3.26. Εξήγηση – «saktāḥ karmaṇyavidvāṁso yathā kurvanti bhārata» – Η φράση «saktāḥ avidvāṁsaḥ» (οι προσκολλημένοι άγνωστοι) εδώ αναφέρεται σε εκείνους ανθρώπους που έχουν πλήρη πίστη στις γραφές, στη γραφική μεθοδολογία και στις ευοίωνες πράξεις που προβλέπονται από τις γραφές, και που έχουν πλήρη πεποίθηση ότι ο καρπός των γραφικά προβλεπόμενων πράξεων σίγουρα επιτυγχάνεται· που δεν είναι ούτε γνώστες της Αλήθειας ούτε μοχθηροί· αλλά που είναι προσκολλημένοι στις πράξεις, στις απολαύσεις και στα αντικείμενα. Αν και είναι γνώστες των γραφών, τέτοιοι άνθρωποι ονομάζονται «avidvān» (άγνωστοι) μόνο λόγω της επιθυμίας. Τέτοιοι άνδρες είναι γραφικά μορφωμένοι, αλλά όχι γνώστες της Αλήθειας. Εκτελούν πράξεις μόνο για τον εαυτό τους, γι’ αυτό και ονομάζονται άγνωστοι.
Τέτοιοι άγνωστοι άνθρωποι εκτελούν τις πράξεις με επιμέλεια και σοβαρότητα, με πλήρη προσοχή και φροντίδα, ακολουθώντας την πλήρη διαδικασία με όλα τα μέρη της, χωρίς ποτέ να είναι απρόσεκτοι, τεμπέληδες κ.λπ., στις πράξεις τους· επειδή κρατούν την πεποίθηση ότι οποιαδήποτε έλλειψη στην εκτέλεση των πράξεων θα οδηγήσει σε έλλειψη στους καρπούς τους. Λαμβάνοντας τον τρόπο εκτέλεσης των πράξεών τους ως πρότυπο, ο Κύριος εμπνέει ακόμη και τον εντελώς απεξαρτημένο σοφό άνθρωπο να ενεργήσει με τον ίδιο τρόπο για την ευημερία του κόσμου.
«kuryād vidvāṁs tathāsaktaś cikīrṣur lokasaṅgraham» – Η φράση «asaktaḥ vidvān» (ο απεξαρτημένος σοφός) εδώ αναφέρεται σε εκείνον τον μέγα γνώστη της Αλήθειας στον οποίο υπάρχει πλήρης απουσία επιθυμίας, κτητικότητας, προσκόλλησης, λαχτάρας, μεροληψίας, εγωισμού κ.λπ., και που δεν έχει ούτε την παραμικρή προσκόλληση στο σώμα και σε άλλα αντικείμενα (βλ. σημείωση στη σελίδα 158).
Στο εικοστό στίχο, λέγοντας «lokasaṅgraham evāpi sampaśyan» και στη συνέχεια εξηγώντας το στον εικοστό πρώτο στίχο, το ίδιο εκφράζεται εδώ με τις λέξεις «lokasaṅgrahaṁ cikīrṣuḥ». Όλη η συμπεριφορά ενός εξαίρετου ανθρώπου (του απεξαρτημένου σοφού) είναι φυσικά για θυσία και για τη διατήρηση της προσηκουσότητας. Όπως ένας αισθησιακός άνθρωπος ευχαριστιέται στις απολαύσεις, ένας παραπλανημένος στην οικογένεια, και ένας άπληστος στον πλούτο, ομοίως, ένας εξαίρετος άνθρωπος ευχαριστιέται στην ευημερία όλων των όντων. Στην καρδιά του, δεν υπάρχει ούτε η σκέψη, «Εγώ κάνω καλό για τον κόσμο»· μάλλον, μέσω αυτού, η ευημερία του κόσμου συμβαίνει αυθόρμητα και φυσικά. Λόγω πλήρους αποσύνδεσης από όλα τα υλικά αντικείμενα, το σώμα, οι αισθήσεις, ο νους, ο νους κ.λπ., που λέγεται ότι ανήκουν σε εκείνον τον σοφό μέγαν άνθρωπο, περιλαμβάνονται επίσης στο νόημα της λέξης «loka» (κόσμος) στον όρο «lokasaṅgraha» (ευημερία του κόσμου).
