3.26. Maelezo – "saktāḥ karmaṇyavidvāṁso yathā kurvanti bhārata" – Maneno "saktāḥ avidvāṁsaḥ" (wale waliovutiwa na ujinga) hapa yanarejelea wale watu ambao wana imani kamili katika maandiko matakatifu, mbinu za kimafunzo, na matendo mema yaliyopendekezwa na maandiko, na wana hakika kamili kwamba matunda ya matendo yaliyopendekezwa kimaandiko bila shaka yanapatikana; ambao si wenye kuyajua Kweli wala wabaya; lakini ambao wamevutiwa na matendo, anasa, na vitu. Ingawa ni wenye kuyajua maandiko, watu hao wanaitwa 'avidvān' (wajinga) kwa sababu tu ya tamaa. Watu hawa wamejifunza kimaandiko, lakini si wenye kuyajua Kweli. Wanafanya matendo kwa ajili yao wenyewe tu, kwa hivyo wanaitwa wajinga.
Watu hao wajinga wanafanya matendo kwa bidii na juhudi, kwa umakini na uangalifu kamili, wakifuata utaratibu kamili na sehemu zake zote, kamwe kuwa wavunjavunja, wavivu, n.k., katika matendo yao; kwa sababu wana imani kwamba upungufu wowote katika kutekeleza matendo utasababisha upungufu katika matunda yake. Kuchukua namna yao ya kutekeleza matendo kama kielelezo, Bwana huwahamasisha hata mwenye hekima aliyeachana kabisa na matendo afanye vivyo hivyo kwa maslahi ya ulimwengu.
"kuryād vidvāṁs tathāsaktaś cikīrṣur lokasaṅgraham" – Maneno "asaktaḥ vidvān" (mwenye hekima asiyevutiwa) hapa yanarejelea yule mjuzi mkuu wa Kweli ambaye hakuna kabisa tamaa, umiliki, uambatanishi, hamu, upendeleo, ubinafsi, n.k., na ambaye hana hata uambatanishi mdogo kwa mwili na vitu vingine (angalie maelezo kwenye ukurasa wa 158).
Katika aya ya ishirini, kwa kusema "lokasaṅgraham evāpi sampaśyan" na kisha kuelezea katika aya ya ishirini na moja, hiyo hiyo imeelezwa hapa kwa maneno "lokasaṅgrahaṁ cikīrṣuḥ". Mtindo wote wa mtu bora (mwenye hekima asiyevutiwa) ni kwa kawaida kwa ajili ya dhabihu na kudumisha utaratibu. Kama vile mtu anayetamani anapendezwa na anasa, mtu aliyeghafilika na familia, na mtu mlafi na mali, vivyo hivyo, mtu bora anapendezwa na ustawi wa viumbe wote. Moyoni mwake, hakuna hata wazo, "Mimi nafanya mema kwa ajili ya ulimwengu"; bali, kupitia kwake, ustawi wa ulimwengu hutokea kwa hiari na kwa kawaida. Kwa sababu ya kutengana kabisa na vitu vyote vya kimwili, mwili, hisi, akili, n.k., ambavyo vinasemwa kuwa vya yule mtu mkuu mwenye hekima, vimejumuishwa ndani ya maana ya neno 'loka' (ulimwengu) katika neno 'lokasaṅgraha' (ustawi wa ulimwengu).
Kwa wengine, watu wakuu wenye hekima hao wanaonekana kuwa na tamaa ya ustawi wa ulimwengu, lakini kwa kweli, hawana tamaa hata kwa ustawi wa ulimwengu. Sababu ni kwamba hawafikiri, hata kidogo, mwili, hisi, akili, vitu, hadhi, mamlaka, mali, uwezo, nguvu, n.k., zilizopatikana kutoka kwa ulimwengu kuwa zao wenyewe au kwa ajili yao wenyewe, hata katika hali ya mtafutaji; bali, wanazifikiria kuwa za ulimwengu na kwa ajili ya huduma ya ulimwengu, ambayo ndiyo ukweli halisi. Kwa sababu mtiririko huo unaendelea, hata katika hali ya ukamilifu, mwili na vitu vingine vinavyosemwa kuwa vyake vinaendelea kushughulikia huduma ya ulimwengu kwa hiari na kwa kawaida, bila aina yoyote ya tamaa.
