**3.33** Όλα τα όντα ακολουθούν τη φύση τους. Ακόμα και ο σοφός ενεργεί σύμφωνα με τη δική του φύση. Τι μπορεί να επιτύχει τότε η καταστολή;
**Ερμηνεία:** «Όλα τα όντα ακολουθούν τη φύση τους» – Όλες οι πράξεις που εκτελούνται γίνονται με βάση την εγγενή τους διάθεση (σβαμπάβα) ή αρχή (σιντντάντα). Η διάθεση είναι δύο ειδών: απαλλαγμένη από προσκόλληση και απέχθεια (ράγκα-ντβέσα), και διαποτισμένη με προσκόλληση και απέχθεια. Για παράδειγμα, ενώ περπατάς σε ένα δρόμο, αν δεις μια πινακίδα και διαβάσεις ό,τι είναι γραμμένο πάνω της, αυτή η πράξη της ανάγνωσης δεν οφείλεται ούτε σε προσκόλληση-απέχθεια ούτε σε κάποια αρχή· μάλλον, συμβαίνει αυθόρμητα από μια διάθεση ελεύθερη από προσκόλληση-απέχθεια. Όταν φτάνει μια επιστολή φίλου, την διαβάζει κανείς με προσκόλληση· όταν φτάνει μια επιστολή εχθρού, την διαβάζει με απέχθεια – αυτή η ανάγνωση γίνεται από μια διάθεση διαποτισμένη με προσκόλληση-απέχθεια. Η ανάγνωση ιερών κειμένων όπως η Γκίτα, το Ραμαγιάνα κ.λπ., γίνεται σύμφωνα με την «αρχή». Η ανθρώπινη γέννηση προορίζεται αποκλειστικά για την επίτευξη του Θεού· επομένως, η εκτέλεση πράξεων με στόχο την επίτευξη του Θεού είναι επίσης ενέργεια σύμφωνα με αρχή. Έτσι, απλές δραστηριότητες όπως το βλέμμα, η ακοή, η οσμή, η αφή κ.λπ., συμβαίνουν λόγω τόσο της διαθέσεως όσο και της αρχής. Μια διάθεση ελεύθερη από προσκόλληση-απέχθεια δεν είναι ελαττωματική· αντιθέτως, μια διάθεση διαποτισμένη με προσκόλληση-απέχθεια είναι ελαττωματική. Οι πράξεις που εκτελούνται με προσκόλληση-απέχθεια δεσμεύουν έναν άνθρωπο επειδή καθιστούν τη διάθεση ακάθαρτη. Οι πράξεις που εκτελούνται σύμφωνα με αρχή είναι απελευθερωτικές επειδή καθαρίζουν τη διάθεση. Εξαιτίας της ακαθαρσίας της διαθέσεως, η υποτιθέμενη σχέση με τον κόσμο δεν διακόπτεται. Όταν η διάθεση καθαρίσει, η υποτιθέμενη σχέση με τον κόσμο διακόπτεται εύκολα.
Σε έναν σοφό, οι πράξεις συμβαίνουν αυθόρμητα μέσω του σώματος που θεωρείται δικό του, επειδή δεν υπάρχει αίσθημα του να είναι ο δράστης μέσα του. Οι πράξεις ενός αναζητητή που επιθυμεί να φθάσει στον Θεό εκτελούνται σύμφωνα με αρχή. Όπως ένας άπληστος άνθρωπος είναι πάντα σε εγρήγορση μήπως υποστεί κάποια απώλεια, παρόμοια, ένας αναζητητής παραμένει συνεχώς σε εγρήγορση μήπως εκτελεστεί οποιαδήποτε πράξη με προσκόλληση-απέχθεια. Με τέτοια εγρήγορση, η διάθεση του αναζητητή καθαρίζει γρήγορα, και ως αποτέλεσμα, απελευθερώνεται από τα δεσμά του κάρμα.
Παρόλο που όλη η δραστηριότητα εγγενώς συμβαίνει μέσω της φύσης, ένας αγνώστης, υποθέτοντας μια σχέση με τις πράξεις, θεωρεί τον εαυτό του ως τον δράστη τους (Γκίτα 3.27). Είναι με το να υποθέτει κανείς μια σχέση με αντικείμενα και πράξεις που προκύπτουν η προσκόλληση και η απέχθεια, οδηγώντας στα δεσμά της γέννησης και του θανάτου. Ωστόσο, ένας αναζητητής που δεν υποθέτει σχέση με τη φύση βλέπει πάντα τον εαυτό του ως μη-δράστη (Γκίτα 13.29).