Στους άλλους, τέτοιοι σοφοί μέγιστοι άνθρωποι φαίνονται να είναι επιθυμητικοί για την ευημερία του κόσμου, αλλά στην πραγματικότητα, δεν έχουν καμία επιθυμία ούτε για την ευημερία του κόσμου. Ο λόγος είναι ότι ποτέ δεν θεωρούν, ούτε στο ελάχιστο, το σώμα, τις αισθήσεις, το νου, τον νου, τα αντικείμενα, τη θέση, την εξουσία, τον πλούτο, την ικανότητα, τη δύναμη κ.λπ., που λαμβάνονται από τον κόσμο ως δικά τους ή για τον εαυτό τους, ακόμη και στην κατάσταση του αναζητητή· μάλλον, τα θεωρούν ως ανήκοντα στον κόσμο και για την υπηρεσία του κόσμου, που είναι η πραγματική αλήθεια. Επειδή αυτή η ροή παραμένει, ακόμη και στην κατάσταση της τελειότητας, το σώμα και άλλα αντικείμενα που λέγεται ότι ανήκουν σε αυτούς παραμένουν απασχολημένα στην υπηρεσία του κόσμου αυθόρμητα και φυσικά, χωρίς κανένα είδος επιθυμίας.
Σε αυτόν τον στίχο, οι λέξεις «yathā» (όπως) και «tathā» (έτσι) χρησιμοποιούνται με την έννοια του τρόπου εκτέλεσης της πράξης. Το νόημα είναι ότι όπως οι άγνωστοι (επιθυμία-παρακινούμενοι) άνθρωποι εκτελούν πράξεις με επιμέλεια και σοβαρότητα για τους δικούς τους εγωιστικούς σκοπούς, με τον ίδιο τρόπο, ένας σοφός άνθρωπος θα πρέπει επίσης να εκτελεί πράξεις για την ευημερία του κόσμου, δηλαδή για το καλό των άλλων. Ο σοφός άνθρωπος, φιλοξενούντας το αίσθημα ευημερίας για όλα τα όντα, θα πρέπει να συνεχίζει να εκτελεί όλα τα κοσμικά και Βεδικά υποχρεωτικά καθήκοντα. Όταν κάποιος εκτελεί υποχρεωτικά καθήκοντα με το αίσθημα, «Πώς μπορούν όλοι να είναι ευτυχείς;», καλά αισθήματα διαδίδονται αυτόματα στον κόσμο.
Ο άγνωστος άνθρωπος εκτελεί υποχρεωτικά καθήκοντα με επιμέλεια, σοβαρότητα και σύμφωνα με τον προβλεπόμενο τρόπο για την επίτευξη του καρπού, αλλά ο σοφός άνθρωπος δεν έχει προσκόλληση στον καρπό, και για αυτόν, δεν υπάρχει ούτε υποχρέωση. Επομένως, είναι δυνατόν για αυτόν να παραμελήσει την πράξη. Γι’ αυτό ο Κύριος οδηγεί ακόμη και τον σοφό άνθρωπο να ενεργήσει με τον ίδιο τρόπο όπως ο άγνωστος (επιθυμία-παρακινούμενος) άνθρωπος όσον αφορά την εκτέλεση της πράξης.
Στον εικοστό πρώτο στίχο, ο σοφός άνθρωπος περιγράφηκε ως το «πρότυπο», αλλά εδώ περιγράφεται ως ο «ακόλουθος». Το νόημα είναι ότι είτε ο σοφός άνθρωπος είναι πρότυπο είτε ακόλουθος, μέσω αυτού η ευημερία του κόσμου συμβαίνει αυθόρμητα. Όπως ο Κύριος Σρί Ράμα δίνει οδηγίες στους υπηκόους και επίσης πηγαίνει στο δάσος σε υπακοή στην εντολή του πατέρα του. Και στις δύο καταστάσεις, η ευημερία του κόσμου επιτυγχάνεται μέσω αυτού· επειδή δεν είχε προσωπικό κίνητρο στην εκτέλεση ή μη εκτέλεση πράξεων.
