ព្រះប្រធាននៃសត្វលោក បានបង្កើតមនុស្សជាមួយនឹងពិធីបូជា ក្នុងដើមដំបូងនៃការបង្កើត ហើយមានបន្ទូលថា៖ តាមរយៈនេះ ពួកអ្នកនឹងពង្រីកវង្សត្រកូល ហើយឱ្យវាក្លាយជាមេគោដែលផ្តល់នូវអ្វីដែលចង់បានទាំងអស់។

អត្ថន័យពាក្យ៖ សហយជ្ញាះ - ជាមួយយញ្ញ, ប្រជាះ - មនុស្សជាតិ, សೃಷ್ಟ្វា - បន្ទាប់ពីបង្កើត, បុរា - នៅដើមដំបូង, ឧវាច - បានមានបន្ទូល, ប្រជាបតិះ - អ្នកបង្កើតព្រះព្រហ្ម, អនេន - ដោយសាររឿងនេះ, ប្រសវិស្យធ្វម - អ្នកនឹងរីកចម្រើន, ឯឞះ - នេះ, វះ - របស់អ្នក, អស្តុ - សូមឱ្យក្លាយជា, ឥឞ្ដកាមធុក - គោដែលបំពេញបំណងប្រាថ្នា។ ការពន្យល់៖ ប្រជាបតិ គឺជាអ្នកបង្កើត ឬព្រះព្រហ្ម។ កាមធុក គឺជាឈ្មោះមួយទៀតសម្រាប់គោ កាមធេនុ។ កាមធេនុ គឺជាគោរបស់ព្រះឥន្ទ្រ ដែលមនុស្សគ្រប់រូបអាចទទួលបានអ្វីៗគ្រប់យ៉ាងតាមបំណងប្រាថ្នា។

**៣.១០** កាលពីដើមដំបូងនៃការបង្កើតសកលលោក ព្រះប្រជាបតីព្រហ្ម បានបង្កើតសត្វលោក (ជាពិសេសមនុស្សលោក) ព្រមជាមួយនឹងបទបញ្ជា អំពីកាតព្វកិច្ចដែលត្រូវបំពេញ ហើយទ្រង់បានមានបន្ទូលទៅកាន់ពួកគេថា៖ "តាមរយៈកាតព្វកិច្ចនេះ សូមឱ្យពួកអ្នកទាំងអស់គ្នា ជួយលើកតម្កើងសុភមង្គលរបស់អ្នកដទៃ ហើយសូមឱ្យកាតព្វកិច្ចនេះ ដែលមានរូបរាងជាយញ្ញ (ការបូជា) ផ្ដល់ឱ្យពួកអ្នកនូវឧបករណ៍ចាំបាច់សម្រាប់បំពេញកាតព្វកិច្ចរបស់ពួកអ្នក។ តាមរយៈកាតព្វកិច្ចដែលត្រូវបំពេញរបស់ពួកអ្នក សូមឱ្យពួកអ្នកលើកតម្កើងទេវតាទាំងឡាយ (ពួកអ្នកដែលមានភាពអធិស្ឋាន) ហើយសូមឱ្យទេវតាទាំងនោះ តាមរយៈកាតព្វកិច្ចរបស់ពួកគេ លើកតម្កើងពួកអ្នកវិញ។ ដូច្នេះ ដោយការលើកតម្កើងគ្នាទៅវិញទៅមក ពួកអ្នកនឹងបានសម្រេចនូវសុភមង្គលដ៏ឧត្តម។" **ការពន្យល់៖** ខនេះចែងថា៖ 'សហយញ្ញាះ ប្រជាៈ ស្ឫស្ដ្វា បុរោវាច ប្រជាបតិះ' – ព្រះព្រហ្មគឺជាអ្នកបង្កើត និងជាម្ចាស់លើសត្វលោក (ការបង្កើត) ដូច្នេះ ក្រោយពីបំពេញកាតព្វកិច្ចផ្ទាល់ខ្លួនរបស់ទ្រង់ ទ្រង់ក៏ពិចារណាជានិច្ចអំពីការការពារ និងសុភមង្គលរបស់សត្វលោកទាំងនោះដែរ។ ព្រោះវាក្លាយជាកាតព្វកិច្ចរបស់អ្នកដែលបង្កើត ក្នុងការការពារអ្វីដែលត្រូវបានបង្កើត។ ព្រះព្រហ្មបង្កើតសត្វលោក នៅតែមានគោលបំណងការពារពួកគេ ហើយតែងតែគិតពីផលប្រយោជន៍របស់ពួកគេ។ ហេតុនេះ ទ្រង់ត្រូវបានគេហៅថា 'ប្រជាបតិ'។ នៅដើមដំបូងនៃការបង្កើត ព្រះព្រហ្មបានបង្កើតមនុស្សលោក ដោយប្រទានឱ្យពួកគេនូវសមត្ថភាព និងការវិនិច្ឆ័យសម្រាប់កាតព្វកិច្ចដែលត្រូវបំពេញ (សម្គាល់ទំព័រ ១២៨)។ ការប្រើប្រាស់ប្រកបដោយវិជ្ជាជីវៈនូវស្ថានភាពល្អ និងអាក្រក់ គឺជាអ្វីដែលនាំមកនូវសុភមង្គល។ ដូច្នេះ ព្រះព្រហ្មបានបង្កើតមនុស្សលោក ដោយប្រទានឱ្យពួកគេនូវការវិនិច្ឆ័យ ដើម្បីប្រើប្រាស់ប្រកបដោយវិជ្ជាជីវៈនូវស្ថានភាពល្អ និងអាក្រក់ទាំងពីរ។ ក្នុងការវិនិច្ឆ័យរវាងអ្វីដែលត្រឹមត្រូវ និងខុស សត្វពាហនៈ បក្សី ដើមឈើ ជាដើម បំពេញសកម្មភាពអត្តសន្ធិ៍ (ការបំពេញកាតព្វកិច្ច) ដោយស្វ័យប្រវត្តិ ប៉ុន្តែមនុស្សលោកបានទទួល តាមរយៈក្ដីមេត្តាករុណាពីព្រះ នូវអំណាចវិសេសនៃការវិនិច្ឆ័យ។ ដូច្នេះ ប្រសិនបើពួកគេយកចិត្តទុកដាក់លើការវិនិច្ឆ័យរបស់ពួកគេ ហើយចៀសវាងពីសកម្មភាពមិនត្រឹមត្រូវ នោះសកម្មភាពដែលមានផលប្រយោជន៍ដល់លោកយ៉ាងធម្មជាតិ ក៏អាចកើតឡើងតាមរយៈពួកគេដែរ។ ទេវតា ឥសី បុព្វបុរស មនុស្ស និងសត្វពាហនៈផ្សេងៗទៀត បក្សី ដើមឈើ ជាដើម គឺសុទ្ធតែជាសត្វលោក ('ប្រជាៈ')។ ក្នុងចំណោមទាំងនេះ ដោយសារគុណសម្បត្តិវិសេស សិទ្ធិ និងមធ្យោបាយ ទំនួលខុសត្រូវក្នុងការឧបត្ថម្ភសត្វលោកផ្សេងៗទាំងអស់ ធ្លាក់លើមនុស្សលោក។ ហេតុនេះ នៅទីនេះ ពាក្យ 'ប្រជាៈ' ត្រូវបានប្រើសម្រាប់មនុស្សលោកជាពិសេស។ កម្មយោគ បានមានមកតាំងពីយូរយារណាស់មកហើយ។ នៅក្នុងជំពូកទីបួន ខទីបី ព្រះអង្គក៏មានបន្ទូលតាមរយៈពាក្យ 