Katika aya hii, maneno "yathā" (kama) na "tathā" (vivyo hivyo) yanatumika kwa maana ya namna ya kutekeleza kitendo. Maana ni kwamba kama vile wajinga (wanaoongozwa na tamaa) wanafanya matendo kwa bidii na juhudi kwa ajili ya malengo yao ya ubinafsi, vivyo hivyo, mtu mwenye hekima pia anapaswa kufanya matendo kwa ajili ya ustawi wa ulimwengu, yaani, kwa wema wa wengine. Mtu mwenye hekima, akiwa na hisia za ustawi kwa viumbe wote, anapaswa kuendelea kutekeleza majukumu yote ya kidunia na ya Veda. Mtu anapotekeleza majukumu ya lazima kwa hisia, "Je, wote wapateje furaha?", hisia njema huenea kiotomatiki ulimwenguni.
Mtu mjinga hutekeleza majukumu ya lazima kwa bidii, juhudi, na kulingana na mbinu iliyopendekezwa kwa ajili ya kupata tunda, lakini mtu mwenye hekima hana uambatanishi na tunda, na kwake, hakuna lazima pia. Kwa hivyo, inawezekana kwake kupuuza kitendo. Ndiyo maana Bwana anamwamuru hata mtu mwenye hekima afanye kama vile mjinga (aliyeongozwa na tamaa) kuhusu utekelezaji wa kitendo.
Katika aya ya ishirini na moja, mtu mwenye hekima alielezewa kama 'kielelezo', lakini hapa anaelezewa kama 'mfuatizi'. Maana ni kwamba iwe mtu mwenye hekima ni kielelezo au mfuatizi, kupitia kwake ustawi wa ulimwengu hutokea kiotomatiki. Kama vile Bwana Shri Rama anavyowapa maagizo raia na pia kwenda msituni kwa utiifu kwa amri ya baba yake. Katika hali zote mbili, ustawi wa ulimwengu unatimizwa kupitia kwake; kwa sababu hakuwa na nia ya kibinafsi katika kutekeleza au kutotekeleza matendo.
Mtu mwenye hekima, akiwa ameachana, anapotekeleza majukumu ya lazima, basi matendo ya mtu mwenye hekima yana athari moja kwa moja kwenye nyoyo za watu wenye akili zilizovutiwa, iwe watu hao wanaona moja kwa moja kwamba mtu huyu mkuu anatenda kwa mtazamo usio na tamaa au la. Ni kanuni kwamba hisia zisizo na tamaa za mtu huathiri wengine kwa kawaida. Kwa hivyo, hisia na mwenendo wa mtu mwenye hekima asiyeambatana huwa na athari sio tu kwa wanadamu bali pia kwa wanyama, ndege, n.k.
Jambo Maalum: Mtu anapokuwa hajatekelezi matendo yaliyopendekezwa kwa mtazamo usio na tamaa, mzunguko wake wa kuzaliwa na kufa hauwezi kukoma. Anapokuwa anatenda kwa ajili yake mwenyewe, hafikii ukamilifu, maana 'kutenda' kwake hakumaliziki. Sababu ni kwamba 'nafsi' ni ya milele, wakati kitendo na tunda lake ni vya kuharibika. Kwa hivyo, ni muhimu sana kwa kila mtu kutekeleza majukumu ya lazima kwa kujiondoa ubinafsi (si kwa ajili yake mwenyewe bali kwa ajili ya ustawi wa wengine tu).