Όταν ένας σοφός άνθρωπος, όντας απεξαρτημένος, εκτελεί υποχρεωτικά καθήκοντα, τότε οι πράξεις του σοφού ανθρώπου έχουν αυτόματα αντίκτυπο στις καρδιές των ανθρώπων με προσκολλημένα μυαλά, είτε αυτοί οι άνθρωποι αντιλαμβάνονται άμεσα ότι αυτός ο μέγιστος άνθρωπος ενεργεί με μια απελευθερωμένη στάση είτε όχι. Είναι αρχή ότι τα απελευθερωμένα αισθήματα ενός ανθρώπου επηρεάζουν φυσικά τους άλλους. Επομένως, τα αισθήματα και η συμπεριφορά ενός απεξαρτημένου σοφού ανθρώπου έχουν αντίκτυπο όχι μόνο στους ανθρώπους αλλά και στα ζώα, τα πουλιά κ.λπ.
Ειδικό Σημείο: Όσο ένας άνθρωπος δεν εκτελεί προβλεπόμενες πράξεις με μια απελευθερωμένη στάση, ο κύκλος της γέννησης και του θανάτου του δεν μπορεί να σταματήσει. Όσο ενεργεί για τον εαυτό του, δεν γίνεται ολοκληρωμένος, που σημαίνει ότι το «κάνει» του δεν τελειώνει. Ο λόγος είναι ότι ο «εαυτός» είναι αιώνιος, ενώ η πράξη και ο καρπός της είναι φθαρτά. Επομένως, είναι υψίστης αναγκαιότητας για κάθε άνθρωπο να εκτελεί υποχρεωτικά καθήκοντα εγκαταλείποντας τον εγωισμό (όχι για τον εαυτό του αλλά μόνο για την ευημερία των άλλων).
Λόγω του να θεωρούμε τα κοσμικά αντικείμενα πολύτιμα, δυσκολία φαίνεται να προκύπτει στην τήρηση της Καρμαγιόγκα (εκτέλεση υποχρεωτικών καθηκόντων με απελευθερωμένη στάση). Αν δεχθούμε ότι πρέπει να εκτελέσουμε όλες τις πράξεις χωρίς να θέλουμε τίποτα από τους άλλους, μόνο για την ευημερία των άλλων, τότε η τήρηση της Καρμαγιόγκα γίνεται εύκολη από σήμερα και μόνο.
Στην πραγματικότητα, η μεγαλειώτης βρίσκεται όχι στο αντικείμενο, αλλά στη συμπεριφορά (τη χρήση του). Και η μεγαλειώτης της συμπεριφοράς είναι μόνο όταν δεν υπάρχει αίσθηση μεγαλειώτητας του αντικειμένου στην καρδιά. Κανένα αντικείμενο δεν είναι προσωπικό· είναι προσωπικό μόνο για χρήση. Το να θεωρούμε ένα αντικείμενο προσωπικό κάνει την εγκατάλειψή του για την ευημερία των άλλων να φαίνεται δύσκολη. Κανένα αντικείμενο ή πράξη δεν είναι δεσμευτικό· είναι η σχέση (προσκόλληση) τους που είναι δεσμευτική.
Μέσω σοφών ανθρώπων επίσης, όλες οι πράξεις συμβαίνουν για την ευημερία του κόσμου. Ωστόσο, ακόμη κι αν αυτό είναι έτσι, δεν παραμένει καμία υπερηφάνεια σε αυτούς που σκέφτονται, «Εγώ κάνω καλό για τον κόσμο.» Ο λόγος είναι ότι το σώμα, οι αισθήσεις, ο νους, ο νους, η γνώση, η ικανότητα, η θέση κ.λπ., όλα ανήκουν στον κόσμο και λαμβάνονται από τον κόσμο. Να απασχολήσουμε το υλικό που λαμβάνεται από τον κόσμο στην υπηρεσία του κόσμου μόνο είναι ειλικρίνεια. Αυτό το υλικό πρέπει να προσφερθεί στον κόσμο με μεγάλη ειλικρίνεια και τιμιότητα. Αυτή η προσφορά δεν είναι μεγάλο έργο. Όπως αν κάποιος κράτησε χρήματα μαζί μας ως κατάθεση και ζητώντας τα μετά από κάποιο χρόνο, επιστρέψαμε τα χρήματά του σε αυτόν, τι μεγάλο έργο κάναμε; Πράγματι, η ευθύνη μας τελείωσε, απελευθερωθήκαμε από το χρέος. Ομοίως, προσφέροντας τα πράγματα του κόσμου στον κόσμο, η ευθύνη μας τελειώνει, απελευθερωνόμαστε από το χρέος και απελευθερωνόμαστε για πάντα από τα δεσμά της γέννησης και του θανάτου. Επομένως, απασχολώντας τα κοσμικά αντικείμενα στην υπηρεσία του κόσμου, κάποιος δεν κάνει καμία φιλανθρωπία ή αξιέπαινη πράξη· μάλλον, απελευθερώνεται από την προσκόλληση σε αυτά τα αντικείμενα.
