Nawet mędrzec postępuje zgodnie z własną naturą. Wszystkie istoty podążają za swoją naturą, to cóż (zewnętrzny) przymus może zdziałać?

**3.33** Wszystkie istoty postępują zgodnie ze swoją naturą. Nawet mędrzec działa według własnej natury. Cóż więc może zdziałać powściągliwość? **Komentarz:** „Wszystkie istoty postępują zgodnie ze swoją naturą” – Wszystkie czynności, które są wykonywane, dokonuje się, mając na uwadze swoją wrodzoną dyspozycję (svabhāva) lub zasadę (siddhānta). Dyspozycja jest dwojaka: wolna od przywiązania i awersji (rāga-dveṣa) oraz przesiąknięta przywiązaniem i awersją. Na przykład, idąc drogą, jeśli ktoś zobaczy tablicę i przeczyta to, co na niej napisano, ten akt czytania nie wynika ani z przywiązania-awersji, ani z żadnej zasady; raczej dzieje się spontanicznie z dyspozycji wolnej od przywiązania-awersji. Kiedy przyjdzie list od przyjaciela, czyta się go z przywiązaniem; kiedy przyjdzie list od wroga, czyta się go z awersją – to czytanie dokonuje się z dyspozycji przesiąkniętej przywiązaniem-awersją. Czytanie pism świętych, takich jak Gītā, Rāmāyaṇa itp., dokonuje się według „zasady”. Ludzkie narodziny przeznaczone są wyłącznie do osiągnięcia Boga; zatem wykonywanie działań z celem osiągnięcia Boga również jest działaniem według zasady. Tak więc zwykłe aktywności, takie jak widzenie, słyszenie, wąchanie, dotykanie itp., zachodzą zarówno z powodu dyspozycji, jak i zasady. Dyspozycja wolna od przywiązania-awersji nie jest wadliwa; przeciwnie, dyspozycja przesiąknięta przywiązaniem-awersją jest wadliwa. Działania wykonane z przywiązaniem-awersją wiążą człowieka, ponieważ czynią jego dyspozycję nieczystą. Działania wykonane zgodnie z zasadą są wyzwalające, ponieważ oczyszczają dyspozycję. To z powodu nieczystości dyspozycji przyjęty związek ze światem nie zostaje zerwany. Gdy dyspozycja staje się czysta, przyjęty związek ze światem łatwo się zrywa. U mędrca działania zachodzą spontanicznie poprzez ciało uważane za jego, ponieważ nie ma w nim poczucia sprawstwa. Działania poszukiwacza pragnącego osiągnąć Boga są wykonywane zgodnie z zasadą. Tak jak chciwiec jest zawsze czujny, by nie ponieść straty, podobnie poszukiwacz pozostaje stale czujny, by żadne działanie nie zostało wykonane z przywiązaniem-awersją. Przy takiej czujności dyspozycja poszukiwacza szybko się oczyszcza, w wyniku czego uwalnia się on z więzów karmy. Chociaż wszelka aktywność z natury zachodzi poprzez naturę, osoba ignorancka, przyjmując związek z działaniami, uważa się za ich sprawcę (Gītā 3.27). To przez przyjęcie związku z przedmiotami i działaniami powstaje przywiązanie i awersja, prowadząc do więzów narodzin i śmierci. Jednak poszukiwacz, który nie przyjmuje związku z naturą, zawsze widzi siebie jako nie-sprawcę (Gītā 13.29). Główną wadą w dyspozycji jest przywiązanie do materialnych przedmiotów natury. Dopóki przywiązanie pozostaje w dyspozycji, trwają nieczyste działania. Dlatego dla poszukiwacza przywiązanie jest główną przyczyną zniewolenia. Przywiązanie rezyduje w przyjętym „ja” (ahaṃ) i jest widoczne w umyśle, intelekcie, zmysłach i przedmiotach zmysłowych. „Ja” jest dwojakie: 1. „Ja” w formie identyfikacji, powstające z przyjętego związku świadomości z bezwładnym. 