អ្នកប្រាជ្ញមិនត្រូវធ្វើឱ្យចិត្តរបស់ពួកអ្នកដែលល្ងង់ខ្លៅនិងជាប់ជំពាក់នឹងកម្មងងឹតងងល់ឡើយ តែត្រូវឱ្យពួកគេធ្វើកម្មទាំងអស់ ខណៈដែលខ្លួនឯងបំពេញវាដោយភក្តីភាព។

អត្ថន័យពាក្យ៖ ន - មិនមែន, បុទ្ធិភេទម - ការភាន់ច្រឡំនៃចិត្ត, ជនយេត - កុំបង្កើត, អជ្ញានាម - អ្នកល្ងង់ខ្លៅ, កម្មសង្គិណាម - អ្នកដែលជាប់ជំពាក់នឹងសកម្មភាព, ជោសយេត - គួរតែចូលរួម, សវ៌កម្មាណិ - សកម្មភាពទាំងអស់, វិទ្វាន - អ្នកប្រាជ្ញ, យុត្តះ - មានតុល្យភាព, សមាចរន - អនុវត្ត។ ការអត្ថាធិប្បាយ៖ អ្នកល្ងង់ខ្លៅម្នាក់អាចនិយាយទៅកាន់ខ្លួនឯងថា 'ខ្ញុំនឹងធ្វើសកម្មភាពនេះ ហើយរីករាយនឹងលទ្ធផលរបស់វា'។ អ្នកប្រាជ្ញមិនគួររំខានដល់ជំនឿរបស់ពួកគេឡើយ។ ផ្ទុយទៅវិញ គាត់គួរតែធ្វើជាគំរូដោយបំពេញភារកិច្ចរបស់គាត់ដោយឧស្សាហ៍ព្យាយាម ប៉ុន្តែដោយគ្មានការជាប់ជំពាក់។ អ្នកប្រាជ្ញក៏គួរតែបញ្ចុះបញ្ចូលអ្នកល្ងង់ខ្លៅកុំឱ្យបោះបង់ចោលភារកិច្ចរបស់ពួកគេឡើយ។ បើចាំបាច់ គាត់គួរតែបង្ហាញពួកគេពីសុភមង្គលដែលពួកគេនឹងទទួលបាននៅទីនេះ និងក្នុងជីវិតក្រោយ ដោយការបំពេញភារកិច្ចបែបនេះ។ នៅពេលដែលចិត្តរបស់ពួកគេកាន់តែបរិសុទ្ធតាមពេលវេលា អ្នកប្រាជ្ញអាចសាបព្រោះគ្រាប់ពូជនៃកម្មយោគ (ការបម្រើដោយមិនគិតពីផលប្រយោជន៍) នៅក្នុងខ្លួនពួកគេ។

**៣.២៦. ការពន្យល់** – **"សក្តាៈ កម៌ណ្យវិទ្វាង្សោ យថា កុរវន្តិ ភារត"** – ពាក្យថា **"សក្តាៈ អវិទ្វាង្សៈ"** (ពួកអ្នកដែលមានសេចក្តីប្រកាន់ និងល្ងង់ខ្លៅ) នៅទីនេះសំដៅលើពួកមនុស្សដែលមានជំនឿពេញលេញទៅលើគម្ពីរសាស្ត្រ វិធីសាស្ត្រតាមគម្ពីរ និងសកម្មភាពដែលមានសិរីមង្គលដែលត្រូវបានចែងនៅក្នុងគម្ពីរ ហើយដែលមានជំនឿខ្ជាប់ខ្ជួនថា ផលរបស់សកម្មភាពដែលបានចែងក្នុងគម្ពីរពិតជានឹងទទួលបានជាមិនខាន។ ពួកគេមិនមែនជាអ្នកដឹងនូវសច្ចធម៌ ហើយក៏មិនមែនជាមនុស្សអាក្រក់ដែរ ប៉ុន្តែជាអ្នកដែលប្រកាន់យកនូវសកម្មភាព ការសោយសុខ និងវត្ថុទាំងឡាយ។ ទោះបីជាពួកគេជាអ្នកចេះដឹងគម្ពីរក៏ដោយ ក៏មនុស្សបែបនេះត្រូវបានហៅថា **'អវិទ្វាន់'** (ល្ងង់ខ្លៅ) ដោយសារតែសេចក្តីប្រាថ្នាប៉ុណ្ណោះ។ មនុស្សបែបនេះជាអ្នកចេះដឹងគម្ពីរ ប៉ុន្តែមិនមែនជាអ្នកដឹងនូវសច្ចធម៌ឡើយ។ ពួកគេប្រតិបត្តិសកម្មភាពសម្រាប់តែខ្លួនឯង ហេតុនេះហើយទើបត្រូវបានគេហៅថាល្ងង់ខ្លៅ។ ពួកមនុស្សល្ងង់ខ្លៅទាំងនោះ ប្រតិបត្តិសកម្មភាពដោយព្យាយាម និងដោយភាពស្មោះត្រង់ ដោយផ្តោតអារម្មណ៍ និងការថែទាំពេញលេញ ដោយអនុវត្តតាមនីតិវិធីពេញលេញដែលមានផ្នែករងទាំងអស់ មិនធ្វេសប្រហែស ខ្ជិលច្រអូស ជាដើម ក្នុងសកម្មភាពរបស់ពួកគេឡើយ។ ដោយសារតែពួកគេកាន់យកនូវជំនឿថា ការខ្វះខាតណាមួយក្នុងការប្រតិបត្តិសកម្មភាពនឹងនាំឱ្យមានការខ្វះខាតនៅក្នុងផលរបស់វា។ ដោយយករបៀបប្រតិបត្តិសកម្មភាពរបស់ពួកគេធ្វើជាគំរូ ព្រះអាទិត្យប្រោសប្រាណឱ្យសូម្បីតែបណ្ឌិតដែលមានសេចក្តីមិនប្រកាន់ពេញលេញ ប្រតិបត្តិតាមរបៀបដូចគ្នានេះ ដើម្បីសុខុមាលភាពរបស់លោក។ **"កុយ្យាត់ វិទ្វាង្ស៑ តថាសក្តស៑ ចិកីរសុរ៑ លោកសង្គ្រហម៑"** – ពាក្យថា **"អសក្តៈ វិទ្វាន់"** (បណ្ឌិតដែលមិនប្រកាន់) នៅទីនេះសំដៅលើបណ្ឌិតដ៏ឧត្តមអ្នកដឹងនូវសច្ចធម៌ ដែលនៅក្នុងខ្លួនគេមិនមានសេចក្តីប្រាថ្នា ភាពជាអ្នកកាន់កាប់ សេចក្តីប្រកាន់ សេចក្តីចង់បាន ភាពលំអៀង ភាពអត្តមានះ ជាដើម ហើយដែលគ្មានសូម្បីតែសេចក្តីប្រកាន់បន្តិចបន្តួចទៅលើរាងកាយ និងវត្ថុផ្សេងៗទៀតឡើយ (សូមមើលកំណត់សម្គាល់នៅទំព័រ ១៥៨)។ នៅក្នុងខគម្ពីរទី ២០ ដោយមានពាក្យថា **"លោកសង្គ្រហម៑ ឯវាបិ សម្បស្យន៑"** ហើយបន្ទាប់មកបានពន្យល់វានៅក្នុងខគម្ពីរទី ២១ ដូចគ្នានេះត្រូវបានបញ្ជាក់នៅទីនេះដោយពាក្យថា **"លោកសង្គ្រហម៑ ចិកីរសុៈ"**។ ឥរិយាបថទាំងអស់របស់បុគ្គលដ៏ឧត្តម (បណ្ឌិតដែលមិនប្រកាន់) គឺសម្រាប់ការបូជា និងសម្រាប់ការថែរក្សាភាពសមរម្យតាមធម្មជាតិ។ ដូចជាមនុស្សដែលត្រូវការផ្លូវភេទសប្បាយរីករាយក្នុងការសោយសុខ មនុស្សដែលវង្វេងសប្បាយរីករាយក្នុងគ្រួសារ និងមនុស្សដែលលោភលន់សប្បាយរីករាយក្នុងទ្រព្យសម្បត្តិ ដូច្នោះដែរ បុគ្គលដ៏ឧត្តមសប្បាយរីករាយក្នុងសុខុមាលភាពរបស់សត្វលោកទាំងអស់។ នៅក្នុងចិត្តរបស់គេ គ្មានសូម្បីតែគំនិតថា **"ខ្ញុំកំពុងធ្វើអំពើល្អដល់លោក"** ឡើយ។ ផ្ទុយទៅវិញ តាមរយៈគេ សុខុមាលភាពរបស់លោកកើតឡើងដោយស្វ័យប្រវត្តិ និងតាមធម្មជាតិ។ ដោយសារតែការផ្តាច់ខ្លួនចេញពីវត្ថុធាតុដីមាសទាំងអស់ រាងកាយ ឥន្រ្ទិយ ចិត្ត ព្រះគម្ពីរ ជាដើម ដែលត្រូវបានគេនិយាយថាជាកម្មសិទ្ធិរបស់បណ្ឌិតដ៏ឧត្តមនោះ ក៏ត្រូវបានបញ្ចូលក្នុងន័យរបស់ពាក្យ **'លោក'** (ពិភពលោក) ក្នុងពាក្យ **'លោកសង្គ្រហ'** (សុខុមាលភាពរបស់លោក) ផងដែរ។ ចំពោះអ្នកដទៃ បណ្ឌិតដ៏ឧត្តមបែបនេះហាក់ដូចជាមានបំណងចង់បានសុខុមាលភាពរបស់លោក ប៉ុន្តែការពិតគឺថាពួកគេគ្មានបំណងសូម្បីតែចង់បានសុខុមាលភាពរបស់លោកឡើយ។ ហេតុផលគឺថា ពួកគេមិនដែលចាត់ទុក សូម្បីតែបន្តិចបន្តួច ថារាងកាយ ឥន្រ្ទិយ ចិត្ត ព្រះគម្ពីរ វត្ថុ ឋានៈ អំណាច ទ្រព្យសម្បត្តិ សមត្ថភាព អានុភាព ជាដើម ដែលបានទទួលពីលោក ថាជាកម្មសិទ្ធិរបស់ពួកគេ ឬសម្រាប់ពួកគេឡើយ សូម្បីតែនៅក្នុងស្ថានភាពជាអ្នកស្វែងរក។ ផ្ទុយទៅវិញ ពួកគេចាត់ទុកវាថាជាកម្មសិទ្ធិរបស់លោក និងសម្រាប់សេវាកម្មដល់លោក ដែលជាការពិតពិតប្រាកដ។ ដោយសារតែលំហូរនោះនៅតែមាន សូម្បីតែនៅក្នុងស្ថានភាពនៃភាពបរិបូណ៌ រាងកាយ និងវត្ថុផ្សេងៗដែលត្រូវបានគេនិយាយថាជាកម្មសិទ្ធិរបស់ពួកគេ នៅតែជាប់ពាក់ព័ន្ធក្នុងសេវាកម្មដល់លោកដោយស្វ័យប្រវត្តិ និងតាមធម្មជាតិ ដោយគ្មានបំណងប្រភេទណាមួយឡើយ។ នៅក្នុងខគម្ពីរនេះ ពាក្យ **"យថា"** (ដូចជា) និង **"តថា"** (ដូច្នោះ) ត្រូវបានប្រើក្នុងន័យនៃរបៀបប្រតិបត្តិសកម្មភាព។ ន័យគឺថា ដូចជាពួកមនុស្សល្ងង់ខ្លៅ (ដែលត្រូវបានជំរុញដោយបំណង) ប្រតិបត្តិសកម្មភាពដោយព្យាយាម និងដោយភាពស្មោះត្រង់ សម្រាប់គោលបំណងអត្តមានះរបស់ពួកគេផ្ទាល់ ដូច្នោះដែរ បណ្ឌិតក៏គួរតែប្រតិបត្តិសកម្មភាពសម្រាប់សុខុមាលភាពរបស់លោក ពោលគឺសម្រាប់អ្នកដទៃ។ បណ្ឌិត ដោយមានអារម្មណ៍នៃសុខុមាលភាពចំពោះសត្វលោកទាំងអស់ គួរតែបន្តប្រតិបត្តិករណីយកិច្ចទាំងអស់ដែលជាកាតព្វកិច្ចតាមលោកិយ និងតាមវេទ។ នៅពេលដែលមនុស្សម្នាក់ប្រតិបត្តិករណីយកិច្ចដែលជាកាតព្វកិច្ចដោយមានអារម្មណ៍ថា **"តើធ្វើដូចម្តេចទើបអ្នកទាំងអស់អាចសប្បាយរីករាយបាន?"** អារម្មណ៍ល្អៗនឹងរីករាលដាលក្នុងលោកដោយស្វ័យប្រវត្តិ។ មនុស្សល្ងង់ខ្លៅប្រតិបត្តិករណីយកិច្ចដែលជាកាតព្វកិច្ចដោយព្យាយាម ដោយភាពស្មោះត្រង់ និងតាមវិធីសាស្ត្រដែលបានកំណត់ ដើម្បីទទួលបានផល ប៉ុន្តែបណ្ឌិតគ្មានសេចក្តីប្រកាន់ទៅលើផល ហើយសម្រាប់គេ ក៏គ្មានកាតព្វកិច្ចដែរ។ ហេតុនេះ វាអាចធ្វើឱ្យគេធ្វេសប្រហែសក្នុងសកម្មភាព។ នោះហើយជាមូលហេតុដែលព្រះអាទិត្យប្រោសប្រាណឱ្យសូម្បីតែបណ្ឌិតប្រតិបត្តិតាមរបៀបដូចគ្នានឹងមនុស្សល្ងង់ខ្លៅ (ដែលត្រូវបានជំរុញដោយបំណង) ទាក់ទងនឹងការប្រតិបត្តិសកម្មភាព។ នៅក្នុងខគម្ពីរទី ២១ បណ្ឌិតត្រូវបានពិពណ៌នាថាជា **'គំរូ'** ប៉ុន្តែនៅទីនេះគេត្រូវបានពិពណ៌នាថាជា **'អ្នកតាម'**។ ន័យគឺថា ទោះបីជាបណ្ឌិតជាគំរូ ឬជាអ្នកតាមក៏ដោយ តាមរយៈគេ សុខុមាលភាពរបស់លោកកើតឡើងដោយស្វ័យប្រវត្តិ។ ដូចជាព្រះរាមាចន្ទរ៍ផ្តល់ការណែនាំដល់ប្រជារាស្ត្រ ហើយក៏ទៅកាន់ព្រៃដោយស្តាប់បង្គាប់ព្រះបិតាដែរ។ ក្នុងស្ថានភាពទាំងពីរ សុខុមាលភាពរបស់លោកត្រូវបានសម្រេចតាមរយៈព្រះអង្គ។ ដោយសារតែព្រះអង្គគ្មានបំណងផ្ទាល់ខ្លួនក្នុងការប្រតិបត្តិ ឬមិនប្រតិបត្តិសកម្មភាព។ នៅពេលដែលបណ្ឌិត ដោយមានសេចក្តីមិនប្រកាន់ ប្រតិបត្តិករណីយកិច្ចដែលជាកាតព្វកិច្ច នោះសកម្មភាពរបស់បណ្ឌិតនឹងមានឥទ្ធិពលលើចិត្តរបស់មនុស្សដែលមានចិត្តប្រកាន់ដោយស្វ័យប្រវត្តិ ទោះបីជាមនុស្សទាំងនោះមើលឃើញដោយផ្ទាល់ឬអត់ក៏ដោយ ថាបុគ្គលដ៏ឧត្តមនេះកំពុងធ្វើសកម្មភាពដោយមានទស្សនៈគ្មានបំណង។ វាជាគោលការណ៍ដែលថា