Hata mwenye hekima hutenda kulingana na asili yake. Viumbe vyote hufuata asili zao, basi (kizuizi cha nje) kinaweza kufanya nini?

**3.33** Kiumbe chochote hufuata asili yake. Hata mwenye hekima hutenda kulingana na asili yake. Basi kuzuia kunaweza kufanya nini? **Ufafanuzi:** 'Kiumbe chochote hufuata asili yake' – Matendo yote yanayofanywa yanafanywa kwa kuzingatia mwelekeo wa asili (svabhāva) au kanuni (siddhānta) yake. Mwelekeo wa asili ni wa aina mbili: usio na shauku na chuki (rāga-dveṣa), na ule uliojaa shauku na chuki. Kwa mfano, wakati wa kutembea barabarani, mtu akiona ubao na kusoma yaliyoandikwa juu yake, kitendo hiki cha kusoma si kwa sababu ya shauku wala chuki, wala kwa sababu ya kanuni yoyote; bali, hufanyika kwa hiari kutokana na mwelekeo wa asili usio na shauku na chuki. Barua ya rafiki inapofika, mtu anaisoma kwa shauku; barua ya adui inapofika, anaisoma kwa chuki – kusoma huku kunafanywa kutokana na mwelekeo wa asili uliojaa shauku na chuki. Kusoma maandiko matakatifu kama Gītā, Rāmāyaṇa, n.k., kunafanywa kulingana na 'kanuni'. Kuzaliwa kwa mwanadamu kunakusudiwa kwa lengo la kumfikia Mungu pekee; kwa hivyo, kutenda matendo kwa lengo la kumfikia Mungu pia ni kutenda kulingana na kanuni. Hivyo, shughula za kawaida kama kuona, kusikia, kunusa, kugusa, n.k., hutokea kwa sababu ya mwelekeo wa asili na kanuni. Mwelekeo wa asili usio na shauku na chuki hauna dosi; kinyume chake, mwelekeo wa asili uliojaa shauku na chuki una dosi. Matendo yanayofanywa kwa shauku na chuki humfungia mtu kwa sababu yanachafua mwelekeo wa asili. Matendo yanayofanywa kulingana na kanuni ni yanayomkomboa mtu kwa sababu yanausafisha mwelekeo wa asili. Ni kwa sababu ya uchafu wa mwelekeo wa asili kwamba uhusiano wa kudhaniwa na ulimwengu haukatiki. Mwelekeo wa asili unapotakata, uhusiano wa kudhaniwa na ulimwengu hukatika kwa urahisi. Katika mwenye hekima, matendo hutokea kwa hiari kupitia mwili unaodhaniwa kuwa wake, kwa sababu hakuna hisia ya kutenda kwake. Matendo ya mtafutaji anayetamani kumfikia Mungu hufanywa kulingana na kanuni. Kama vile mwenye tamaa daima huwa macho asije akapata hasara, vivyo hivyo, mtafutaji hubaki macho daima asije akafanya kitendo chochote kwa shauku na chuki. Kwa uangalifu kama huo, mwelekeo wa asili wa mtafutaji hutakaswa upesi, na kwa sababu hiyo, anakuwa huru kutoka kwenye mfumo wa karma. Ingawa shughula zote kiasili hutokea kupitia asili, mpumbavu, kwa kudhani uhusiano na matendo, anajiona kuwa ndiye mtendaji (Gītā 3.27). Ni kwa kudhani uhusiano na vitu na matendo kwamba shauku na chuki hutokea, na kusababisha mfumo wa kuzaliwa na kufa. Hata hivyo, mtafutaji asiyedhani uhusiano na asili huwa anajiona kuwa asiye mtendaji daima (Gītā 13.29). Dosi kuu katika mwelekeo wa asili ni mshikamano na vitu vya kimwili vya asili. Kadiri mshikamano unavyobaki katika mwelekeo wa asili, ndivyo matendo machafu yanaendelea. Kwa hivyo, kwa mtafutaji, mshikamano ndio chanzo kikuu cha mfumo. Mshikamano unakaa katika 'mimi' (ahaṃ) uliodhaniwa na unaonekana katika akili, busara, hisi, na vitu vya hisi. 'Mimi' ni wa aina mbili: 1. 'Mimi' katika mfumo wa utambulisho unaotokana na uhusiano wa kudhaniwa wa ufahamu na asili isiyo na uhai. 2. 