«na buddhibhedaṁ janayed...» – Ο απεξαρτημένος σοφός άνθρωπος που περιγράφηκε στον εικοστό πέμπτο στίχο με τις λέξεις «asaktaḥ vidvān» αναφέρεται εδώ με τις λέξεις «yuktaḥ vidvān».
Εκείνος ο γνώστης της Αλήθειας, στην καρδιά του οποίου υπάρχει αυθόρμητη και φυσική ισονομία, του οποίου η κατάσταση είναι ατάραχη, του οποίου όλες οι αισθήσεις είναι τέλεια ελεγχόμενες, και για τον οποίο πηλός, πέτρα και χρυσός είναι ίσοι, τέτοιος μέγιστος άνθρωπος ονομάζεται «yuktaḥ vidvān» (Γκίτα 6.8).
Οι άγνωστοι άνθρωποι προσκολλημένοι στις γραφικά προβλεπόμενες ευοίωνες πράξεις, που περιγράφηκαν στον προηγούμενο (εικοστό πέμπτο) στίχο με τις λέξεις «saktāḥ avidvāṁsaḥ», αναφέρονται εδώ με τις λέξεις «karmasaṅginām ajñānam».
Επειδή αυτοί οι άνθρωποι εκτελούν γραφικά προβλεπόμενες πράξεις για τον εαυτό τους (για την επίτευξη ευτυχίας, απόλαυσης, σεβασμού, επαίνου κ.λπ.), ονομάζονται «karmasaṅgī» (προσκολλημένοι στην πράξη) και «ajñānī» (άγνωστοι).
Μια μεγάλη ευθύνη βαρύνει έναν εξαίρετο άνθρωπο· επειδή οι άλλοι τον ακολουθούν φυσικά. Επομένως, μέσω των παραπάνω λέξεων, ο Κύριος οδηγεί τον σοφό άνθρωπο ότι δεν πρέπει να συμπεριφέρεται με οποιονδήποτε τρόπο ή να λέει οτιδήποτε που θα προκαλούσε την πτώση των άγνωστων (επιθυμία-παρακινούμενων) ανθρώπων από την παρούσα κατάστασή τους. Να προκαλέσει τους άγνωστους ανθρώπους να παρεκκλίνουν (να πέσουν) από την κατάσταση στην οποία βρίσκονται αυτή τη στιγμή είναι να δημιουργήσει «buddhibheda» (σύγχυση του νου) σε αυτούς. Επομένως, ο σοφός άνθρωπος, φιλοξενούντας το αίσθημα ευημερίας για όλους, θα πρέπει να συνεχίζει να εκτελεί τις γραφικά προβλεπόμενες ευοίωνες πράξεις σύμφωνα με το varṇāśrama-dharma (καθήκοντα της τάξης και του σταδίου της ζωής) του, έτσι ώστε και άλλοι άνθρωποι να συνεχίζουν να λαμβάνουν έμπνευση να εκτελούν υποχρεωτικά καθήκοντα με απελευθερωμένη στάση. Το ίδιο ισχύει και για τους ηγέτες της κοινωνίας και της οικογένειας. Κι αυτοί θα πρέπει να συνεχίζουν να εκτελούν προσεκτικά και επιμελώς τα υποχρεωτικά τους καθήκοντα καλά, έτσι ώστε να ασκείται καλή επιρροή στην κοινωνία και την οικογένεια.
Μερικά παραδείγματα δημιουργίας σύγχυσης του νου είναι τα ακόλουθα:
1. Να δίνει διδασκαλίες όπως, «Τι υπάρχει στις πράξεις; Το ον δεσμεύεται από τις πράξεις· οι πράξεις είναι κατώτερες. Κάποιος πρέπει να εγκαταλείψει τις πράξεις και να ασχοληθεί με τη γνώση», ή μέσω τέτοιας συμπεριφοράς και λέξεων, να δημιουργεί δυσπιστία και έλλειψη πίστης στα υποχρεωτικά καθήκοντα σε άλλους.
2. Να δίνει διδασκαλίες όπως, «Όπου κι αν κοιτάξεις, υπάρχει εγωισμός· κανείς δεν μπορεί να ζήσει χωρίς εγωισμό· όλοι ενεργούν για εγωισμό. Αν ένας άνθρωπος εκτελεί οποιαδήποτε πράξη, επιθυμία για καρπό σίγουρα παραμένει· αν δεν υπάρχει επιθυμία για καρπό, γιατί θα εκτελούσε κανείς οποιαδήποτε πράξη;»
3. Να δίνει διδασκαλίες όπως, «Εκτελώντας πράξεις με επιθυμία για καρπό (για τον εαυτό του), κάποιος πρέπει να γεννηθεί ξανά και ξανά (για να απολαύσει τον καρπό).» Μέσω τέτοιων διδασκαλιών, οι επιθυμία-παρακινούμενοι άνθρωποι χάνουν την πίστη στον καρπό των πράξεων. Ως αποτέλεσμα, η προσκόλλησή τους (στον καρπό) δεν φεύγει· αλλά οι ευοίωνες πράξεις σίγουρα εγκαταλείπονται. Η προσκόλληση μόνη είναι η αιτία της δέσμευσης, όχι η πράξη.
Αντί να δημιουργεί τέτοια σύγχυση του νου στους ανθρώπους, ο γνώστης της Αλήθειας θα πρέπει ο ίδιος να εκτελεί υποχρεωτικά καθήκοντα σύμφωνα με το varṇāśrama-dharma του και επίσης να κάνει και άλλους να κάνουν το ίδιο. Θα πρέπει, μέσω της συμπεριφοράς και των λέξεών του, να μην δημιουργεί σύγχυση στο νου των άγνωστων, αλλά σταδιακά να τους ανυψώνει από την παρούσα κατάστασή τους. Θα πρέπει να επαινεί ιδιαίτερα εκείνες τις γραφικά προβλεπόμενες ευοίωνες πράξεις που οι άγνωστοι άνθρωποι εκτελούν αυτή τη στιγμή, και να τους ενημερώνει για τα λάθη που συμβαίνουν στις πράξεις τους, έτσι ώστε να μπορούν να αφαιρέσουν αυτά τα λάθη και να εκτελέσουν πράξεις με την πλήρη διαδικασία. Μαζί με αυτό, ο σοφός άνθρωπος θα πρέπει να τους οδηγεί ότι η εκτέλεση ευοίωνων πράξεων όπως θυσία, φιλανθρωπία, λατρεία, απαγγελία κ.λπ., είναι πολύ καλή, αλλά δεν είναι σωστό να φιλοξενούν επιθυμία για καρπό σε αυτές τις πράξεις· επειδή η ανταλλαγή ενός διαμαντιού με βότσαλα και πέτρες δεν είναι σοφία. Επομένως, εγκαταλείποντας την επιθυμία-παρακινούμενη στάση και εκτελώντας ευοίωνες πράξεις αποφέρει όφελος πολύ γρήγορα. Με αυτόν τον τρόπο, η μετακίνηση από την επιθυμία-παρακινούμενη στάση στην απελευθερωμένη στάση δεν είναι σύγχυση του νου, αλλά πραγματικότητα.
Ομοίως, όσον αφορά τη πνευματική πρακτική (upāsanā) επίσης, ο γνώστης της Αλήθειας δεν πρέπει να δημιουργεί σύγχυση του νου. Για παράδειγμα, οι άνθρωποι συχνά λένε ότι αν ο νους δεν απορροφηθεί στον Θεό ενώ ψέλλει το Όνομα, τότε το ψέλλισμα του Ονόματος είναι άχρηστο. Αλλά ο γνώστης της Αλήθειας δεν πρέπει να το πει αυτό· μάλλον, θα πρέπει να δώσει την οδηγία ότι το ψέλλισμα του Ονόματος δεν μπορεί ποτέ να είναι άχρηστο· επειδή το ψέλλισμα του Ονόματος συμβαίνει μόνο όταν υπάρχει κάποιο αίσθημα προς τον Θεό. Χωρίς αίσθημα, δεν υπάρχει καμία τάση να ψελλίσει το Όνομα καθόλου. Επομένως, το ψέλλισμα του Ονόματος δεν πρέπει ποτέ να εγκαταλειφθεί σε καμία κατάσταση. Αυτό που λέγεται, «manuvā̃ to cahũ disi phirai yah to sumiran nāhiṅ» σημαίνει επίσης ότι αν ο νους δεν είναι εστιασμένος, αυτό δεν είναι «ανάμνηση» (sumiran), αλλά σίγουρα είναι «ψέλλισμα» (japa). Ωστόσο, το ψέλλισμα του Ονόματος με εστιασμένο νου και προσοχή αποφέρει όφελος πολύ γρήγορα.
Κανένας άνθρωπος δεν είναι εντελώς στερημένος από αρετές. Σίγουρα κατέχει κάποιες αρετές. Επομένως, αν ο γνώστης της Αλήθειας πρέπει να δώσει οποιαδήποτε οδηγία σε έναν άνθρωπο (για την ανύψωσή του), ή να του εξηγήσει κάτι, θα πρέπει να το κάνει επαινώντας τις αρετές αυτού του ανθρώπου, όχι επικρίνοντάς τον ή προσβάλλοντάς τον. Η οδηγία που δίνεται με σεβασμό ενώ επαινεί τις αρετές του θα έχει ειδικό αποτέλεσμα πάνω του. Οι ηγέτες της κοινωνίας και της οικογένειας θα πρέπει επίσης να οδηγούν τους άλλους με αυτόν τον τρόπο.
Μέσω των λέξεων «samācaran» και «joṣayet», ο Κύριος δίνει δύο οδηγίες στον σοφό άνθρωπο: (1) Ο ίδιος θα πρέπει να εκτελεί προσεκτικά τα γραφικά προβλεπόμενα υποχρεωτικά καθήκοντα καλά, και (2) Θα πρέπει επίσης να κάνει τους άγνωστους ανθρώπους προσκολλημένους στις πράξεις να εκτελέσουν τις ίδιες πράξεις. Η εκτέλεση πράξεων για να δείξει στους ανθρώπους είναι υποκρισία (dambha), που είναι χαρακτηριστικό της δαιμονικής φύσης που οδηγεί σε πτώση (Γκίτα 16.4). Επομένως, ο Κύριος οδηγεί κάποιον να εκτελεί υποχρεωτικά καθήκοντα όχι για να δείξει στους ανθρώπους, αλλά για την ευημερία του κόσμου.
Ο γνώστης της Αλήθειας θα πρέπει, ακόμη κι αν δεν έχει προσωπικό κίνητρο στην εκτέλεση πράξεων, να συνεχίζει να εκτελεί όλα τα υποχρεωτικά καθήκοντα αποτελεσματικά, έτσι ώστε το αίσθημα σημαντικότητας προς τις απελευθερωμένες πράξεις να ξυπνήσει στους ανθρώπους προσκολλημένους στις πράξεις, και κι αυτοί να αρχίσουν να ενεργούν με απελευθερωμένη στάση. Το νόημα είναι ότι βλέποντας την απεξαρτημένη συμπεριφορά εκείνου του μεγάλου ανθρώπου, και άλλοι άνθρωποι θα αρχίσουν επίσης να προσπαθούν να συμπεριφέρονται ομοίως.
Με αυτόν τον τρόπο, ο σοφός άνθρωπος θα πρέπει, σεβόμενος και κάνοντας τους ανθρώπους προσκολλημένους στις πράξεις να κατανοήσουν, να τους κάνει να εγκαταλείψουν εντελώς τις απαγορευμένες πράξεις, και να τους εμπνεύσει να εγκαταλείψουν την επιθυμία-παρακινούμενη στάση στις προβλεπόμενες πράξεις.
Σύνδεση – Ο Κύριος εξηγεί στον επόμενο στίχο ποια είναι η διαφορά μεταξύ του σοφού και του άγνωστου.
★🔗
