ನಮ್ಮ ಸೈನ್ಯವು ಭೀಷ್ಮರಿಂದ ರಕ್ಷಿತವಾಗಿದ್ದರೂ, ಪಾಂಡವರನ್ನು ಗೆಲ್ಲಲು ಅಸಮರ್ಥವಾಗಿದೆ; ಏಕೆಂದರೆ ಅದರ ರಕ್ಷಕ (ಭೀಷ್ಮ) ಎರಡು ಪಕ್ಷಗಳಿಗೂ ಪಕ್ಷಪಾತ ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆ. ಆದರೆ, ಈ ಪಾಂಡವರ ಸೈನ್ಯವು ನಮ್ಮನ್ನು ಗೆಲ್ಲಲು ಸಮರ್ಥವಾಗಿದೆ; ಏಕೆಂದರೆ ಅದರ ರಕ್ಷಕ (ಭೀಮ) ತನ್ನ ಸೈನ್ಯದ ಕಡೆಗೆ ಪಕ್ಷಪಾತ ಹೊಂದಿದ್ದಾನೆ.
**ವ್ಯಾಖ್ಯಾನ:**
"ನಮ್ಮ ಸೈನ್ಯವು ಭೀಷ್ಮರಿಂದ ರಕ್ಷಿತವಾಗಿದ್ದರೂ, ಅಸಮರ್ಥವಾಗಿದೆ" – ಅಧರ್ಮ ಮತ್ತು ಅನ್ಯಾಯದ ಕಾರಣದಿಂದ ದುರ್ಯೋಧನನ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಭಯ ಉದ್ಭವಿಸುತ್ತದೆ, ಮತ್ತು ಅವನು ತನ್ನ ಸ್ವಂತ ಸೈನ್ಯದ ಬಗ್ಗೆ ಯೋಚಿಸುತ್ತಾನೆ – ನಮ್ಮ ಸೈನ್ಯವು ದೊಡ್ಡದಾಗಿದ್ದರೂ (ಪಾಂಡವರಿಗಿಂತ ನಾಲ್ಕು ಅಕ್ಷೌಹಿಣಿಗಳಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚು), ಅದು ಪಾಂಡವರ ಮೇಲೆ ವಿಜಯ ಸಾಧಿಸಲು ಅಸಮರ್ಥವಾಗಿದೆ! ಕಾರಣವೇನೆಂದರೆ ನಮ್ಮ ಸೈನ್ಯದಲ್ಲಿ ಒಡಕು ಇದೆ. ಪಾಂಡವರ ಸೈನ್ಯದಲ್ಲಿರುವ ಐಕ್ಯತೆ, ನಿರ್ಭಯತೆ ಮತ್ತು ದೃಢ ಸಂಕಲ್ಪ ನಮ್ಮ ಸೈನ್ಯಕ್ಕೆ ಇಲ್ಲ. ನಮ್ಮ ಸೈನ್ಯದ ಮುಖ್ಯ ರಕ್ಷಕರಾದ ಪಿತಾಮಹ ಭೀಷ್ಮರು ಎರಡು ಪಕ್ಷಗಳಿಗೂ ಪಕ್ಷಪಾತ ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆ, ಅಂದರೆ ಅವರ ಹೃದಯದಲ್ಲಿ ಕೌರವ ಮತ್ತು ಪಾಂಡವ ಎರಡೂ ಸೈನ್ಯಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಪ್ರೇಮವಿದೆ. ಅವರು ಕೃಷ್ಣನ ಭಕ್ತರು. ಅವರ ಹೃದಯದಲ್ಲಿ ಯುಧಿಷ್ಠಿರರಿಗೆ ಗೌರವವಿದೆ. ಅರ್ಜುನನ ಬಗ್ಗೆಯೂ ಅವರಿಗೆ ಅಪಾರ ಪ್ರೇಮವಿದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ನಮ್ಮ ಪಕ್ಷದಲ್ಲಿದ್ದರೂ, ಅವರು ಆಂತರಿಕವಾಗಿ ಪಾಂಡವರ ಕ್ಷೇಮವನ್ನೇ ಬಯಸುತ್ತಾರೆ. ಇಂತಹ ಭೀಷ್ಮರೇ ನಮ್ಮ ಸೈನ್ಯದ ಮುಖ್ಯ ಸೇನಾಪತಿ. ಇಂತಹ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ನಮ್ಮ ಸೈನ್ಯವು ಪಾಂಡವರ ವಿರುದ್ಧ ಹೇಗೆ ಸಮರ್ಥವಾಗಬಲ್ಲದು? ಆಗಲಾರದು.