'Mimi' katika mfumo wa kipengele cha kimwili cha asili isiyo na uhai – 'mambo makuu, ubinafsi...' (Gītā 13.5). Hakuna dosi katika 'mimi' ambao ni kipengele cha kimwili cha asili isiyo na uhai, kwa sababu 'mimi' huu ni chombo tu kama akili, busara, hisi, n.k. Kwa hivyo, makosa yote yamo katika 'mimi' uliodhaniwa tu. Katika mwenye hekima, 'mimi' katika mfumo wa utambulisho haupo kabisa; kwa hivyo, matendo yote yanayotokea kupitia mwili wake unaodhaniwa hutokea tu kupitia 'mimi' ambao ni kipengele cha kimwili cha asili. Kwa kweli, matendo yote ya viumbe vyote hutokea tu kupitia 'mimi' huu wa kipengele, lakini mpumbavu anayechukulia mwili usio na uhai kuwa 'mimi' na 'wangu' anayaona matendo hayo kuwa yake na kwa ajili yake mwenyewe, na hivyo anafungwa. Sababu ni kwamba mshikamano hutokea tu kwa kuchukulia matendo kuwa yako na kwa ajili yako mwenyewe. 'Hata mwenye hekima hutenda kulingana na asili yake' – Ingawa kwa sababu ya kutokuwako kwa shauku na chuki moyoni, asili ya mwenye hekima haina dosi na hayashikwi na asili, bado hutenda tu kulingana na asili yake (mwelekeo wa asili). Kwa mfano, mwenye hekima asijue lugha ya Kiingereza na akaombwa azungumze Kiingereza, hataweza kuzungumza. Atazungumza tu katika lugha anayozijua. Hata Bwana Mwenyezi, akiwa anadhibiti asili yake (mwelekeo wa asili), hutenda kulingana na mwelekeo wa asili wa umbo lolote analotumia kuibuka. Kwa mfano, Bwana anapojitokeza katika umbo la kibinadamu kama Rāma au Kṛṣṇa, au katika maumbo kama samaki, kobe, nguruwe-mwitu, n.k., hutenda kulingana na mwelekeo wa asili wa aina hiyo fulani. Maana yake ni kwamba hata katika miili iliyojitokeza ya Bwana, kuna tofauti ya mwelekeo wa asili kulingana na aina na tabaka, lakini hakuna kushikwa. Vivyo hivyo, katika watu wale wakuu ambao uhusiano wao na asili (ukosefu wa uhai) umekatika, kuna tofauti ya mwelekeo wa asili, lakini hakuna kushikwa. Hata hivyo, katika wanadamu ambao uhusiano wao na asili haujakatika, kunako tofauti ya mwelekeo wa asili na kushikwa. Hapa, neno 'yake mwenyewe' lina maana kwamba asili ya mwenye hekima haina dosi. Hayashikwi na asili; bali, asili ndiyo inayomshika yeye. Chanzo cha msingi cha matendo yanayotoa matunda ni hisia ya kutenda na nia ya kujipendelea. Mwenye hekima hana hisia ya kutenda wala nia ya kujipendelea. Shughula za kawaida hutokea kupitia yeye. Ni karma inayofunga ndiyo hutokea, si shughula za kawaida wala tendo. Ndio maana neno 'hutenda' limetumika hapa. Mwelekeo wa asili wake ni mtakatifu sana hata matendo yanayotokea kupitia yeye ni matakatifu sana na ni kiolezo kwa watafutaji. Mwelekeo wa asili huundwa kulingana na alama kutoka kuzaliwa za zamani na za sasa, alama kutoka kwa wazazi, ushirika wa sasa, elimu, mazingira, masomo, ibada, kutafakari, kitendo, hisia, n.k. Mwelekeo huu wa asili hutofautiana kwa wanadamu wote, na kila mtu ana uhuru wa kuufanya usio na dosi. Tofauti ya mwelekeo wa asili wa kibinafsi ipo hata kati ya wenye hekima. Hakuna tofauti katika ufahamu, lakini tofauti ya asili ipo katika asili (mwelekeo wa asili). Asili kiasili ina tofauti. Kama vile, hata ndani ya aina moja, kuna tofauti ndogo ndogo kati ya miti ya embe, n.k., vivyo hivyo, hata asili (mwelekeo wa asili) inapokuwa safi, kuna tofauti ya asili kati ya wenye hekima. Mwelekeo wa asili wa mwenye hekima ni safi (usio na shauku na chuki); kwa hivyo, hayashikwi na asili. Kinyume na hili, watu wenye mwelekeo wa asili machafu (uliojaa shauku na chuki) hufanya matendo kwa kulazimishwa na kushikwa waliyojikulia wenyewe. 