**१.८** तपाईं (द्रोणाचार्य) र पितामह भीष्म, तथा कर्ण र युद्धमा सदैव विजयी कृपाचार्य, र त्यस्तै अश्वत्थामा, विकर्ण, र सोमदत्तको पुत्र भूरिश्रवा।
**टीका:** 'तपाईं र भीष्म' – तपाईं र पितामह भीष्म दुवै अत्यन्त असाधारण व्यक्ति हुनुहुन्छ। यस संसारमा तपाईं दुवैको बराबरीको तेस्रो कोही छैन। तपाईं दुवैमध्ये एकजनाले पनि पूर्ण शक्तिले युद्ध गर्नुभयो भने देव, यक्ष, राक्षस, मानव आदिको समक्ष टिक्न सक्ने कोही छैन। तपाईं दुवैको पराक्रम संसारभरि प्रसिद्ध छ। पितामह भीष्म आजीवन ब्रह्मचारी र इच्छामृत्यु धारण गर्ने हुनुहुन्छ, अर्थात् उहाँको इच्छा बिना उहाँलाई मार्न सक्ने कोही छैन।
[महाभारत युद्धमा द्रोणाचार्यलाई धृष्टद्युम्नले वध गरे, र पितामह भीष्मले सूर्य उत्तरायण हुँदा आफ्नै इच्छाले प्राण त्यागे।]
'र कर्ण' – कर्ण निश्चय नै एक महान योद्धा हुन्। मलाई यस्तो विश्वास छ कि उहाँ एक्लै पाण्डव सेनामाथि विजय प्राप्त गर्न सक्नुहुन्छ। अर्जुन पनि उहाँको सामु केही गर्न सक्दैन। यस्तो कर्ण पनि हाम्रो पक्षमा छन्।
[महाभारत युद्धमा कर्णलाई अर्जुनले वध गरे।]
'र युद्धमा सदैव विजयी कृपाचार्य' – कृपाचार्यको के कुरा गर्नु! उहाँ अमर हुनुहुन्छ, हाम्रा परम हितैषी! र उहाँले सम्पूर्ण पाण्डव सेनामाथि विजय प्राप्त गर्न सक्नुहुन्छ। यहाँ द्रोण र भीष्मपछि दुर्योधनले कृपाचार्यको नाम लिनुपर्ने थियो; तर दुर्योधनको कृपामा कर्णजत्तिको विश्वास थिएन। त्यसैले कर्णको नाम बीचमा अनायास निस्कियो। द्रोणाचार्य र भीष्मले उहाँले कृपालाई अपमान गरेको नसोचुन् भन्ने इच्छाले दुर्योधनले उहाँलाई 'युद्धमा सदैव विजयी' भनेर सम्बोधन गरेर प्रसन्न पार्न चाहनुभएको छ।
'अश्वत्थामा' – उहाँ पनि अमर हुनुहुन्छ र तपाईंको आफ्नै सन्तान हुनुहुन्छ। उहाँ एक महान योद्धा हुनुहुन्छ। उहाँले तपाईंबाट नै अस्त्रविद्या सिक्नुभएको हो। उहाँ अस्त्रशस्त्रको कलामा निपुण हुनुहुन्छ।
'र विकर्ण र सोमदत्तको पुत्र, त्यस्तै' – पाण्डवहरू मात्र धर्मात्मा छन् भनेर नसोच्नुहोस्। हाम्रो पक्षमा पनि मेरो भाइ विकर्ण अत्यन्त धर्मात्मा र वीर छन्। त्यस्तै, हाम्रा परदादा शान्तनुको भाइ बाह्लीकको नाति र सोमदत्तको पुत्र भूरिश्रवा पनि अत्यन्त धर्मात्मा छन्। उहाँले धेरै ठूला यज्ञ गरी दानदक्षिणा दिनुभएको छ। उहाँ एक महान योद्धा र महारथी हुनुहुन्छ।
[युद्धमा विकर्णलाई भीमले र भूरिश्रवालाई सात्यकिले वध गरे।]
यहाँ यी वीरहरूको नामोल्लेख गर्दा दुर्योधनको भाव यो देखिन्छ: हे आचार्य! हाम्रो सेनामा तपाईं, भीष्म, कर्ण, कृपा आदि जस्ता महान र पराक्रमी योद्धा छन्, जस्ता पाण्डवहरूको सेनामा देखिदैनन्। हाम्रो सेनामा दुई अमर – कृपा र अश्वत्थामा – छन् भने पाण्डवहरूको सेनामा एक पनि छैन। हाम्रो सेनामा धर्मात्मा पुरुषहरूको पनि अभाव छैन। त्यसैले हामीलाई डराउनुको कुनै कारण छैन।
★🔗