"ಆದರೆ ಅವರ ಈ ಸೈನ್ಯವು ಭೀಮನಿಂದ ರಕ್ಷಿತವಾಗಿ ಸಮರ್ಥವಾಗಿದೆ" – ಆದರೆ ಪಾಂಡವರ ಈ ಸೈನ್ಯವು ನಮ್ಮನ್ನು ಗೆಲ್ಲಲು ಸಮರ್ಥವಾಗಿದೆ. ಕಾರಣವೇನೆಂದರೆ ಅವರ ಸೈನ್ಯದಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಒಡಕು ಇಲ್ಲ; ಪ್ರತಿಯಾಗಿ, ಎಲ್ಲರೂ ಒಗ್ಗಟ್ಟಾಗಿ ಮತ್ತು ಒಂದೇ ಮನಸ್ಸಿನಿಂದ ಇದ್ದಾರೆ. ಅವರ ಸೈನ್ಯದ ರಕ್ಷಕನು ಮಹಾಬಲಶಾಲಿಯಾದ ಭೀಮಸೇನ, ಅವನು ಬಾಲ್ಯದಿಂದಲೂ ನನ್ನನ್ನು ಸೋಲಿಸುತ್ತಲೇ ಬಂದಿದ್ದಾನೆ. ನನ್ನನ್ನೂ ನನ್ನ ನೂರು ಸಹೋದರರನ್ನೂ ಕೊಲ್ಲುವುದಾಗಿ ಪ್ರತಿಜ್ಞೆ ಮಾಡಿರುವವನು ಅವನೊಬ್ಬನೇ – ಅಂದರೆ ನಮ್ಮನ್ನು ನಾಶಪಡಿಸಲೇ ಬೇಕೆಂಬ ದೃಢ ಸಂಕಲ್ಪ ಹೊಂದಿದ್ದಾನೆ! ಅವನ ದೇಹವು ವಜ್ರದಂತೆ ಬಲಶಾಲಿಯಾಗಿದೆ. ನಾನು ಅವನಿಗೆ ವಿಷವನ್ನು ಕೊಟ್ಟಾಗಲೂ ಅವನು ಸಾಯಲಿಲ್ಲ. ಇಂತಹ ಭೀಮಸೇನನೇ ಪಾಂಡವ ಸೈನ್ಯದ ರಕ್ಷಕ; ಆದ್ದರಿಂದ ಈ ಸೈನ್ಯವು ನಿಜವಾಗಿಯೂ ಸಮರ್ಥ ಮತ್ತು ಪೂರ್ಣವಾಗಿದೆ.