'បុរាតនះ' ថា កម្មយោគនេះ បានស្ទើរតែបាត់បង់តាំងពីសម័យបុរាណមក ដែលឥឡូវនេះ ខ្ញុំបានប្រកាសឱ្យអ្នកដឹងម្ដងទៀត។ នៅទីនេះដែរ តាមរយៈពាក្យ 'បុរា' ទ្រង់បង្ហាញគំនិតដូចគ្នានេះតាមវិធីមួយផ្សេងទៀតថា៖ 'មិនត្រឹមតែខ្ញុំប៉ុណ្ណោះទេ ថែមទាំងព្រះព្រហ្មផង នៅដើមដំបូងនៃការបង្កើត បានបង្កើតសត្វលោកព្រមជាមួយនឹងកាតព្វកិច្ច ហើយបានបញ្ជាឱ្យពួកគេអនុវត្តតាមកម្មយោគនោះដែរ។' សេចក្ដីបញ្ជាក់គឺថា ប្រពៃណីនៃកម្មយោគ – ការបំពេញកាតព្វកិច្ចដែលត្រូវបំពេញដោយមានគោលបំណងមិនរើសអើង – បានមានតាំងពីពេលដែលគ្មានកំណើតដំបូងមកម្លេះ។ វាមិនមែនជាអ្វីថ្មីនោះទេ។ នៅក្នុងជំពូកទីបួន (ខទី២៤ ដល់ទី៣០) មធ្យោបាយទាំងអស់ដែលបានពិពណ៌នាសម្រាប់ការសម្រេចបាននូវព្រះអាទិត្យដ៏ឧត្តម ត្រូវបានគេហៅដោយឈ្មោះថា 'យញ្ញ' ដូចជា ទ្រវ្យ-យញ្ញ (ការបូជាជាវត្ថុធាតុដើម), តបោ-យញ្ញ (ការបូជាជាតបស្ស), យោគ-យញ្ញ (ការបូជាជាយោគ), ប្រាណាយាម៉ា ជាដើម។ ជាទូទៅ ពាក្យ 'យញ្ញ' ត្រូវបានយល់ដោយប្រជាជនថាមានន័យថា សកម្មភាពទាក់ទងនឹងពិធីបូជាដោយភ្លើង ប៉ុន្តែនៅក្នុងគីតា ពាក្យ 'យញ្ញ' ក៏សំដៅលើសកម្មភាពទាំងអស់ដែលត្រូវបានកំណត់ដោយបទបញ្ជាព្រះគម្ពីរផងដែរ។ កាតព្វកិច្ចដែលត្រូវបំពេញដែលទទួលបានតាមវណ្ណៈ (វណ្ណៈ) អាស្រមៈ (ដំណាក់កាលជីវិត) ធម៌ ធម្មជាតិ ប្រទេស ពេលវេលា ជាដើម ចូលក្រោម 'យញ្ញ'។ សកម្មភាពទាំងអស់ដែលប្រព្រឹត្តដោយមានគោលបំណងផ្ដល់ផលប្រយោជន៍ដល់អ្នកដទៃ ក៏ជា 'យញ្ញ' ដូចគ្នា។ ទំនួលខុសត្រូវលើយញ្ញ (កាតព្វកិច្ច) បែបនេះ ធ្លាក់លើមនុស្សលោកតែមួយគត់។ 'អនេន ប្រសវិស្យធវំ ឯឞ វោ អស្តវិស្ដ-កាមធុក' (សម្គាល់ទំព័រ ១២៩.