Kwa sababu ya kuzichukulia vitu vya kidunia kuwa vya thamani, ugumu unaonekana kutokea katika kutunza Karmayoga (kutekeleza majukumu ya lazima kwa mtazamo usio na tamaa). Tukikubali kwamba tunapaswa kutekeleza matendo yote bila kutaka chochote kutoka kwa wengine, kwa ajili tu ya ustawi wa wengine, basi utunzaji wa Karmayoga unakuwa rahisi kuanzia leo hata.
Kwa kweli, ukuu haupo katika kitu, bali katika mwenendo (matumizi yake). Na ukuu wa mwenendo ni tu wakati hakuna hisia ya ukuu wa kitu moyoni. Hakuna kitu ambacho ni cha kibinafsi; ni cha kibinafsi tu kwa matumizi. Kukichukulia kitu kuwa cha kibinafsi hufanya kuachana kwake kwa ajili ya ustawi wa wengine kuonekana kuwa ngumu. Hakuna kitu au kitendo kinachofunga; ni uhusiano wao (uambatanishi) ndio unaofunga.
Kupitia watu wenye hekima pia, matendo yote hutokea kwa ajili ya ustawi wa ulimwengu. Hata hivyo, ingawa hivyo, hakuna kiburi kinachobaki kwao wakifikiri, "Mimi nafanya mema kwa ajili ya ulimwengu." Sababu ni kwamba mwili, hisi, akili, maarifa, uwezo, hadhi, n.k., yote ni ya ulimwengu na yamepatikana kutoka kwa ulimwengu. Kutumia nyenzo zilizopatikana kutoka kwa ulimwengu katika huduma ya ulimwengu pekee ni uaminifu. Nyenzo hizo zinapaswa kutolewa kwa ulimwengu kwa uaminifu na uadilifu mkubwa. Kutoa huku si jambo kubwa. Kama vile mtu angeweka pesa kwetu kama amana na akizitaka baada ya muda, tukamrudishia pesa zake, tumefanya jambo gani kubwa? Hakika, wajibu wetu ulikwisha, tukawa huru kutoka kwa deni. Vivyo hivyo, kwa kutoa vitu vya ulimwengu kwa ulimwengu, wajibu wetu unakwisha, tunawa huru kutoka kwa deni na kuachiliwa milele kutoka kwa vifungo vya kuzaliwa na kufa. Kwa hivyo, kwa kushughulisha vitu vya kidunia katika huduma ya ulimwengu, mtu hafanyi sadaka yoyote au tendo jema; bali, anajikomboa mwenyewe kutoka kwa uambatanishi na vitu hivyo.
"na buddhibhedaṁ janayed..." – Mtu mwenye hekima asiyeambatana aliyeelezewa katika aya ya ishirini na tano kwa maneno "asaktaḥ vidvān" anarejelewa hapa kwa maneno "yuktaḥ vidvān".
Yule mjuzi wa Kweli, ambaye moyoni mwake kuna usawa wa kiotomatiki na wa kawaida, ambaye hali yake haitikisiki, ambaye hisi zake zote zimeongolewa kikamilifu, na ambaye kwa ajili yake udongo, jiwe na dhahabu ni sawa, mtu mkuu kama huyo anaitwa "yuktaḥ vidvān" (Gita 6.8).
Watu wajinga waliovutiwa na matendo mema yaliyopendekezwa kimaandiko, waliyoelezewa katika aya ya awali (ya ishirini na tano) kwa maneno "saktāḥ avidvāṁsaḥ", wanarejelewa hapa kwa maneno "karmasaṅginām ajñānam".
Kwa sababu watu hawa wanafanya matendo yaliyopendekezwa kimaandiko kwa ajili yao wenyewe (kwa ajili ya kupata furaha, anasa, heshima, sifa, n.k.), wanaitwa "karmasaṅgī" (waliovutiwa na kitendo) na "ajñānī" (wajinga).
