Kwa hivyo, daima fanya wajibu wako bila shauku; kwani kwa kutenda tendo bila shauku, mwanadamu hufikia Aliye Juu.
**Ufafanuzi:** Neno 'kwa hivyo' hapa kinachananisha aya hii na zile zilizotangulia. Katika aya zilizopita, Bwana alisema kwamba ingawa hakuna haja kwa mtu mkuu aliokamilika kutenda kwa ajili yake mwenyewe, bado matendo yanafanywa naye kwa maslahi ya ulimwengu. Kwa hivyo, kwa kutumia neno 'kwa hivyo', Bwana anamwamrisha Arjuna afanye vivyo hivyo (kwa mtazamo usio na tamaa) wajibu wake na kufikia Aliye Juu. Sababu ni kwamba hakuna madhumuni katika kutenda au kutotenda tendo kwa ajili ya 'Nafsi' yake muhimu. Tendo daima ni kwa 'wengine', si kwa 'Nafsi'. Kwa hivyo, kwa kutenda tendo kwa ajili ya wengine, shauku kwa tendo huliwa, na mtu hubaki katika asili yake ya kweli.
Shauku ni mvutano kuelekea vitu ambavyo ni geni kwa asili ya mtu (isiyo na uhai). Ili kuwa huru na shauku, ni muhimu kujua sababu yake. Imani "mimi ni mwili" na "Mwili ni wangu" huchapa umuhimu wa vitu vinavyoharibika kama mwilini kwenye kiumbe cha ndani. Sababu hiyo hiyo inasababisha shauku kuelekea vitu hivyo.
Ni shauku inayosababisha anguko, si tendo. Kwa sababu ya shauku pekee, mwanadamu, akijiona kuhusiana na vitu visivyo na uhai kama mwili, hisi, akili, fikra, n.k., hufanya matendo mbalimbali kwa ajili ya faraja na starehe yake mwenyewe. Uhusiano kama huo, uliodhaniwa kwa shauku kwa sababu ya kutokuwa na uhai, ndio sababu ya mwanadamu kuzaliwa na kufa mara kwa mara—"ushirikiano na hali za asili ndio sababu ya kuzaliwa kwake katika matumbo mazuri na mabaya" (Gita 13.21). Kwa kutenda tendo bila shauku, uhusiano na hali ya kutokuwa na uhai hukatika.
Mtu aliye na shauku hawezi kuwafanyia wengine wema, ilhali kutoka kwa mtu asiye na shauku, maslahi ya viumbe vyote hufanyika kwa asili na kwa hiari. Matendo yake yote ni kwa maslahi ya wengine pekee.
Kwa vifaa (mwili, n.k.) vilivyopatikana kutoka ulimwenguni, tumefanya matendo kwa ajili yetu wenyewe tu hadi sasa. Tumewatumia kwa starehe na kusanyiko letu wenyewe. Kwa hivyo, ulimwengu una deni juu yetu, na kulipa deni hilo, ni lazima kutenda kwa maslahi ya ulimwengu tu. Kwa kutenda tendo kwa ajili ya mwenyewe (kutamani matokeo), deni la zamani halifutwi; badala yake, deni jipya linajengwa. Ili kuwa huru na deni, mtu analazimika kuzaliwa mara kwa mara ulimwenguni. Kwa kutenda matendo yote kwa maslahi ya wengine tu, deni la zamani hufutwa, na kwa kutofanya chochote kwa ajili yake mwenyewe na kutotamani chochote, hakuna deni jipya linalojengwa. Hivyo, deni la zamani likifutwa na hakuna deni jipya linalozalishwa, bila sababu yoyote ya kufungwa ikibaki, mwanadamu huruhusiwa kwa hiari.
Hakuna tendo linalodumu, lakini shauku (katika kiumbe cha ndani) inadumu. Kwa hivyo, Bwana anatumia maneno 'daima' na 'bila shauku' kumwamrisha mtu awe huru na shauku daima. Mtafutaji anapaswa kudumisha dhamira, "Sipaswi kuwa na shauku popote pale." Maana ya maneno hapo juu ni kwamba wakati wa kubaki bila shauku daima, wajibu wowote uliowekwa ujao mbele ya mtu unapaswa kutekelezwa, ukizingatiwa kuwa ni wajibu tu.