2. „Ja” w formie materialnego elementu bezwładnej natury – „wielkie żywioły, egoizm…” (Gītā 13.5). Nie ma winy w „ja”, które jest materialnym elementem bezwładnej natury, ponieważ to „ja” jest jedynie narzędziem jak umysł, intelekt, zmysły itp. Dlatego wszystkie wady leżą tylko w przyjętym „ja”. U mędrca „ja” w formie identyfikacji jest całkowicie nieobecne; stąd wszystkie działania zachodzące poprzez jego tak zwane ciało dzieją się tylko poprzez „ja”, które jest materialnym elementem natury. W rzeczywistości wszystkie działania wszystkich istot zachodzą tylko poprzez to elementarne „ja”, ale osoba ignorancka, która uważa bezwładne ciało za „ja” i „moje”, uważa te działania za swoje i dla siebie, i w ten sposób staje się związana. Powodem jest to, że przywiązanie powstaje tylko przez uważanie działań za swoje i dla siebie. „Nawet mędrzec działa według własnej natury” – Chociaż z powodu braku przywiązania-awersji w sercu natura mędrca jest nieskazitelna i nie jest on podporządkowany naturze, to jednak działa tylko zgodnie ze swoją własną naturą (dyspozycją). Na przykład, jeśli mędrzec nie zna języka angielskiego i zostanie poproszony o mówienie po angielsku, nie będzie w stanie mówić. Będzie mówił tylko w języku, który zna. Nawet Pan, kontrolując swoją własną naturę (dyspozycję), działa zgodnie z dyspozycją jakiejkolwiek formy, w której się wciela. Na przykład, kiedy Pan wciela się w ludzką formę jako Rāma czy Kṛṣṇa, lub w formy takie jak ryba, żółw, dzik itp., działa zgodnie z dyspozycją danego gatunku. Znaczenie jest takie, że nawet we wcielonych ciałach Pana istnieje różnorodność dyspozycji według gatunku i klasy, ale nie ma podporządkowania. Podobnie, u tych wielkich dusz, których związek z naturą (bezwładem) został zerwany, istnieje różnorodność dyspozycji, ale nie ma podporządkowania. Jednak u tych ludzi, których związek z naturą nie został zerwany, istnieje zarówno różnorodność dyspozycji, jak i podporządkowanie. Tutaj słowo „własnej” implikuje, że natura mędrca jest nieskazitelna. Nie jest on pod kontrolą natury; raczej natura jest pod jego kontrolą. Nasieniem korzeniowym dla działań przynoszących owoc jest poczucie sprawstwa i samolubny motyw. Mędrzec nie ma poczucia sprawstwa ani samolubnego motywu. Zwykła aktywność zachodzi poprzez niego. To wiążąca karma zachodzi, a nie zwykła aktywność czy działanie. Dlatego użyto tu słowa „działa”. Jego dyspozycja jest tak czysta, że nawet działania zachodzące poprzez niego są najwyższej czystości i stanowią ideał dla poszukiwaczy. Dyspozycja kształtuje się zgodnie z wrażeniami z przeszłych i obecnych narodzin, wrażeniami od rodziców, obecnym towarzystwem, edukacją, środowiskiem, studiowaniem, czczeniem, kontemplacją, działaniem, uczuciem itp. Ta dyspozycja różni się u wszystkich ludzi i każdy jest wolny, by uczynić ją nieskazitelną. Różnorodność indywidualnej dyspozycji istnieje nawet wśród mędrców. Nie ma różnorodności w świadomości, ale naturalna różnorodność istnieje w naturze (dyspozycji). Natura jest z natury różnorodna. Tak jak, nawet w obrębie tego samego gatunku, istnieją subtelne różnice między drzewami mango itp., podobnie, nawet gdy natura (dyspozycja) jest czysta, istnieje różnorodność natury wśród mędrców. Dyspozycja mędrca jest czysta (wolna od przywiązania-awersji); dlatego nie jest on pod kontrolą natury. W przeciwieństwie do tego, ludzie o nieczystej dyspozycji (przesiąkniętej przywiązaniem-awersją) wykonują działania zmuszeni przez podporządkowanie, które sami stworzyli. „Cóż więc może zdziałać powściągliwość?” – Nawet działania tych, których dyspozycja jest najwyższej czystości i doskonałości, zachodzą zgodnie z ich naturą. Wtedy działania tych ludzi, których dyspozycja jest nieczysta (przesiąknięta przywiązaniem-awersją), z pewnością będą zachodzić zgodnie z naturą. W tej kwestii siła nie będzie dla nich przydatna. Będzie się musiało działać zgodnie z tym, jaką ma się dyspozycję. Jeśli dyspozycja jest nieczysta, zaangażuje człowieka w