អារម្មណ៍គ្មានបំណងរបស់មនុស្សម្នាក់ ធម្មជាតិជាមានឥទ្ធិពលលើអ្នកដទៃ។ ហេតុនេះ អារម្មណ៍ និងឥរិយាបថរបស់បណ្ឌិតដែលមិនប្រកាន់ មានឥទ្ធិពលមិនត្រឹមតែលើមនុស្សប៉ុណ្ណោះទេ ថែមទាំងលើសត្វ បក្សី ជាដើមផងដែរ។ **ចំណុចពិសេស៖** បើអ្នកណាមិនទាន់ប្រតិបត្តិសកម្មភាពដែលបានកំណត់ដោយមានទស្សនៈគ្មានបំណងទេ វដ្តសង្សារកំណើត-ស្លាប់របស់គេមិនអាចឈប់បានឡើយ។ បើគេនៅតែធ្វើសកម្មភាពសម្រាប់ខ្លួនឯង គេមិនក្លាយជាអ្នកបរិបូណ៌ ពោលគឺ **'ការធ្វើ'** របស់គេមិនចប់។ ហេតុផលគឺថា **'ខ្លួនប្រាណ'** គឺអមតៈ ខណៈដែលសកម្មភាព និងផលរបស់វាគឺអនិច្ចំ។ ហេតុនេះ វាជាការចាំបាច់ខ្លាំងបំផុតសម្រាប់មនុស្សគ្រប់រូបក្នុងការប្រតិបត្តិករណីយកិច្ចដែលជាកាតព្វកិច្ច ដោយលះបង់ភាពអត្តមានះ (មិនមែនសម្រាប់ខ្លួនឯងទេ គឺសម្រាប់តែសុខុមាលភាពរបស់អ្នកដទៃ)។ ដោយសារតែការចាត់ទុកវត្ថុលោកថាមានតម្លៃ ភាពលំបាកហាក់ដូចជាកើតឡើងក្នុងការអនុវត្តកម្មយោគ (ការប្រតិបត្តិករណីយកិច្ចដែលជាកាតព្វកិច្ចដោយមានទស្សនៈគ្មានបំណង)។ ប្រសិនបើយើងទទួលយកថា យើងត្រូវតែប្រតិបត្តិសកម្មភាពទាំងអស់ដោយមិនចង់បានអ្វីពីអ្នកដទៃ គ្រាន់តែសម្រាប់សុខុមាលភាពរបស់អ្នកដទៃ នោះការអនុវត្តកម្មយោគនឹងក្លាយជាការងាយស្រួលចាប់ពីថ្ងៃនេះតទៅ។ តាមការពិត ភាពឧត្តមគឺមិនស្ថិតនៅក្នុងវត្ថុទេ ប៉ុន្តែស្ថិតនៅក្នុងឥរិយាបថ (ការប្រើប្រាស់របស់វា)។ ហើយភាពឧត្តមនៃឥរិយាបថ គឺនៅពេលដែលគ្មានអារម្មណ៍នៃភាពឧត្តមនៃវត្ថុនៅក្នុងចិត្ត។ គ្មានវត្ថុណាមួយជារបស់ផ្ទាល់ខ្លួនឡើយ។ វាគ្រាន់តែជារបស់ផ្ទាល់ខ្លួនសម្រាប់ការប្រើប្រាស់ប៉ុណ្ណោះ។ ការចាត់ទុកវត្ថុមួយថាជារបស់ផ្ទាល់ខ្លួន ធ្វើឱ្យការលះបង់វាសម្រាប់សុខុមាលភាពរបស់អ្នកដទៃហាក់ដូចជាពិបាក។ គ្មានវត្ថុ ឬសកម្មភាពណាមួយដែលចងស្ពាន់ឡើយ។ វាគឺជាទំនាក់ទំនង (សេចក្តីប្រកាន់) របស់វាដែលចងស្ពាន់។ តាមរយៈបណ្ឌិតផងដែរ សកម្មភាពទាំងអស់កើតឡើងសម្រាប់សុខុមាលភាពរបស់លោក។ ទោះជាយ៉