ಇಲ್ಲಿ ಒಂದು ಸಂಶಯ ಉದ್ಭವಿಸಬಹುದು: ದುರ್ಯೋಧನನು ತನ್ನ ಸೈನ್ಯದ ರಕ್ಷಕನಾಗಿ ಭೀಷ್ಮರ ಹೆಸರನ್ನು ಹೇಳಿದ್ದಾನೆ, ಅವರು ಸೇನಾಪತಿ ಪದವಿಗೆ ನಿಯುಕ್ತರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಆದರೆ ಪಾಂಡವ ಸೈನ್ಯದ ರಕ್ಷಕನಾಗಿ ಅವನು ಭೀಮಸೇನನ ಹೆಸರನ್ನು ಹೇಳಿದ್ದಾನೆ, ಅವನು ಸೇನಾಪತಿಯಲ್ಲ. ಇದರ ಸಮಾಧಾನವೇನೆಂದರೆ, ದುರ್ಯೋಧನನು ಈ ಕ್ಷಣದಲ್ಲಿ ಸೇನಾಪತಿಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಯೋಚಿಸುತ್ತಿಲ್ಲ; ಬದಲಾಗಿ, ಎರಡೂ ಸೈನ್ಯಗಳ ಬಲವನ್ನು ಯೋಚಿಸುತ್ತಾ, ಯಾವ ಸೈನ್ಯದ ಬಲವು ಹೆಚ್ಚು ಎಂದು ಚಿಂತಿಸುತ್ತಿದ್ದಾನೆ. ಆದಿಕಾಲದಿಂದಲೂ ಭೀಮಸೇನನ ಶಕ್ತಿ ಮತ್ತು ಪರಾಕ್ರಮವು ದುರ್ಯೋಧನನ ಮೇಲೆ ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಭಾವ ಬೀರಿದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಪಾಂಡವ ಸೈನ್ಯದ ರಕ್ಷಕನಾಗಿ ಅವನು ಭೀಮಸೇನನ ಹೆಸರನ್ನೇ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ.
**ವಿಶೇಷಾಂಶ:**
ಅರ್ಜುನನು ಕೌರವ ಸೈನ್ಯವನ್ನು ನೋಡಿದಾಗ, ಯಾರ ಬಳಿಗೂ ಹೋಗದೆ ತನ್ನ ಧನುಸ್ಸನ್ನು ಎತ್ತುತ್ತಾನೆ (ಗೀತೆ ೧.೨೦). ಆದರೆ ದುರ್ಯೋಧನನು ಪಾಂಡವ ಸೈನ್ಯವನ್ನು ನೋಡಿದಾಗ, ದ್ರೋಣಾಚಾರ್ಯರ ಬಳಿಗೆ ಹೋಗಿ, ಪಾಂಡವರ ಕುಶಲತೆಯಿಂದ ವ್ಯೂಹರಚನೆ ಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟ ಸೈನ್ಯವನ್ನು ಗಮನಿಸಲು ಹೇಳುತ್ತಾನೆ. ಇದು ದುರ್ಯೋಧನನ ಹೃದಯದಲ್ಲಿ ಭಯವಿದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಸಾಬೀತುಪಡಿಸುತ್ತದೆ (ಟಿಪ್ಪಣಿ ಪು. ೧೦). ಆಂತರಿಕ ಭಯವಿದ್ದರೂ, ಅವನು ದ್ರೋಣಾಚಾರ್ಯರನ್ನು ಪ್ರಸನ್ನಗೊಳಿಸಲು, ಅವರನ್ನು ಪಾಂಡವರ ವಿರುದ್ಧ ಪ್ರಚೋದಿಸಲು ಕುತಂತ್ರವಾಗಿ ಬಯಸುತ್ತಾನೆ. ಕಾರಣವೇನೆಂದರೆ ದುರ್ಯೋಧನನ ಹೃದಯದಲ್ಲಿ ಅಧರ್ಮ, ಅನ್ಯಾಯ ಮತ್ತು ಪಾಪವಿದೆ. ಅನ್ಯಾಯಿ, ಪಾಪಿ ಎಂದಿಗೂ ನಿರ್ಭಯವಾಗಿ ಮತ್ತು ಶಾಂತಿ-ಸುಖದಿಂದ ಬಾಳಲಾರ – ಇದೇ ನಿಯಮ. ಆದರೆ ಅರ್ಜುನನಲ್ಲಿ ಧರ್ಮ, ನ್ಯಾಯವಿದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಅರ್ಜುನನಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಸ್ವಾರ್ಥ ಸಾಧಿಸಲು ಕುತಂತ್ರವಿಲ್ಲ, ಭಯವಿಲ್ಲ; ಬದಲಿಗೆ, ಉತ್ಸಾಹ ಮತ್ತು ಪರಾಕ್ರಮವಿದೆ. ಅದಕ್ಕಾಗಿಯೇ, ಪರಾಕ್ರಮದಿಂದ ತುಂಬಿ, ಅವನು ಸೈನ್ಯಗಳ ಪರೀಕ್ಷಣೆಗಾಗಿ ಭಗವಂತನಿಗೆ ಆಜ್ಞಾಪಿಸುತ್ತಾನೆ: 'ಅಚ್ಯುತ! ನನ್ನ ರಥವನ್ನು ಎರಡು ಸೈನ್ಯಗಳ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ನಿಲ್ಲಿಸು' (೧.೨೧). ಇದರ ಸೂಚಿತಾರ್ಥವೇನೆಂದರೆ, ನಶ್ವರವಾದ ಐಶ್ವರ್ಯ ಮತ್ತು ಸಂಪತ್ತನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸಿ ಗೌರವಿಸುವ, ಮತ್ತು ಯಾರ ಹೃದಯದಲ್ಲಿ ಅಧರ್ಮ, ಅನ್ಯಾಯ ಮತ್ತು ದುರಾಲೋಚನೆಯಿದೆಯೋ, ಅವನು ನಿಜವಾದ ಬಲವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವುದಿಲ್ಲ. ಅವನು ಒಳಗಿಂದ ಟೊಳ್ಳಾಗಿದ್ದು, ಎಂದಿಗೂ ನಿರ್ಭಯನಾಗಿರಲಾರ. ಆದರೆ ತನ್ನ ಧರ್ಮದ ಪಾಲನೆ ಮತ್ತು ಭಗವಂತನ ಶರಣು ಹೊಂದಿದವನು ಎಂದಿಗೂ ಭಯಪಡುವುದಿಲ್ಲ. ಅವನ ಬಲವು ನಿಜವಾದುದು. ಅವನು ಯಾವಾಗಲೂ ನಿರಾತಂಕ ಮತ್ತು ನಿರ್ಭಯನಾಗಿರುತ್ತಾನೆ. ಆದ್ದರಿಂದ, ತಮ್ಮ ಕ್ಷೇಮವನ್ನು ಬಯಸುವ ಸಾಧಕರು ಅಧರ್ಮ, ಅನ್ಯಾಯ ಮುಂತಾದವುಗಳನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ತ್ಯಜಿಸಿ, ಭಗವಂತನಲ್ಲಿ ಏಕಶರಣರಾಗಿ, ದೇವರ ಪ್ರೀತಿಗಾಗಿ ತಮ್ಮ ಧರ್ಮವನ್ನು ಆಚರಿಸಬೇಕು. ಆಸಕ್ತಿಯಿಂದ ಹುಟ್ಟಿದ ಸುಖದ ಆಕರ್ಷಣೆಯಲ್ಲಿ ಸಿಕ್ಕಿಹಾಕಿಕೊಂಡು, ಐಹಿಕ ಸಂಪತ್ತಿನ ಮೌಲ್ಯಮಾಪನ ಮಾಡಿ ಅಧರ್ಮದ ಶರಣು ಹೋಗಬಾರದು; ಏಕೆಂದರೆ ಈ ಎರಡರಿಂದಲೂ ಮನುಷ್ಯನಿಗೆ ಲಾಭವಾಗುವುದಿಲ್ಲ, ಪ್ರತಿಯಾಗಿ, ಕೇವಲ ಹಾನಿಯೇ ಸಂಭವಿಸುತ್ತದೆ.
**ಸಂಬಂಧ:** ಈಗ, ಪಿತಾಮಹ ಭೀಷ್ಮರನ್ನು ಪ್ರಸನ್ನಗೊಳಿಸಲು, ದುರ್ಯೋಧನನು ತನ್ನ ಸೈನ್ಯದ ಎಲ್ಲಾ ಮಹಾರಥರನ್ನು ಸಂಬೋಧಿಸುತ್ತಾನೆ.
★🔗
