν φαίνεται τρομερή) είναι το φυσικό σου καθήκον, όχι μια τρομερή δράση. Ως εκ τούτου, κάποιος πρέπει να εκτελεί το φυσικό καθήκον που προκύπτει μπροστά του, χωρίς προσκόλληση. Μόνο με το να είναι απροσκόλλητος επιτυγχάνεται η ισοροπία.
**Ειδικό Σημείο:**
Όταν η ψυχή παίρνει γέννηση σε ανθρώπινη μορφή, λαμβάνει όλα τα υλικά όπως σώμα, πλούτο, γη, σπίτι κ.λπ., και όταν φεύγει από εδώ, όλα τα υλικά αφήνονται πίσω. Αυτό το απλό γεγονός αποδεικνύει εύκολα ότι όλα τα υλικά όπως το σώμα κ.λπ., λαμβάνονται, δεν είναι δικά μας. Όπως ένας άνθρωπος πηγαίνει σε ένα γραφείο για να δουλέψει, λαμβάνει όλα τα υλικά όπως καρέκλα, τραπέζι, χαρτί κ.λπ., μόνο για να κάνει τη δουλειά του γραφείου, όχι για να τα θεωρήσει δικά του και να τα πάρει σπίτι. Ομοίως, ο άνθρωπος λαμβάνει όλα τα υλικά όπως το σώμα κ.λπ., στον κόσμο μόνο για να κάνει τη δουλειά (υπηρεσία) του κόσμου, όχι για να τα θεωρήσει δικά του. Αν ένας άνθρωπος δουλέψει για το γραφείο με επιμέλεια και ενθουσιασμό, λαμβάνει μισθό σε αντάλλαγμα για αυτή τη δουλειά. Η δουλειά είναι για το γραφείο, και ο μισθός είναι για τον εαυτό του. Με τον ίδιο τρόπο, εκτελώντας όλη τη δουλειά μόνο για τον κόσμο, η σχέση κάποιου με τον κόσμο διακόπτεται, και η εμπειρία της Γιόγκα (η αιώνια σχέση του με το Ανώτατο) επιτυγχάνεται. «Κάρμα» και «Γιόγκα» μαζί ονομάζονται Κάρμα Γιόγκα. Το Κάρμα είναι για τον κόσμο, και η Γιόγκα είναι για τον εαυτό. Αυτή η Γιόγκα είναι σαν ο μισθός.
Ο κόσμος είναι το πεδίο των οργάνων. Εδώ, κάθε υλικό λαμβάνεται ως όργανο, ποτέ για απόλαυση και συσσώρευση. Τα κοσμικά υλικά δεν είναι δικά μας και δεν είναι καθόλου για τον εαυτό μας. Επιτυγχάνοντας το δικό μας αντικείμενο — την Ανώτατη Αρχή — η επιθυμία να επιτευχθεί οποιοδήποτε άλλο αντικείμενο παύει (Γκίτα 6.22). Αλλά τα κοσμικά αντικείμενα, όσα κι αν αποκτηθούν, η επιθυμία να τα αποκτήσει κανείς ποτέ δεν παύει· μάλλον, αυξάνεται.
Όταν ο άνθρωπος θεωρεί το ληφθέν αντικείμενο ως δικό του και για τον εαυτό του, δεσμεύεται λόγω αυτού του λάθους. Για να αφαιρεθεί αυτό το λάθος, η πρακτική της Κάρμα Γιόγκα είναι το εύκολο και εξαιρετικό μέσο. Ο Κάρμα Γιόγκι, μη θεωρώντας κανένα αντικείμενο ως δικό του και για τον εαυτό του, το αφιερώνει (θεωρώντας το δικό τους) στην υπηρεσία των άλλων. Έτσι, γίνεται εύκολα ελεύθερος από τον κοσμικό δεσμό.
Όλα τα όντα εκτελούν δράση, αλλά υπάρχει τεράστια διαφορά μεταξύ των δράσεων που εκτελούνται από ένα συνηθισμένο ον και έναν Κάρμα Γιόγκι. Ένας συνηθισμένος άνθρωπος (δράστης) εκτελεί δράση με προσκόλληση, ιδιοκτησιακή στάση, επιθυμία κ.λπ., ενώ ένας Κάρμα Γιόγκι εκτελεί δράση έχοντας εγκαταλείψει την προσκόλληση, την ιδιοκτησιακή στάση, την επιθυμία κ.λπ. Η ροή των δράσεων του δράστη είναι προς τον εαυτό του, και η ροή των δράσεων του Κάρμα Γιόγκι είναι προς τον κόσμο. Επομένως, ο δράστης είναι δεσμευμένος, και ο Κάρμα Γιόγκι είναι απελευθερωμένος.
