**૧.૮** તમે (દ્રોણાચાર્ય) અને પિતામહ ભીષ્મ, તેમ જ કર્ણ અને યુદ્ધમાં સર્વદા વિજયી કૃપ, અને તે જ પ્રમાણે અશ્વત્થામા, વિકર્ણ અને સોમદત્તના પુત્ર ભૂરિશ્રવા.
**ટીકા:** 'તમે અને ભીષ્મ' – તમે અને પિતામહ ભીષ્મ બંને અત્યંત અસાધારણ પુરુષ છો. આ જગતમાં તમારા બેની સમાન ત્રીજો કોઈ નથી. જો તમારામાંથી એક પણ પૂર્ણ શક્તિથી યુદ્ધ કરે, તો દેવ, યક્ષ, રાક્ષસ, માનવ આદિમાંથી કોઈ પણ તમારા સામે ટકી શકે તેમ નથી. તમારા બંનેની પરાક્રમશક્તિ સમગ્ર જગતમાં વિખ્યાત છે. પિતામહ ભીષ્મ આજીવન બ્રહ્મચારી અને ઇચ્છામૃત્યુ ધારણ કરનારા છે, એટલે કે તેમની સંમતિ વિના તેમને કોઈ મારી શકે તેમ નથી.
[મહાભારતના યુદ્ધમાં દ્રોણાચાર્યનો વધ ધૃષ્ટદ્યુમ્ન દ્વારા થયો હતો, અને પિતામહ ભીષ્મે સૂર્યના ઉત્તરાયણમાં પ્રવેશ કર્યો ત્યારે સ્વેચ્છાએ પ્રાણ ત્યજ્યા હતા.]
'અને કર્ણ' – કર્ણ તો મહાવીર પુરુષ જ છે. મને તો એવી શ્રદ્ધા છે કે એકલો તે જ પાંડવ સેના પર વિજય મેળવી શકે. અર્જુન પણ તેના સામે કશું કરી શકે તેમ નથી. આવો કર્ણ પણ આપણી પક્ષે છે.
[કર્ણનો વધ મહાભારતના યુદ્ધમાં અર્જુન દ્વારા થયો હતો.]
'અને યુદ્ધમાં સર્વદા વિજયી કૃપ' – કૃપાચાર્યનું શું કહેવું! તેઓ અમર છે, આપણા પરમ હિતૈષી છે! અને સમગ્ર પાંડવ સેના પર વિજય મેળવી શકે છે. જોકે અહીં દ્રોણ અને ભીષ્મ પછી દુર્યોધને કૃપાચાર્યનું નામ લેવું જોઈતું હતું; પરંતુ દુર્યોધનને કર્ણ જેટલી શ્રદ્ધા કૃપામાં નહોતી. એટલે કર્ણનું નામ અચાનક વચ્ચે આવી ગયું. કદાચ દ્રોણાચાર્ય અને ભીષ્મને એવું ન લાગે કે તે કૃપાચાર્યનું અપમાન કરે છે, એટલે દુર્યોધને તેમને 'યુદ્ધમાં સર્વદા વિજયી' એવી ઉપાધિ આપીને પ્રસન્ન કરવા ઇચ્છે છે.
'અશ્વત્થામા' – તે પણ અમર છે અને તમારા પોતાના પુત્ર છે. તે મહાવીર છે. તેણે શસ્ત્રવિદ્યા તમારી પાસેથી જ શીખી છે. શસ્ત્રવિદ્યામાં તે અત્યંત નિપુણ છે.
'અને વિકર્ણ અને સોમદત્તનો પુત્ર, તે જ પ્રમાણે' – એવું ન સમજશો કે માત્ર પાંડવો જ ધાર્મિક છે. આપણા પક્ષમાં પણ મારો ભાઈ વિકર્ણ અત્યંત ધાર્મિક અને વીર છે. તે જ રીતે, આપણા પ્રપિતા શાંતનુના ભાઈ બાહ્લિકના પૌત્ર અને સોમદત્તના પુત્ર ભૂરિશ્રવા પણ અત્યંત ધાર્મિક છે. તેમણે બહુધન-દક્ષિણાવાળા અનેક મહાયજ્ઞો કર્યા છે. તે મહાવીર અને મહારથી છે.
[યુદ્ધમાં વિકર્ણનો વધ ભીમ દ્વારા અને ભૂરિશ્રવાનો વધ સાત્યકિ દ્વારા થયો હતો.]
અહીં આ વીરોના નામ લેતી વખતે દુર્યોધનની ભાવના આ પ્રમાણે જણાય છે: હે આચાર્ય! આપણી સેનામાં તમે, ભીષ્મ, કર્ણ, કૃપા આદિ જેવા મહાન અને પરાક્રમી યોદ્ધાઓ છે, જેવા પાંડવોની સેનામાં જોવા મળતા નથી. આપણી સેનામાં બે અમર – કૃપા અને અશ્વત્થામા – છે, જ્યારે પાંડવોની સેનામાં એક પણ એવો નથી. આપણી સેનામાં ધાર્મિક પુરુષોનો પણ અભાવ નથી. એટલે આપણે ડરવાનું કારણ નથી.
★🔗