Kwa kweli, ikiwa inaonekana, shauku haidumu katika kiumbe cha ndani cha mtu yeyote. Ulipoulimwengu haudumu, ukibadilika kila wakati, shauku kwa huo inawezaje kudumu? Hata hivyo, shauku inaonekana kudumu na 'mimi' iliyodhaniwa.
'Wajibu' inamaanisha kile ambacho mtu anaweza kufanya na anapaswa kufanya. Kwa maneno mengine, wajibu unamaanisha kuacha masilahi binafsi na kuwafanyia wengine wema, yaani, kutimiza hitaji hilo la haki la wengine lililoidhinishwa na maandiko ambalo tuna uwezo wa kutimiza. Hivyo, wajibu unahusiana na maslahi ya wengine.
Kila mtu ni huru na ana uwezo katika kutimiza wajibu wake; hakuna mtu anayetegemea au asiye na uwezo. Hata hivyo, kwa sababu ya uzembe na uvivu, tabia mbaya ya kutofanya wajibu huibuka, na kwa sababu ya tamaa ya matokeo, kutimiza wajibu kunaonekana kuwa ngumu kwa sasa. Vinginevyo, hakuna kitu rahisi kama kutimiza wajibu. Wajibu unahusiana na hali. Mwanadamu anaweza kutimiza wajibu wake kwa uhuru katika kila hali. Kwa kutimiza wajibu, shauku huliwa. Kwa kufanya kile kisichopaswa kufanywa na kutofanya wajibu, shauku huongezeka. Kwa kutekeleza wajibu, yaani, tendo kwa maslahi ya wengine, shauku kwa sasa huliwa, na kwa kutotamani chochote, shauku kwa wakati ujao huliwa.
Neno 'fanya' lina maana kwamba wajibu unapaswa kutekelezwa kwa uangalifu mkubwa, kwa shauku, kwa bidii, na kulingana na maagizo ya maandiko. Uangalifu mdogo katika kutekeleza wajibu unaweza kuzuia ukamilifu wa Karma Yoga.
Kulingana na varna (tabaka), ashrama (hatua ya maisha), asili, na hali ya mtu, wajibu wowote uliowekwa na maandiko ulioonyeshwa kwa mtu, wakati nafasi inapotokea, huo ndio 'wajibu wake wa asili'. Hata kama kosa fulani linaonekana katika wajibu wa asili, mtu haipaswi kuiacha (Gita 18.48); kwa sababu mtu anayetimiza wajibu wake wa asili hajikoseshi dhambi (Gita 18.47). Kwa hivyo, hapa Bwana anasema kama kumwambia Arjuna: Wewe ni Kshatriya; kwa hivyo, kupigana (hata kama kunaonekana kuwa cha kutisha) ndio wajibu wako wa asili, si tendo la kutisha. Kwa hivyo, mtu anapaswa kutimiza wajibu wa asili unaomkabili, bila shauku. Kwa kuwa bila shauku tu ndipo usawa unapatikana.
**Hoja Maalum:** Wakati nafsi inapozaliwa katika umbo la kibinadamu, inapokea vifaa vyote kama mwili, mali, ardhi, nyumba, n.k., na inapoondoka hapa, vifaa vyote vinasalia. Ukweli huu rahisi unathibitisha kwa urahisi kwamba vifaa vyote kama mwili, n.k., vinapokelewa, si vya mtu mwenyewe. Kama vile mtu anavyoenda ofisini kufanya kazi, anapokea vifaa vyote kama kiti, meza, karatasi, n.k., kwa ajili ya kufanya kazi ya ofisi tu, si kuzizingatia kuwa zake mwenyewe na kuzichukua nyumbani. Vivyo hivyo, mwanadamu anapokea vifaa vyote kama mwili, n.k., ulimwenguni kwa ajili ya kufanya kazi (huduma) ya ulimwengu tu, si kuzizingatia kuwa zake mwenyewe. Ikiwa mtu anafanya kazi kwa ofisi kwa bidii na shauku, anapokea mshahara kwa ajili ya kazi hiyo. Kazi ni kwa ajili ya ofisi, na mshahara ni kwa ajili yake mwenyewe. Kwa njia ile ile, kwa kutekeleza kazi zote kwa ajili ya ulimwengu tu, uhusiano wa mtu na ulimwengu hukatika, na uzoefu wa Yoga (uhusiano wake wa milele na Aliye Juu) unapatikana. 'Karma' na 'Yoga' pamoja huitwa Karma Yoga. Karma ni kwa ajili ya ulimwengu, na Yoga ni kwa ajili ya mtu mwenyewe. Yoga hii ni kama mshahara.
