ตัวท่านเอง ภีษมะ กรณะ และกฤปะผู้ชนะในสงคราม อัศวัตถามา วิกรณะ และบุตรของโสมทัตตะด้วย

**๑.๘** ท่าน (อาจารย์โทรณ) และปู่ภีษมะ รวมทั้งกรรณะ และครีปะ ผู้มีชัยในสงครามเสมอ และเช่นเดียวกัน อัศวัตถามา วิกรรณะ และบุตรแห่งโสมทัตต์ คือ ภูริศรวะ **คำอธิบาย:** 'ท่านและภีษมะ' – ทั้งท่านและปู่ภีษมะนั้นเป็นบุรุษผู้ยอดเยี่ยมที่สุด ไม่มีบุคคลที่สามในโลกนี้ที่จะเทียบเท่าท่านทั้งสองได้ แม้เพียงหนึ่งในท่านทั้งสองหากได้สู้ด้วยกำลังเต็มที่ ก็ไม่มีใครในหมู่เทวดา ยักษ์ รากษส มนุษย์ ฯลฯ ที่จะยืนหยัดต่อหน้าท่านได้ ฤทธานุภาพของท่านทั้งสองเป็นที่เลื่องลือทั่วโลก ปู่ภีษมะนั้นเป็นผู้ถือพรหมจรรย์ตลอดชีวิต และเป็นผู้สามารถมรณาได้ตามความประสงค์ หมายความว่าไม่มีใครสามารถสังหารท่านได้หากท่านไม่ยินยอม [ในสงครามมหาภารตะ อาจารย์โทรณถูกสังหารโดยธฤษฏัตรยุมนะ และปู่ภีษมะเองก็ปล่อยชีวิตของท่านไปตามความประสงค์เมื่อดวงอาทิตย์เข้าสู่ราศีอุตรายัน] 'และกรรณะ' – กรรณะนั้นเป็นนักรบผู้เกรียงไหวยิ่งนัก ข้ามีศรัทธาอย่างแรงกล้าว่าเพียงเขาผู้เดียวก็สามารถบรรลุชัยชนะเหนือกองทัพปาณฑพได้ แม้อรชุนก็ไม่อาจทำอะไรต่อหน้าเขาได้ กรรณะผู้เป็นเช่นนี้ก็อยู่ฝ่ายเรา [กรรณะถูกสังหารโดยอรชุนในสงครามมหาภารตะ] 'และครีปะ ผู้มีชัยในสงครามเสมอ' – ครีปะนั้นจะต้องพูดไปทำไม! ท่านเป็นอมตะ เป็นผู้ปรารถนาดีสูงสุดของเรา! และท่านสามารถบรรลุชัยชนะเหนือกองทัพปาณฑพทั้งหมดได้ แม้ว่าในที่นี้ หลังจากอาจารย์โทรณและภีษมะ ทุรโยธน์ควรเอ่ยชื่อครีปะเป็นลำดับต่อไป แต่ทุรโยธน์ไม่มีศรัทธาในครีปะมากเท่าที่มีในกรรณะ ดังนั้น ชื่อของกรรณะจึงหลุดออกมาขึ้นมากลางโดยไม่ตั้งใจ เพื่อไม่ให้อาจารย์โทรณและภีษมะคิดว่าท่านกำลังดูหมิ่นครีปะ ทุรโยธน์จึงประสงค์จะให้ความพอใจแก่ท่านด้วยการประทานคำขยายว่า 'ผู้มีชัยในสงครามเสมอ' 'อัศวัตถามา' – ท่านก็เป็นอมตะเช่นกัน และเป็นบุตรของท่านเอง เป็นนักรบผู้ยิ่งใหญ่ ท่านได้เรียนรู้ศาสตร์แห่งอาวุธจากท่านแต่ผู้เดียว ท่านมีความเชี่ยวชาญสูงในศิลปะการใช้อาวุธ 'และวิกรรณะ และบุตรแห่งโสมทัตต์ เช่นเดียวกัน' – อย่าได้คิดว่ามีแต่ฝ่ายปาณฑพเท่านั้นที่เป็นผู้ทรงธรรม ในฝ่ายของเราก็มี วิกรรณะ น้องชายของข้า ผู้ทรงธรรมและกล้าหาญยิ่งนัก ในทำนองเดียวกัน ภูริศรวะ ผู้เป็นเหลนของลุงพาหลิกแห่งปู่ชานตันุ และเป็นบุตรแห่งโสมทัตต์ ก็ทรงธรรมยิ่งนักเช่นกัน ท่านได้บำเพ็ญยัญพิธีใหญ่หลายครั้งด้วยการบริจาคทานอันมากมาย ท่านเป็นนักรบผู้ยิ่งใหญ่และเป็นมหารถีผู้เกรียงไกร [ในสงคราม วิกรรณะถูกสังหารโดยภีมะ และภูริศรวะโดยสัตยักี] ในการเอ่ยนามวีรบุรุษเหล่านี้ในที่นี้ สังเกตได้ว่าความรู้สึกของทุรโยธน์มีดังนี้: โอ อาจารย์! ในกองทัพของเรานี้ มีนักรบผู้ยิ่งใหญ่และเกรียงไกรเช่นท่าน ภีษมะ กรรณะ ครีปะ ฯลฯ ซึ่งหาไม่ได้ในกองทัพปาณฑพ ในกองทัพของเรามีอมตะถึงสองท่าน คือ ครีปะ และอัศวัตถามา ส่วนในกองทัพปาณฑพนั้นไม่มีแม้แต่ท่านเดียว กองทัพของเราก็มิได้ขาดแคลนผู้ทรงธรรมเช่นกัน ดังนั้น จึงไม่มีเหตุใดที่เราจะต้องหวาดกลัว