១) – ព្រះព្រហ្មមានបន្ទូលទៅកាន់មនុស្សលោកថា៖ "សូមឱ្យពួកអ្នកទាំងអស់គ្នា លើកតម្កើង សូមឱ្យពួកអ្នកលើកតម្កើងអ្នកដទៃទាំងអស់ តាមរយៈការបំពេញកាតព្វកិច្ចរបស់ពួកអ្នក! ដោយធ្វើដូច្នេះ សូមឱ្យពួកអ្នកទទួលបានជាបន្តបន្ទាប់នូវវត្ថុធាតុដើមដែលមានប្រយោជន៍សម្រាប់បំពេញកាតព្វកិច្ចរបស់ពួកអ្នក សូមឱ្យមិនដែលខ្វះខាតអ្វីសោះ។" ដើម្បីលុបបំបាត់ទំនោរចិត្តរបស់អរជុនឆ្ពោះទៅរកភាពអសកម្ម ព្រះអង្គមានបន្ទូលថា ពីពាក្យព្រះប្រជាបតីព្រហ្មនេះដែរ អ្នកគួររៀនសម្គាល់អំពីការបញ្ជាឱ្យបំពេញកាតព្វកិច្ចដែលត្រូវបំពេញ។ មានតែតាមរយៈការបំពេញកាតព្វកិច្ច ដើម្បីសុភមង្គលអ្នកដទៃ ទើបការរីកចម្រើនរបស់អ្នកក្នុងលោកិយ និងបរលោក អាចកើតមានបាន។ តាមរយៈការប្រព្រឹត្តសកម្មភាពដោយមានទស្សនៈមិនមានតម្រូវការ គិតតែពីការបំពេញកាតព្វកិច្ចតែមួយគត់ មនុស្សម្នាក់ក្លាយជាអ្នកមានសេរីភាព ហើយតាមរយៈការប្រព្រឹត្តសកម្មភាពដោយមានទស្សនៈដែលបណ្ដាលមកពីតម្រូវការ មនុស្សម្នាក់ក្លាយជាអ្នកជាប់ចំណង។ ក្នុងបរិបទបច្ចុប្បន្ន ការពិភាក្សាគឺអំពីកាតព្វកិច្ចដែលត្រូវបានប្រព្រឹត្តដោយមានទស្សនៈមិនមានតម្រូវការ។ ដូច្នេះ នៅទីនេះ វាហាក់ដូចជាមិនសមរម្យក្នុងការយកន័យពាក្យ 'ឥស្ដកាម' ថា 'វត្ថុដែលចង់បានសម្រាប់ការសោយសុខ' (ដែលបង្ហាញពីទស្សនៈដែលបណ្ដាលមកពីតម្រូវការ)។ នៅទីនេះ ន័យពាក្យនេះគឺ៖ វត្ថុធាតុដើមចាំបាច់សម្រាប់ប្រព្រឹត្តយញ្ញ (កាតព្វកិច្ចដែលត្រូវបំពេញ) (សម្គាល់ទំព័រ ១២៩.២)។ កម្មយោគី តែងតែចង់បំរើ ឬផ្ដល់ផលប្រយោជន៍ដល់អ្នកដទៃ។ ដូច្នេះ តាមបទបញ្ជារបស់ព្រះប្រជាបតីព្រហ្ម គាត់មិនដែលខ្វះវត្ថុធាតុដើម កម្លាំង និងវត្ថុចាំបាច់សម្រាប់ថែរក្សារាងកាយ ដែលត្រូវការសម្រាប់ការបំរើអ្នកដទៃនោះទេ។ គាត់ទទួលបានរបស់ទាំងនេះដោយងាយស្រួល និងជាបន្តបន្ទាប់។ តាមបទបញ្ជារបស់ព្រះព្រហ្ម វត្ថុធាតុដើមណាមួយដែលនរណាម្នាក់បានទទួលសម្រាប់ប្រព្រឹត្តកាតព្វកិច្ច គឺគ្រប់គ្រាន់ទាំងស្រុងសម្រាប់មនុស្សនោះក្នុងការបំពេញកាតព្វកិច្ចរបស់គាត់។ វត្ថុធាតុដើមសម្រាប់ការបំពេញកាតព្វកិច្ច