nieczyste działania; jeśli czysta, zaangażuje go w czyste działania. Kiedy Arjuna również pragnie gwałtownie wyrzec się swojego obowiązkowego działania, jakim jest wojna, Pan mówi mu, że jego własna natura siłą zaangażuje go w bitwę – „Natura zmusi cię” (18.59); ponieważ w twojej dyspozycji istnieje wrodzony prąd do wykonywania obowiązków kszatrijów (jak wojna). Dlatego związany swoimi naturalnymi działaniami, będziesz walczył bezradnie, co znaczy, że twoja siła nie będzie tu przydatna – „Będziesz działał bezradnie nawet wbrew swej woli” (18.60). Tak jak samochód jadący z prędkością stu mil na godzinę nie pojedzie poza swoją ustaloną pojemność, podobnie, nawet poprzez mędrca, nie zajdzie żadna aktywność sprzeczna z jego czystą naturą. Natura tych, których natura jest nieczysta, jest jak uszkodzony samochód. Istnieją dwa główne środki zaradcze dla naprawy uszkodzonego samochodu: (1) Naprawienie samochodu samemu, i (2) Wysłanie samochodu do fabryki. Podobnie, istnieją dwa główne środki zaradcze dla oczyszczenia nieczystej natury: (1) Wykonywanie działań wolnych od przywiązania-awersji (Gītā 3.34), i (2) Uciekanie się do schronienia u Pana (Gītā 18.62). Jeśli samochód działa dobrze, nie jesteśmy pod jego kontrolą; jeśli samochód jest uszkodzony, jesteśmy pod jego kontrolą. Podobnie, mędrzec, z powodu czystości swojej natury, nie jest pod kontrolą natury, a człowiek ignorancki, z powodu nieczystości swojej natury, jest pod kontrolą natury. Człowiek, którego intelekt ceni tylko materialność (światowe używanie i gromadzenie), jest skazany na upadek, jakkolwiek uczony by nie był. Ale człowiek, którego intelekt nie ceni materialności i którego jedynym celem jest urzeczywistnienie Boga, jest skazany na wzniesienie, nawet jeśli nie jest uczony. Powodem jest to, że wszystkie jego uczucia, myśli, działania itp. stają się sprzyjające jego wzniesieniu, gdy jego celem nie jest używanie i gromadzenie, ale wyłącznie osiągnięcie Najwyższego Ja. Dlatego poszukiwacz powinien najpierw uczynić osiągnięcie Boga swoim celem, następnie wykonywać obowiązkowe działania wolne od przywiązania-awersji dla spełnienia tego celu. Łatwym środkiem, by być wolnym od przywiązania-awersji, jest angażowanie otrzymanego ciała itp. w służbę innym, bez uważania ich za swoje i dla siebie, i nie pragnąć niczego w zamian od innych. Aby nie być pod kontrolą natury, poszukiwacz powinien wykonywać obowiązkowe działania, mając przed sobą ideał. Mogą być dwa ideały: (1) Nauczanie (zasada) Pana, i (2) Postępowanie wielkich dusz. Natura człowieka, który działa, mając przed sobą ideał, staje się czysta i doświadcza on zawsze-osiągniętej Najwyższej Prawdy. W przeciwieństwie do tego, człowiek, który działa bez trzymania przed sobą ideału, wykonuje wszystkie działania z przywiązaniem-awersją, co wzmacnia przywiązanie-awersję i prowadzi do jego upadku – „wiedz, że są oni zgubieni” (Gītā 3.32). Tak jak nie możemy zatrzymać przepływu rzeki, ale możemy go przekierować, budując kanał, podobnie nie możemy zatrzymać przepływu działań, ale możemy przekierować jego bieg. Wykonywanie działań bezinteresownie, wyłącznie dla dobra innych, jest przekierowywaniem przepływu działań. Przepływ działań nie zostanie przekierowany przez wykonanie nawet najmniejszego działania dla siebie. Znaczenie jest takie, że przez wykonywanie działań wyłącznie dla dobra innych, przepływ działań zwraca się ku światu, a poszukiwacz uwalnia się z więzów karmy. Każdy człowiek rodzi się ze swoją własną naturą; dlatego musi działać zgodnie ze swoją naturą. Stąd Pan wyjaśnia teraz w następnym wersie środek do oczyszczenia natury.