«Διότι, εκτελώντας δράση χωρίς προσκόλληση» — Είναι ο άνθρωπος που συνδέει τον εαυτό του με τον κόσμο με προσκόλληση, όχι ο κόσμος. Επομένως, είναι καθήκον του ανθρώπου να εκτελεί όλες τις δράσεις μόνο για την ευημερία του κόσμου και να μην επιθυμεί κανένα καρπό σε αντάλλαγμα. Έτσι, εκτελώντας δράση για τον κόσμο χωρίς προσκόλληση, δηλαδή με το αίσθημα «Δεν επιθυμώ τίποτα από κανέναν», η σχέση του με τον κόσμο διακόπτεται αυτόματα.
Ο Κάρμα Γιόγκι διακόπτει τη σχέση του με τα παρόντα αντικείμενα υπηρετώντας τον κόσμο και με τα μελλοντικά αντικείμενα μη επιθυμώντας τίποτα.
Σε μια πανήγυρη, εθελοντές υπηρετούν τους ταξιδιώτες όλη την ημέρα, θεωρώντας το καθήκον τους, και δεν επιθυμούν τίποτα σε αντάλλαγμα από κανέναν· επομένως, τη νύχτα ενώ κοιμούνται, δεν θυμούνται κανέναν. Ο λόγος είναι ότι ενώ υπηρετούσαν, δεν επιθυμούσαν τίποτα από κανέναν. Ομοίως, αυτός που εκτελεί όλες τις δράσεις με πνεύμα υπηρεσίας μόνο για τους άλλους και δεν επιθυμεί σεβασμό, έπαινο κ.λπ., από κανέναν, δεν θυμάται τον κόσμο. Γίνεται εύκολα ελεύθερος από τον κοσμικό δεσμό.
Όλοι εκτελούν δράση, αλλά η Κάρμα Γιόγκα συμβαίνει μόνο όταν οι δράσεις εκτελούνται χωρίς προσκόλληση για τους άλλους. Η προσκόλληση μπορεί να καταστραφεί μόνο εκτελώντας καθήκον που εγκρίνεται από τις γραφές — «η απάθεια προκύπτει από το Ντάρμα» (Μάνας 3.16.1). Η προσκόλληση δεν μπορεί ποτέ να καταστραφεί εκτελώντας δράσεις που απαγορεύονται από τις γραφές.
«Φθάνει στο Ανώτατο» — Όπως στην τριακοστή τέταρτη στροφή του δέκατου τρίτου κεφαλαίου, ο Κύριος χρησιμοποίησε τη λέξη «Ανώτατο» για να δηλώσει την επίτευξη του Ανώτατου από τον Σάνκυα Γιόγκι, ομοίως εδώ, με τη λέξη «Ανώτατο», δηλώνει την επίτευξη του Ανώτατου από τον Κάρμα Γιόγκι. Το νόημα είναι ότι όποιο δρόμο κι αν ακολουθήσει ένας αναζητητής (σύμφωνα με την τάση, την πίστη και την ικανότητα) — Κάρμα Γιόγκα, Γνάνα Γιόγκα ή Μπακτί Γιόγκα — το αντικείμενο που πρέπει να επιτευχθεί μέσω αυτού είναι μόνο το Ανώτατο (Γκίτα 5.4-5). Η αρχή που μπορεί να επιτευχθεί μπορεί να είναι μόνο εκείνη στην επίτευξη της οποίας δεν υπάρχει εναλλακτική, αμφιβολία ή απελπισία, και που υπάρχει πάντα, υπάρχει σε όλα τα μέρη, σε όλους τους χρόνους, για όλους, είναι δική όλων, και από την οποία κανείς δεν μπορεί ποτέ να διαχωριστεί ούτε ελάχιστα σε καμία κατάσταση, δηλαδή που επιτυγχάνεται πάντα από όλους σε αδιαχώριστη μορφή.
**Αμφιβολία:**
Ενώ εκτελεί δράση, πώς μπορεί η αίσθηση του δράστη του Κάρμα Γιόγκι να καταστραφεί; Διότι χωρίς την καταστροφή της αίσθησης του δράστη, η εμπειρία της Ανώτατης Αρχής δεν είναι δυνατή.