'Basi kuzuia kunaweza kufanya nini?' – Hata matendo ya wale ambao mwelekeo wa asili wao ni safi na bora kabisa hutokea kulingana na asili yao. Basi, matendo ya watu wale ambao mwelekeo wa asili wao ni machafu (uliojaa shauku na chuki) hakika yatatokea kulingana na asili. Katika jambo hili, nguvu haitawafaa. Mtu atalazimika kutenda kulingana na mwelekeo wa asili wake wowote ule. Mwelekeo wa asili ukiva machafu, utamshughulisha mtu katika matendo machafu; ukiva safi, utamshughulisha katika matendo safi. Arjuna anapotaka pia kuacha kwa nguvu kitendo chake cha wajibu cha vita, Bwana anamwambia kwamba asili yake mwenyewe itamlazimisha ashiriki vitani – 'Asili itakulazimisha' (18.59); kwa sababu kuna mtiririko wa asili katika mwelekeo wako wa kutenda majukumu ya kṣatriya (kama vita). Kwa hivyo, ukifungwa na matendo yako ya asili, utapigana bila msaada, maana nguvu yako haitafaa hapa – 'Utatenda bila msaada hata kinyume na mapenzi yako' (18.60). Kama vile gari linalosogea kwa kasi ya maili mia moja kwa saa halitaendesha zaidi ya uwezo wake uliowekwa, vivyo hivyo, hata kupitia mwenye hekima, hakuna shughula itakayotokea kinyume na asili yake safi. Asili ya wale ambao asili yao ni machafu ni kama gari lililoharibika. Kuna tiba kuu mbili za kutengeneza gari lililoharibika: (1) Kutengeneza gari mwenyewe, na (2) Kulipeleka gari kiwandani. Vivyo hivyo, kuna tiba kuu mbili za kusafisha asili machafu: (1) Kutenda matendo yasiyo na shauku na chuki (Gītā 3.34), na (2) Kukimbilia kwa Bwana (Gītā 18.62). Gari likienda vizuri, hatushikwi nalo; gari likiharibika, tunashikwa nalo. Vivyo hivyo, mwenye hekima, kwa sababu ya usafi wa asili yake, hashikwi na asili, na mpumbavu, kwa sababu ya uchafu wa asili yake, anashikwa na asili. Mtu ambaye akili yake inathamini ujadi (starehe ya kidunia na kusanyiko) tu lazima aanguke, ijapokuwa ana elimu. Lakini mtu ambaye akili yake haithamini ujadi na ambaye lengo lake pekee ni kutambua Mungu lazima ainuke, hata kama hana elimu. Sababu ni kwamba hisia zake zote, mawazo, matendo, n.k., huwa yanamfaa kwa mwinuko wake wakati lengo lake si starehe na kusanyiko bali kumfikia Nafsi Kuu pekee. Kwa hivyo, mtafutaji anapaswa kwanza kufanya kumfikia Mungu kuwa lengo lake, kisha atende matendo ya wajibu yasiyo na shauku na chuki kwa ajili ya kutimiza lengo hilo. Njia rahisi ya kuwa huru na shauku na chuki ni kutumia mwili uliopokea, n.k., katika utumishi wa wengine bila kuzichukulia kuwa zako na kwa ajili yako mwenyewe, na kutotamani chochote kinyume kutoka kwa wengine. Ili asiwe chini ya ushikaji wa asili, mtafutaji anapaswa kutenda matendo ya wajibu kwa kuweka kiolezo mbele yake. Kunaweza kuwa na violezo viwili: (1) Mafundisho (kanuni) ya Bwana, na (2) Mwenendo wa watu wakuu. Asili ya mtu anayetenda kwa kuweka kiolezo mbele yake hutakaswa, na anajionea Ukweli wa Juu uliopatikana milele. Kinyume na hili, mtu anayetenda bila kuweka kiolezo mbele yake hufanya matendo yote kwa shauku na chuki, ambayo huimarisha shauku na chuki na kusababisha mwinuko wake – 'wajue kuwa wameharibika' (Gītā 3.32). Kama vile hatuwezi kuzuia mtiririko wa mto, lakini tunaweza kuugeuza kwa kujenga mfereji, vivyo hivyo, hatuwezi kuzuia mtiririko wa matendo, lakini tunaweza kuugeuza mwendo wake. Kutenda matendo bila nafsi, kwa ajili ya ustawi wa wengine pekee, ni kugeuza mtiririko wa matendo. Mtiririko wa matendo hautageuzwa kwa kutenda hata kitendo kidogo kwa ajili yako mwenyewe. Maana yake ni kwamba kwa kutenda matendo kwa ajili ya ustawi wa wengine pekee, mtiririko wa matendo hugeukia ulimwengu na mtafutaji anakuwa huru kutoka kwenye mfumo wa karma. Kila mwanadamu anazaliwa na asili yake mwenyewe; kwa hivyo, analazimika kutenda kulingana na asili yake. Kwa hivyo, Bwana sasa anafafanua katika aya inayofuata njia ya kusafisha asili.