Το κύριο ελάττωμα στη διάθεση είναι η προσκόλληση στα υλικά αντικείμενα της φύσης. Όσο παραμένει η προσκόλληση στη διάθεση, συνεχίζονται οι ακάθαρτες πράξεις. Επομένως, για τον αναζητητή, η προσκόλληση είναι η κύρια αιτία της δέσμευσης.
Η προσκόλληση κατοικεί στο υποτιθέμενο «εγώ» (αχάμ) και παρατηρείται στο νου, τη διάνοια, τις αισθήσεις και τα αισθητήρια αντικείμενα. Το «εγώ» είναι δύο ειδών: 1. Το «εγώ» με τη μορφή ταύτισης που προκύπτει από την υποτιθέμενη σχέση της συνείδησης με το αψυχικό. 2. Το «εγώ» με τη μορφή του υλικού στοιχείου της αψυχικής φύσης – «τα μεγάλα στοιχεία, ο εγωισμός...» (Γκίτα 13.5). Δεν υπάρχει ελάττωμα στο «εγώ» που είναι το υλικό στοιχείο της αψυχικής φύσης, επειδή αυτό το «εγώ» είναι απλώς ένα εργαλείο όπως ο νους, η διάνοια, οι αισθήσεις κ.λπ. Επομένως, όλα τα ελαττώματα βρίσκονται μόνο στο υποτιθέμενο «εγώ». Σε έναν σοφό, το «εγώ» με τη μορφή ταύτισης απουσιάζει εντελώς· ως εκ τούτου, όλες οι πράξεις που συμβαίνουν μέσω του αποκαλούμενου σώματός του συμβαίνουν μόνο μέσω του «εγώ» που είναι το υλικό στοιχείο της φύσης. Στην πραγματικότητα, όλες οι πράξεις όλων των όντων συμβαίνουν μόνο μέσω αυτού του στοιχειακού «εγώ», αλλά ένας αγνώστης που θεωρεί το αψυχικό σώμα ως «εγώ» και «δικό μου» θεωρεί εκείνες τις πράξεις ως δικές του και για τον εαυτό του, και έτσι δεσμεύεται. Ο λόγος είναι ότι η προσκόλληση προκύπτει μόνο με το να θεωρεί κανείς τις πράξεις ως δικές του και για τον εαυτό του.
«Ακόμα και ο σοφός ενεργεί σύμφωνα με τη δική του φύση» – Παρόλο που λόγω της απουσίας προσκόλλησης-απέχθειας στην καρδιά, η φύση ενός σοφού είναι άψογη και δεν υποτάσσεται από τη φύση, ωστόσο ενεργεί μόνο σύμφωνα με τη δική του φύση (διάθεση). Για παράδειγμα, αν ένας σοφός δεν γνωρίζει την αγγλική γλώσσα και του ζητηθεί να μιλήσει αγγλικά, δεν θα μπορέσει να μιλήσει. Θα μιλήσει μόνο στη γλώσσα που γνωρίζει. Ακόμα και ο Κύριος, ελέγχοντας τη δική Του φύση (διάθεση), ενεργεί σύμφωνα με τη διάθεση οποιασδήποτε μορφής ενσαρκώνεται. Για παράδειγμα, όταν ο Κύριος ενσαρκώνεται σε ανθρώπινη μορφή ως Ράμα ή Κρίσνα, ή σε μορφές όπως ψάρι, χελώνα, κάπρος κ.λπ., ενεργεί σύμφωνα με τη διάθεση εκείνου του συγκεκριμένου είδους. Το νόημα είναι ότι ακόμα και στις ενσαρκωμένες μορφές του Κυρίου, υπάρχει ποικιλομορφία διαθέσεως ανάλογα με το είδος και την τάξη, αλλά δεν υπάρχει υποταγή. Παρόμοια, σε εκείνες τις μεγάλες ψυχές των οποίων η σύνδεση με τη φύση (αδράνεια) έχει διακοπεί, υπάρχει ποικιλομορφία διαθέσεως, αλλά όχι υποταγή. Ωστόσο, σε εκείνους τους ανθρώπους των οποίων η σύνδεση με τη φύση δεν έχει διακοπεί, υπάρχει τόσο ποικιλομορφία διαθέσεως όσο και υποταγή.
Εδώ, η λέξη «δική του» υπονοεί ότι η φύση ενός σοφού είναι άψογη. Δεν βρίσκεται υπό τον έλεγχο της φύσης· μάλλον, η φύση βρίσκεται υπό τον έλεγχό του. Η ριζική σπόρα για πράξεις που αποφέρουν καρπό είναι η αίσθηση του να είναι κανείς ο δράστης και το εγωιστικό κίνητρο. Ένας σοφός δεν έχει ούτε αίσθηση του να είναι δράστης ούτε εγωιστικό κίνητρο. Απλή δραστηριότητα συμβαίνει μέσω αυτού. Είναι το δεσμευτικό κάρμα που συμβαίνει, όχι η απλή δραστηριότητα ή πράξη. Γι' αυτό χρησιμοποιείται εδώ η λέξη «ενεργεί». Η διάθεσή του είναι τόσο καθαρή που ακόμα και οι πράξεις που συμβαίνουν μέσω αυτού είναι υπέρτατα καθαρές και ένα ιδανικό για τους αναζητητές.
Η διάθεση διαμορφώνεται σύμφωνα με εντυπώσεις από προηγούμενες και τρέχουσες γεννήσεις, εντυπώσεις από γονείς, τρέχουσα συντροφιά, εκπαίδευση, περιβάλλον, μελέτη, λατρεία, στοχασμό, δράση, συναίσθημα κ.λπ. Αυτή η διάθεση ποικίλλει σε όλους τους ανθρώπους, και ο καθένας είναι ελεύθερος να την κάνει άψογη. Ποικιλομορφία ατομικής διαθέσεως υπάρχει ακόμα και μεταξύ σοφών. Δεν υπάρχει ποικιλομορφία στη συνείδηση, αλλά φυσική ποικιλομορφία υπάρχει στη φύση (διάθεση). Η φύση είναι εγγενώς ποικίλη. Όπως, ακόμα και μέσα στο ίδιο είδος, υπάρχουν λεπτές διαφορές μεταξύ μανγκοδεντρών κ.λπ., παρόμοια, ακόμα και όταν η φύση (διάθεση) είναι καθαρή, υπάρχει ποικιλομορφία φύσης μεταξύ σοφών.
Η διάθεση ενός σοφού είναι καθαρή (ελεύθερη από προσκόλληση-απέχθεια)· επομένως, δεν βρίσκεται υπό τον έλεγχο της φύσης. Αντίθετα με αυτό, άνθρωποι ακάθαρτης διαθέσεως (διαποτισμένης με προσκόλληση-απέχθεια) εκτελούν πράξεις υποχρεωμένοι από την υποταγή που οι ίδιοι έχουν δημιουργήσει.
«Τι μπορεί να επιτύχει τότε η καταστολή;» – Ακόμα και οι πράξεις εκείνων των οποίων η διάθεση είναι υπέρτατα καθαρή και εξαίρετη συμβαίνουν σύμφωνα με τη φύση τους. Τότε, οι πράξεις εκείνων των ανθρώπων των οποίων η διάθεση είναι ακάθαρτη (διαποτισμένη με προσκόλληση-απέχθεια) σίγουρα θα συμβαίνουν σύμφωνα με τη φύση. Σε αυτό το θέμα, η βία δεν θα τους είναι καθόλου χρήσιμη. Κάποιος θα πρέπει να ενεργεί σύμφωνα με ό,τι είναι η διάθεσή του. Αν η διάθεση είναι ακάθαρτη, θα εμπλέξει έναν άνθρωπο σε ακάθαρτες πράξεις· αν είναι καθαρή, θα τον εμπλέξει σε καθαρές πράξεις.
Όταν και ο Αρτζούνα επιθυμεί να εγκαταλείψει βίαια το καθήκον-δεσμευμένη πράξη του πολέμου, ο Κύριος του λέει ότι η δική του φύση θα τον αναγκάσει βίαια να εμπλακεί στη μάχη – «Η φύση θα σε αναγκάσει» (18.59)· επειδή υπάρχει μια εγγενής ροή στη διάθεσή σου να εκτελείς καθήκοντα κσάτρια (όπως ο πόλεμος). Επομένως, δεσμευμένος από τις φυσικές σου πράξεις, θα πολεμήσεις αβοήθητος, εννοώντας ότι η βία σου δεν θα σου φέρει κανένα όφελος εδώ – «Θα ενεργήσεις αβοήθητος ακόμα και ενάντια στη θέλησή σου» (18.60).