**Επίλυση:**
Ένας συνηθισμένος άνθρωπος εκτελεί όλες τις δράσεις για τον εαυτό του. Εκτελώντας δράση για τον εαυτό του, η αίσθηση του δράστη παραμένει στον άνθρωπο. Ένας Κάρμα Γιόγκι δεν εκτελεί καμία δραστηριότητα για τον εαυτό του. Πιστεύει ότι όποια υλικά λαμβάνονται από τον κόσμο — σώμα, αισθήσεις, νους, διάνοια, αντικείμενα, χρήματα κ.λπ. — όλα ανήκουν στον κόσμο μόνο, όχι στον εαυτό του. Όποτε λάβει μια ευκαιρία, αφιερώνει αυτά τα υλικά, το χρόνο, την ικανότητα κ.λπ., στην υπηρεσία του κόσμου. Ενώ τα αφιερώνει στην υπηρεσία του κόσμου, ο Κάρμα Γιόγκι πιστεύει ότι αφιερώνει τα αντικείμενα του κόσμου στην υπηρεσία του κόσμου, δηλαδή τα υλικά, ο χρόνος, η ικανότητα κ.λπ., ανήκουν σε αυτούς που υπηρετούνται. Πιστεύοντας έτσι, η αίσθηση του δράστη δεν παραμένει.
Στη δράστικη ιδιότητα, η αιτία είναι η απολαυστική ιδιότητα. Ο Κάρμα Γιόγκι δεν εκτελεί δράση ελπίζοντας για απόλαυση. Ένας άνθρωπος που ελπίζει για απόλαυση δεν είναι Κάρμα Γιόγκι. Όπως όταν κάποιος πλένει το δικό του πρόσωπο με τα δικά του χέρια, δεν προκύπτει το αίσθημα ότι «Έκανα μια μεγάλη χάρη»· διότι ο άνθρωπος θεωρεί και τα δύο χέρια και το πρόσωπο ως δικά του μέλη, ομοίως, ο Κάρμα Γιόγκι θεωρεί επίσης το σώμα ως μέλος του κόσμου. Επομένως, αν ένα μέλος έχει υπηρετήσει τον κάτοχο του μέλους, τι αίσθηση δράστη μπορεί να υπάρχει;
Είναι κανόνας ότι ο σκοπός με τον οποίο ο άνθρωπος ασχολείται με τη δράση, με την ολοκλήρωση της δράσης, απορροφάται σε αυτόν ακριβώς τον στόχο. Όπως ένας έμπορος ασχολείται με επιχειρήσεις για το σκοπό του πλούτου μόνο, έτσι με το κλείσιμο του καταστήματος, η προσοχή του πηγαίνει αυτόματα προς τα χρήματα, και αρχίζει να τα μετρά. Η προσοχή του δεν πηγαίνει προς το ποιος ήρθε σήμερα, από ποια κοινότητα ήρθε κ.λπ. Ο λόγος είναι ότι δεν έχει σκοπό με τους πελάτες. Ένας άνθρωπος που εκτελεί δράση με το σκοπό του κόσμου, όσο απορροφημένος κι αν είναι στον κόσμο, δεν μπορεί να έχει ενότητα με τον κόσμο· διότι στην πραγματικότητα, δεν υπάρχει ενότητα με τον κόσμο. Ο κόσμος αλλάζει διαρκώς και είναι αδρανής, ενώ ο «Εαυτός» (η δική του φύση) είναι αμετάβλητος και συνειδητός. Αλλά αυτός που εκτελεί δράση με το σκοπό του Ανώτατου επιτυγχάνει ενότητα με το Ανώτατο (είτε το βιώνει ο αναζητητής είτε όχι)· διότι ο «Εαυτός» έχει μια αυτόματα εγκατεστημένη (ουσιαστική) ενότητα με το Ανώτατο. Έτσι, όταν ο δράστης γίνεται «καθήκον» και γίνεται ένας με το σκοπό του (την Ανώτατη Αρχή), τότε το ερώτημα της αίσθησης του δράστη δεν παραμένει.
Ο σκοπός για τον οποίο ο Κάρμα Γιόγκι εκτελεί όλες τις δράσεις — η επίτευξη της Ανώτατης Αρχής — σε αυτήν (την Ανώτατη Αρχή) δεν υπάρχει αίσθηση δράστη ή δράστικη ιδιότητα (το να είναι δράστης). Επομένως, λόγω της εμπειρίας της ενότητας με αυτόν τον σκοπό στην αρχή και το τέλος κάθε δράσης, η αίσθηση του δράστη δεν παραμένει στον Κάρμα Γιόγκι.