មិនដែលមិនគ្រប់គ្រាន់សម្រាប់នរណាម្នាក់ឡើយ។ មិនអាចមានភាពខុសគ្នាក្នុងបទបញ្ជារបស់ព្រះព្រហ្មបានឡើយ ព្រោះនៅពេលដែលទ្រង់បានបង្កើតបទបញ្ជាសម្រាប់ប្រព្រឹត្តកាតព្វកិច្ច ការផ្ដល់វត្ថុធាតុដើមគ្រប់គ្រាន់សម្រាប់ការបំពេញកាតព្វកិច្ចនោះ ក៏អាស្រ័យលើទ្រង់តែមួយគត់ដែរ។ តាមពិត រាងកាយមនុស្សមិនមែនបង្កើតឡើងសម្រាប់ការសោយសុខសម្រាប់ខ្លួនឯងទេ – 'រាងកាយនេះមិនមែនសម្រាប់សោយសុខអារម្មណ៍ទេ' (មានស ៧.៤៤.១)។ ដូច្នេះ គម្ពីរពិតណាមួយគ្មានបទបញ្ជា ឬបទបញ្ជាណាមួយដែលថា 'សូមសោយសុខលោកិយ' នោះទេ។ សង្គមក៏មិនអនុញ្ញាតឱ្យមានការសោយសុខដោយគ្មានការរឹតបន្តឹងដែរ។ ផ្ទុយទៅវិញ ទាំងគម្ពីរ និងសង្គម ផ្ដល់បទបញ្ជា ឬបទបញ្ជា ឱ្យនាំមកនូវសុភមង្គលដល់អ្នកដទៃ។ ឧទាហរណ៍ ឪពុកទទួលបទបញ្ជាឱ្យថែរក្សា និងចិញ្ចឹមកូនប្រុស ប៉ុន្តែគ្មានកន្លែងណាមានបទបញ្ជាថា ឪពុកគួរទទួលការបំរើពីកូនប្រុសនោះទេ។ ដូចគ្នានេះដែរ គួរយល់សម្រាប់ទំនាក់ទំនងផ្សេងៗទៀត ដូចជាកូន ភរិយា ជាដើម។ កម្មយោគី តែងតែរក្សាទស្សនៈនៃការផ្ដល់អោយ មិនមែនទស្សនៈនៃការទទួលយកទេ ព្រោះទស្សនៈនៃការទទួលយកគឺជាការជាប់ចំណង។ ការរក្សាទស្សនៈនៃការទទួលយក មិនត្រឹមតែរារាំងការសម្រេចបាននូវសេរីភាពប៉ុណ្ណោះទេ ថែមទាំងរារាំងការទទួលបានវត្ថុលោកិយផងដែរ។ ស្ទើរតែគ្រប់គ្នាបានជួបប្រទះថា ក្នុងលោក គ្មាននរណាម្នាក់ចង់ផ្ដល់អោយអ្នកដែលរក្សាទស្សនៈនៃការទទួលយកនោះទេ។ ដូច្នេះ ព្រះព្រហ្មមានបន្ទូលថា មានតែតាមរយៈការប្រព្រឹត្តកាតព្វកិច្ចដោយគ្មានតម្រូវការណាមួយ ដោយមានទស្សនៈមិនរើសអើង ទើបមនុស្សម្នាក់អាចសម្រេចបាននូវការរីកចម្រើនផ្ទាល់ខ្លួន (សុភមង្គល)។ 'ទេវាន ភាវយតានេន' – នៅទីនេះ ពាក្យ 'ទេវ' គឺជាសញ្ញា ដូច្នេះ ក្រោមពាក្យនេះ គួរយល់ថាជាសត្វលោកទាំងអស់ រួមទាំងមនុស្ស ទេវតា ឥសី បុព្វបុរស ជាដើម។ ព្រោះគោលបំណងរបស់កម