Jukumu kubwa lina mzigo kwa mtu bora; kwa sababu wengine wanamfuata kwa kawaida. Kwa hivyo, kupitia maneno hapo juu, Bwana anamwamuru mtu mwenye hekima kwamba asijitoe kwa namna yoyote au aseme chochote ambacho kingesababisha watu wajinga (wanaoongozwa na tamaa) kuanguka kutoka katika hali yao ya sasa. Kuwafanya watu wajinga kupotoka (kuanguka) kutoka katika hali wanayo hivi sasa ni kujenga "buddhibheda" (mkanganyiko wa akili) kwao. Kwa hivyo, mtu mwenye hekima, akiwa na hisia za ustawi kwa wote, anapaswa kuendelea kutekeleza matendo mema yaliyopendekezwa kimaandiko kulingana na varṇāśrama-dharma yake (majukumu ya darasa na hatua ya maisha), ili watu wengine pia waendelee kupata msukumo wa kutekeleza majukumu ya lazima kwa mtazamo usio na tamaa. Hiyo hiyo inatumika kwa watu wakuu wa jamii na familia. Wao pia wanapaswa kuendelea kwa uangalifu na bidii kutekeleza majukumu yao ya lazima vyema, ili ushawishi mzuri uwe na athari kwa jamii na familia.
Baadhi ya mifano ya kujenga mkanganyiko wa akili ni kama ifuatavyo:
1. Kutoa mafundisho kama, "Kuna nini katika matendo? Kiumbe hufungwa na matendo; matendo ni duni. Mtu anapaswa kuacha matendo na kujishughulisha na maarifa," au kupitia mwenendo na maneno kama hayo, kujenga kutokuamini na kutokuwa na imani katika majukumu ya lazima kwa wengine.
2. Kutoa mafundisho kama, "Popote unapotazama, kuna ubinafsi; hakuna mtu anayeweza kuishi bila ubinafsi; kila mtu hutenda kwa ubinafsi. Ikiwa mtu anafanya kitendo chochote, tamaa ya tunda bila shaka inabaki; ikiwa hakuna tamaa ya tunda, kwa nini mtu yeyote angeweza kufanya kitendo chochote kabisa?"
3. Kutoa mafundisho kama, "Kwa kufanya matendo kwa tamaa ya tunda (kwa ajili yake mwenyewe), mtu anapaswa kuzaliwa tena na tena (kufurahia tunda)." Kupitia mafundisho kama hayo, watu wanaoongozwa na tamaa hupoteza imani katika tunda la matendo. Kama matokeo, uambatanishi wao (kwa tunda) haupotei; lakini matendo mema bila shaka yanaachwa. Uambatanishi pekee ndio sababu ya kufungwa, si kitendo.
Badala ya kujenga mkanganyiko kama huo wa akili kwa watu, mjuzi wa Kweli anapaswa mwenyewe kutekeleza majukumu ya lazima kulingana na varṇāśrama-dharma yake na pia kuwafanya wengine wafanye vivyo hivyo. Anapaswa, kupitia mwenendo na maneno yake, asijenge mkanganyiko katika akili ya wajinga, bali kuwainua hatua kwa hatua kutoka katika hali yao ya sasa. Anapaswa kusifa hasa matendo mema yaliyopendekezwa kimaandiko ambayo watu wajinga wanayatekeleza kwa sasa, na kuwafahamisha juu ya makosa yanayotokea katika matendo yao, ili waweze kuondoa makosa hayo na kutekeleza matendo kwa utaratibu kamili. Pamoja na hili, mtu mwenye hekima anapaswa kuwafundisha kwamba kutekeleza matendo mema kama dhabihu, sadaka, ibada, usomaji, n.k., ni nzuri sana, lakini si sawa kukaa na tamaa ya tunda katika matendo hayo; kwa sababu kubadilishana almasi kwa kokoto na mawe si hekima. Kwa hivyo, kuacha mtazamo unaoongozwa na tamaa na kutekeleza matendo mema kunaleta faida haraka sana. Kwa njia hii, kuhamia kutoka kwa mtazamo unaoongozwa na tamaa hadi kwa mtazamo usio na tamaa si mkanganyiko wa akili, bali ukweli.