Κάθε δράση που εκτελείται από οποιοδήποτε ον έχει αρχή και τέλος. Καμία δράση δεν είναι διαρκής. Επομένως, η δράστικη ιδιότητα κανενός δεν είναι διαρκής· μάλλον, με το τέλος της δράσης, η δράστικη ιδιότητα επίσης τελειώνει. Αλλά ο άνθρωπος κάνει το λάθος ότι όταν εκτελεί κάποια δράση, θεωρεί τον εαυτό του δράστη αυτής της δράσης, και ακόμα και όταν δεν εκτελεί αυτή τη δράση, συνεχίζει να θεωρεί τον εαυτό του τον ίδιο δράστη. Έτσι, θεωρώντας διαρκώς τον εαυτό του δράστη, η αίσθηση του δράστη του δεν καταστρέφεται· μάλλον, γίνεται σταθερή. Για παράδειγμα, ένας άνθρωπος είναι ομιλητής ενώ δίνει διάλεξη, αλλά αν σε άλλες στιγμές επίσης θεωρεί τον εαυτό του ομιλητή, τότε η αίσθηση του δράστη του δεν καταστρέφεται. Θεωρώντας διαρκώς τον εαυτό του λέκτορα, προκύπτει το αίσθημα στο νου του ότι «οι ακροατές πρέπει να με υπηρετούν, να με σέβονται, να εκπληρώνουν τις ανάγκες μου» και «Πώς μπορώ να καθίσω με αυτούς τους συνηθισμένους ανθρώπους, πώς μπορώ να κάνω αυτή τη συνηθισμένη δουλειά;» κ.λπ. Έτσι, η σχέση του με τη δράση της διάλεξης παραμένει σταθερή. Ο λόγος για αυτό είναι το αίσθημα της απόκτησης κάτι — πλούτου, σεβασμού, έπαινου, άνεσης κ.λπ. — από τη δράση της διάλεξης. Αν δεν υπάρχει αίσθημα απόκτησης τίποτα για τον εαυτό του, τότε η δράστικη ιδιότητα παραμένει περιορισμένη μόνο στην εκτέλεση της δράσης, και με την ολοκλήρωση της δράσης, η δράστικη ιδιότητα απορροφάται στον σκοπό της.
Όπως ο άνθρωπος θεωρεί τον εαυτό του απολαυστή, δηλαδή αυτόν που τρώει, μόνο ενώ τρώει, όχι μετά το φαγητό, ομοίως, ο Κάρμα Γιόγκι θεωρεί τον εαυτό του δράστη μιας δράσης μόνο ενώ εκτελεί αυτή τη δράση, όχι σε άλλες στιγμές. Για παράδειγμα, ένας Κάρμα Γιόγκι είναι λέκτορας και έχει μεγάλο σεβασμό ανάμεσα στους ανθρώπους. Αλλά αν ποτέ πρέπει να ακούσει μια διάλεξη, μπορεί να καθίσει οπουδήποτε και να ακούσει τη διάλεξη εύκολα. Τότε, δεν χρειάζεται ούτε σεβασμό ούτε ψηλή θέση· διότι τότε θεωρεί τον εαυτό του ακροατή, όχι λέκτορα. Αν μετά από μια διάλεξη, λάβει το έργο του καθαρισμού ενός δωματίου, εκτελεί αυτό το έργο με την ίδια επιμέλεια με την οποία εκτελεί το έργο της διάλεξης. Δεν προκύπτει ούτε η παραμικρή αίσθηση στο νου του ότι «Όντας τόσο σπουδαίος λέκτορας, πώς μπορώ να κάνω αυτή τη χαμηλή δουλειά του καθαρισμού δωματίου! Τι θα πουν οι άνθρωποι! Η τιμή μου θα καταπατηθεί» κ.λπ. Θεωρεί τον εαυτό του λέκτορα ενώ δίνει διάλεξη, ακροατή ενώ ακούει διάλεξη, και καθαριστή δωματίου ενώ καθαρίζει δωμάτιο. Επομένως, η αίσθηση του δράστη του δεν είναι σταθερή. Αυτό που δεν είναι σταθερό, αλλά συνεχώς αλλάζει, δεν υπάρχει πραγματικά, και η σχέση του επίσης δεν είναι σταθερή — αυτή είναι η αρχή. Μόλις το βλέμμα του αναζητητή πάει σε αυτήν την αρχή, βιώνει την πραγματικότητα (τη φύση χωρίς την αίσθηση του δράστη).
Ο Κάρμα Γιόγκι εκτελεί όλες τις δράσεις με το ίδιο αίσθημα με το οποίο ένας ηθοποιός που παίζει ένα ρόλο εκτελεί σε ένα δράμα. Όπως σε ένα δράμα, ο ρόλος του Χαρισχάνδρα είναι μόνο για το έργο, και με το τέλος του έργου, ο ρόλος του Χαρισχάνδρα εγκαταλείπεται μαζί με το ρόλο, ομοίως, η δράστικη ιδιότητα του Κάρμα Γιόγκι περιορίζεται μόνο στην εκτέλεση της δράσης, σαν ένας ρόλος. Όπως σε ένα δράμα, το άτομο που παίζει τον Χαρισχάνδρα, ενώ εκτελεί όλες τις δράσεις του Χαρισχάνδρα, δεν θεωρεί στην πραγματικότητα τον εαυτό του δράστη αυτών των δράσεων (τον πραγματικό Χαρισχάνδρα), ομοίως, ο
★🔗