Όπως ένα αυτοκίνητο που κινείται με ταχύτητα εκατό μιλίων την ώρα δεν θα τρέξει πέρα από την καθορισμένη του ικανότητα, παρόμοια, ακόμα και μέσω ενός σοφού, δεν θα συμβεί καμία δραστηριότητα αντίθετη προς την καθαρή του φύση. Η φύση εκείνων των οποίων η φύση είναι ακάθαρτη είναι σαν ένα κατεστραμμένο αυτοκίνητο. Υπάρχουν δύο κύριες θεραπείες για την επισκευή ενός κατεστραμμένου αυτοκινήτου: (1) Να επισκευάσεις το αυτοκίνητο μόνος σου, και (2) Να στείλεις το αυτοκίνητο στο εργοστάσιο. Παρόμοια, υπάρχουν δύο κύριες θεραπείες για τον καθαρισμό μιας ακάθαρτης φύσης: (1) Να εκτελείς πράξεις ελεύθερες από προσκόλληση-απέχθεια (Γκίτα 3.34), και (2) Να καταφύγεις στον Κύριο (Γκίτα 18.62). Αν το αυτοκίνητο λειτουργεί καλά, δεν είμαστε υπό τον έλεγχό του· αν το αυτοκίνητο είναι κατεστραμμένο, είμαστε υπό τον έλεγχό του. Παρομοίως, ένας σοφός, λόγω της καθαρότητας της φύσης του, δεν βρίσκεται υπό τον έλεγχο της φύσης, και ένας αγνώστης, λόγω της ακαθαρσίας της φύσης του, βρίσκεται υπό τον έλεγχο της φύσης.
Ένας άνθρωπος του οποίου η διάνοια εκτιμά μόνο τη υλικότητα (παγκόσμια απόλαυση και συσσώρευση) είναι βέβαιο ότι θα πέσει, όσο λόγιος και αν είναι. Αλλά ένας άνθρωπος του οποίου η διάνοια δεν εκτιμά τη υλικότητα και του οποίου ο μοναδικός στόχος είναι η συνειδητοποίηση του Θεού είναι βέβαιο ότι θα ανυψωθεί, ακόμα και αν δεν είναι λόγιος. Ο λόγος είναι ότι όλα τα συναισθήματά του, οι σκέψεις του, οι πράξεις του κ.λπ., γίνονται ευνοϊκές για την ανύψωσή του όταν ο στόχος του δεν είναι η απόλαυση και η συσσώρευση αλλά αποκλειστικά η επίτευξη του Υπέρτατου Εαυτού. Επομένως, ένας αναζητητής πρέπει πρώτα να κάνει την επίτευξη του Θεού στόχο του, μετά να εκτελεί καθήκον-δεσμευμένες πράξεις ελεύθερες από προσκόλληση-απέχθεια για την εκπλήρωση εκείνου του στόχου. Ένα εύκολο μέσο για να είναι ελεύθερος από προσκόλληση-απέχθεια είναι να αφιερώνει το σώμα που έλαβε κ.λπ., στην υπηρεσία των άλλων χωρίς να τα θεωρεί ως δικά του και για τον εαυτό του, και να μην επιθυμεί τίποτα σε αντάλλαγμα από τους άλλους.
Για να μην βρίσκεται υπό τον έλεγχο της φύσης, ένας αναζητητής πρέπει να εκτελεί καθήκον-δεσμευμένες πράξεις κρατώντας ένα ιδανικό μπροστά του. Μπορεί να υπάρχουν δύο ιδανικά: (1) Η διδασκαλία (αρχή) του Κυρίου, και (2) Η συμπεριφορά των μεγάλων ψυχών. Η φύση ενός ανθρώπου που ενεργεί κρατώντας ένα ιδανικό μπροστά του καθαρίζει, και βιώνει την πάντοτε-επιτευχθείσα Υπέρτατη Αλήθεια. Αντίθετα με αυτό, ένας άνθρωπος που ενεργεί χωρίς να κρατάει ένα ιδανικό μπροστά του εκτελεί όλες τις πράξεις με προσκόλληση-απέχθεια, η οποία ενισχύει την προσκόλληση-απέχθεια και οδηγεί στην πτώση του – «γνώριζε ότι είναι χαμένοι» (Γκίτα 3.32).
Όπως δεν μπορούμε να σταματήσουμε τη ροή ενός ποταμού, αλλά μπορούμε να την εκτρέψουμε χτίζοντας ένα κανάλι, παρόμοια, δεν μπορούμε να σταματήσουμε τη ροή των πράξεων, αλλά μπορούμε να εκτρέψουμε την πορεία της. Να εκτελείς πράξεις ανιδιοτελώς, αποκλειστικά για την ευημερία των άλλων, είναι να εκτρέπεις τη ροή των πράξεων. Η ροή των πράξεων δεν θα εκτραπεί εκτελώντας ακόμα και την παραμικρή πράξη για τον εαυτό σου. Το νόημα είναι ότι εκτελώντας πράξεις αποκλειστικά για την ευημερία των άλλων, η ροή των πράξεων στρέφεται προς τον κόσμο και ο αναζητητής απελευθερώνεται από τα δεσμά του κάρμα.
Κάθε άνθρωπος γεννιέται με τη δική του φύση· επομένως, πρέπει να ενεργεί σύμφωνα με τη φύση του. Ως εκ τούτου, ο Κύριος εξηγεί τώρα στο επόμενο στίχο το μέσο για τον καθαρισμό της φύσης.
★🔗