Ulimwengu ni uwanja wa vyombo. Hapa, kila kifaa kinapokelewa kama chombo, kamwe kwa starehe na kusanyiko. Vifaa vya kidunia si vya mtu mwenyewe wala si kwa ajili yake mwenyewe hata kidogo. Baada ya kufikia kitu chake mwenyewe—Kanuni Kuu—tamaa ya kufikia kitu kingine chochote inakoma (Gita 6.22). Lakini vitu vya kidunia, vingapi vinavyopatikana, tamaa ya kuvifikia haikomi kamwe; badala yake, huongezeka.
Wakati mwanadamu anapozingatia kitu kilichopokelewa kuwa chake mwenyewe na kwa ajili yake mwenyewe, anafungwa kwa sababu ya makosa haya. Ili kuondoa makosa haya, mazoezi ya Karma Yoga ndiyo njia rahisi na bora. Karma Yogi, asiyezingatia kitu chochote kuwa chake mwenyewe na kwa ajili yake mwenyewe, anakitumia katika huduma ya wengine (akikizingatia kuwa chao). Hivyo, anakuwa huru kwa urahisi na vifungo vya kidunia.
Viumbe vyote hufanya tendo, lakini kuna tofauti kubwa kati ya matendo yanayofanywa na kiumbe cha kawaida na Karma Yogi. Mtu wa kawaida (mtendaji) hufanya tendo kwa shauku, umiliki, tamaa, n.k., ilhali Karma Yogi hufanya tendo akiwa ameacha shauku, umiliki, tamaa, n.k. Mtiririko wa matendo ya mtendaji unaelekea kwake mwenyewe, na mtiririko wa matendo ya Karma Yogi unaelekea ulimwenguni. Kwa hivyo, mtendaji amefungwa, na Karma Yogi ameruhusiwa.
'Kwa maana, kutenda tendo bila shauku'—Ni mwanadamu anajihusisha mwenyewe na ulimwengu kwa shauku, si ulimwengu. Kwa hivyo, ni wajibu wa mwanadamu kutekeleza matendo yote kwa maslahi ya ulimwengu tu na kutotamani tunda lolote kwa malipo. Hivyo, kwa kutenda tendo kwa ajili ya ulimwengu bila shauku, yaani, kwa hisia "Sitamani chochote kutoka kwa mtu yeyote," uhusiano wa mtu na ulimwengu hukatika kwa hiari.
Karma Yogi hukata uhusiano wake na vitu vya sasa kwa kuwatumikia ulimwengu na na vitu vya wakati ujao kwa kutotamani chochote.
Katika sherehe, wanaojitolea huwatumikia wasafiri siku nzima, wakizingatia kuwa wajibu wao, na hawatumai chochote kwa malipo kutoka kwa mtu yeyote; kwa hivyo, usiku wakati wa kulala, hawamkumbuki mtu yeyote. Sababu ni kwamba wakati wa kuwatumikia, hawakutamani chochote kutoka kwa mtu yeyote. Vivyo hivyo, anayetekeleza matendo yote kwa roho ya huduma kwa ajili ya wengine tu na hatamani heshima, sifa, n.k., kutoka kwa mtu yeyote, hamkumbuki ulimwengu. Anakuwa huru kwa urahisi na vifungo vya kidunia.
Wote hufanya tendo, lakini Karma Yoga hufanyika tu wakati matendo yanatekelezwa bila shauku kwa ajili ya wengine. Shauku inaweza kuliwa tu kwa kutekeleza wajibu ulioidhinishwa na maandiko—'kutopenda hutokana na Dharma' (Manas 3.16.1). Shauku hawezi kuliwa kamwe kwa kutekeleza matendo yaliyokatazwa na maandiko.