Vivyo hivyo, kuhusu mazoezi ya kiroho (upāsanā) pia, mjuzi wa Kweli asijenge mkanganyiko wa akili. Kwa mfano, watu mara nyingi husema kwamba ikiwa akili haijazama kwa Mungu wakati wa kutaja Jina, basi kutaja Jina hakuna maana. Lakini mjuzi wa Kweli asiseme hivi; bali, anapaswa kutoa maagizo kwamba kutaja Jina hakuwezi kamwe kuwa bure; kwa sababu kutaja Jina hutokea tu wakati kuna hisia fulani kwa Mungu. Bila hisia, hakuna mwelekeo wa kutaja Jina kabisa. Kwa hivyo, kutaja Jina haipaswi kuachwa katika hali yoyote. Kile kinachosemwa, "manuvā̃ to cahũ disi phirai yah to sumiran nāhiṅ" pia kina maana kwamba ikiwa akili haijalenga, hii si 'ukumbusho' (sumiran), lakini bila shaka ni 'kutaja' (japa). Hata hivyo, kutaja Jina kwa akili iliyolenga na kwa umakini kunaleta faida haraka sana.
Hakuna mtu aliye na upungufu kabisa wa fadhila. Hakika ana baadhi ya fadhila. Kwa hivyo, ikiwa mjuzi wa Kweli ana kutoa maagizo yoyote kwa mtu (kwa ajili ya kuinuka kwake), au kumwelezea jambo fulani, anapaswa kufanya hivyo kwa kumsifu fadhila za mtu huyo, si kwa kumkosoa au kumtukana. Maagizo yaliyotolewa kwa heshima wakati wa kumsifu fadhila zake yatakuwa na athari maalum kwake. Watu wakuu wa jamii na familia wanapaswa pia kuwafundisha wengine kwa namna hii.
Kupitia maneno "samācaran" na "joṣayet", Bwana anatoa maagizo mawili kwa mtu mwenye hekima: (1) Mwenyewe anapaswa kwa uangalifu kutekeleza majukumu ya lazima yaliyopendekezwa kimaandiko vyema, na (2) Pia anapaswa kuwafanya watu wajinga waliovutiwa na matendo watekeleze matendo hayo hayo. Kutekeleza matendo ili kuwaonyesha watu ni unafiki (dambha), ambayo ni sifa ya asili ya kimashetani inayoongoza kwa kuanguka (Gita 16.4). Kwa hivyo, Bwana anatoa maagizo ya kutekeleza majukumu ya lazima si kwa ajili ya kuwaonyesha watu, bali kwa ajili ya ustawi wa ulimwengu.
Mjuzi wa Kweli anapaswa, ingawa hana nia ya kibinafsi katika kutekeleza matendo, kuendelea kutekeleza majukumu yote ya lazima kwa ufanisi, ili hisia ya umuhimu kuelekea matendo yasiyo na tamaa iamshwe kwa watu waliovutiwa na matendo, na wao pia waanze kutenda kwa mtazamo usio na tamaa. Maana ni kwamba kuona mwenendo usio na uambatanishi wa mtu huyo mkuu, watu wengine pia wataanza kujitahidi kujitolea vivyo hivyo.
Kwa njia hii, mtu mwenye hekima anapaswa, kwa kuwafahamisha kwa heshima watu waliovutiwa na matendo, kuwafanya waache kabisa matendo yaliyokatazwa, na kuwahamasisha waache mtazamo unaoongozwa na tamaa katika matendo yaliyopendekezwa.
Muunganisho – Bwana anaelezea katika aya inayofuata tofauti ni ipi kati ya mwenye hekima na mjinga.
★🔗