'Hufikia Aliye Juu'—Kama vile katika aya ya thelathini na nne ya sura ya kumi na tatu, Bwana alitumia neno 'Aliye Juu' kusema kufikiwa kwa Aliye Juu kwa Sankhya Yogi, vivyo hivyo hapa, kwa neno 'Aliye Juu', Anasema kufikiwa kwa Aliye Juu kwa Karma Yogi. Maana ni kwamba njia yoyote anayofuata mtafutaji (kulingana na mwelekeo, imani, na uwezo)—Karma Yoga, Jnana Yoga, au Bhakti Yoga—kitu kinachopaswa kufikiwa kupitia hiyo ni Aliye Juu tu (Gita 5.4-5). Kanuni inayoweza kufikiwa inaweza tu kuwa ile ambayo katika kufikiwa kwake hakuna mbadala, shaka, au kukata tamaa, na ambayo ipo daima, ipo katika maeneo yote, katika nyakati zote, kwa wote, ni ya kila mtu mwenyewe, na ambayo hakuna mtu anayeweza kujitenga nayo hata kidogo katika hali yoyote, yaani, ambayo hufikiwa na wote daima katika umbo lisiloweza kutenganishwa.
**Shaka:** Wakati wa kutekeleza tendo, jinsi gani hisia ya utendaji wa Karma Yogi inaweza kuliwa? Kwa sababu bila uharibifu wa hisia ya utendaji, uzoefu wa Kanuni Kuu hauwezekani.
**Uamuzi:** Mtu wa kawaida hufanya matendo yote kwa ajili yake mwenyewe. Kwa kutenda tendo kwa ajili yake mwenyewe, hisia ya utendaji hubaki katika mwanadamu. Karma Yogi hafanyi shughuli yoyote kwa ajili yake mwenyewe. Anaamini kwamba vifaa vyote vilivyopokelewa kutoka ulimwenguni—mwili, hisi, akili, fikra, vitu, pesa, n.k.—vyote ni vya ulimwengu pekee, si vyake mwenyewe. Wakati wowote nafasi inapopokelewa, anavitumia vifaa hivyo, wakati, uwezo, n.k., katika huduma ya ulimwengu. Wakati wa kuvitumia katika huduma ya ulimwengu, Karma Yogi anaamini kwamba anavitumia vitu vya ulimwengu katika huduma ya ulimwengu, yaani, vifaa, wakati, uwezo, n.k., ni vya wale wanaotumikiwa. Kwa kuamini hivyo, hisia ya utendaji haibaki.
Katika utendaji, sababu ni ustawi. Karma Yogi hafanyi tendo kwa matumaini ya kustarehe. Mtu anayetumaini kustarehe sio Karma Yogi. Kama vile wakati wa kuosha uso wake mwenyewe kwa mikono yake mwenyewe, hisia haitokei kwamba "Nimefanya neema kubwa"; kwa sababu mwanadamu anazingatia mikono yote na uso kama viungo vyake mwenyewe, vivyo hivyo, Karma Yogi pia anazingatia mwili kama kiungo cha ulimwengu. Kwa hivyo, ikiwa kiungo kimetumikia mmiliki wa kiungo, hisia gani ya utendaji inaweza kuwepo?
Ni kanuni kwamba madhumuni ambayo mwanadamu anajihusisha na tendo, baada ya kukamilika kwa tendo, anazama katika lengo hilo hilo. Kama vile mfanyabiashara anavyojihusisha na biashara kwa madhumuni ya mali tu, basi baada ya kufunga duka, umakini wake unaenda kwa hiari kuelekea pesa, na anaanza kuzihesabu. Umakini wake hauendi kuelekea nani aliyekuja leo, kutoka jamii gani walikuja, n.k. Sababu ni kwamba hana madhumuni na wateja. Mtu anayefanya tendo kwa madhumuni ya ulimwengu, hata kama anazama kwa ulimwengu, hawezi kuwa na umoja na ulimwengu; kwa sababu kwa kweli, hakuna umoja na ulimwengu. Ulimwengu unab
★🔗
