**ភាគ ៣ ខ ១៣ ៖** ឥស្សរៈទាំងឡាយណា ដែលសោយនូវសល់អំពីពិធីយញ្ញ (យោគ) ឥស្សរៈទាំងនោះ រួចផុតពីបាបទាំងពួង ។ តែបុគ្គលដែលមានបាបទាំងនោះ ដែលធ្វើតែដើម្បីខ្លួនឯងប៉ុណ្ណោះ ពិតជាសោយនូវបាប ។
**ពន្យល់ ៖** **'ឥស្សរៈទាំងឡាយណា ដែលសោយនូវសល់អំពីពិធីយញ្ញ'** — កាលណាភារកិច្ចដែលត្រូវធ្វើតាមវេទនិយមត្រូវបានបំពេញដោយមិនមានរាគៈ និងតាមបទបញ្ជានៃសាស្ត្រា អ្វីដែលនៅសល់ (ក្នុងទម្រង់នៃសល់អំពីពិធីយញ្ញ) គឺយោគ ឬសមភាពចិត្ត ។ នេះជាលក្ខណៈពិសេសនៃកម្មយោគ៖ សកម្មភាពត្រូវបានអនុវត្តដោយប្រើវត្ថុធាតុដែលទទួលបានពីលោកផ្ទាល់ ។ ហេតុនេះ មានតែនៅពេលដែលវាត្រូវបានយកទៅបម្រើលោក សកម្មភាពនោះទើបប្រាកដជាក្លាយជា 'យញ្ញ' ។ ក្រោយពីការសម្រេចយញ្ញ នោះ 'យោគ' ដែលនៅសល់ដោយស្វ័យប្រវត្តិ គឺសម្រាប់ខ្លួនឯង ។ យោគ (សមភាពចិត្ត) នេះផ្ទាល់ហើយជាសល់អំពីពិធីយញ្ញ ដែលព្រះអាទិត្យទ្រង់បានត្រាស់ហៅថា 'អម្រឹត' ក្នុងភាគទី៤ថា៖ 'ពួកគេសោយនូវអម្រឹតដែលជាសល់អំពីពិធីយញ្ញ' (៤.៣១) ។
**'រួចផុតពីបាបទាំងពួង'** — នៅទីនេះពាក្យ 'បាប' គឺនៅក្នុងរូបភាពពហុវចនៈ មានន័យថាពីបាបទាំងអស់ គឺពីចំណងទាំងពួង ។ ទោះជាយ៉ាងណា ព្រះអាទិត្យក៏បានប្រើពាក្យ 'ទាំងពួង' ជាមួយពាក្យនេះដែរ ដែលផ្តល់នូវន័យជាក់លាក់ថា នៅពេលដែលបានទទួលអារម្មណ៍នូវសល់អំពីពិធីយញ្ញ គ្មានចំណងប្រភេទណាមួយនៅសេសសល់ក្នុងបុគ្គលនោះទេ ។ សកម្មភាពទាំងអស់របស់គាត់ (ដែលបានប្រមូលផ្តុំ ដែលកំណត់ជាស្រេច និងដែលកំពុងត្រូវបានអនុវត្ត) ត្រូវបានរំលាយអស់ (សូមមើលកំណត់សម្គាល់ទំព័រ ១៣៥) (គីតា ៤.២៣) ។ នៅពេលដែលសកម្មភាពទាំងអស់ត្រូវបានរំលាយ គាត់បានទៅដល់ព្រហ្មដ៏និរន្តរ៍ (គីតា ៤.៣១) ។
ក្នុងខទី៩នៃភាគនេះផ្ទាល់ ព្រះអាទិត្យទ្រង់បានត្រាស់ថា សកម្មភាពដែលធ្វើដើម្បីយញ្ញ គឺជាចំណង ហើយក្នុងខទី២៣នៃភាគទី៤ ទ្រង់បានត្រាស់អំពីការរំលាយសកម្មភាពទាំងអស់របស់បុគ្គលដែលធ្វើសកម្មភាពដើម្បីយញ្ញ ។ អ្វីដែលត្រូវបានពោលនៅក្នុងខទាំងពីរនេះ (៣.៩ និង ៤.២៣) ត្រូវបានបញ្ជាក់នៅទីនេះដោយពាក្យ 'ពីបាបទាំងពួង' ។ មានន័យថា បុគ្គលដែលទទួលអារម្មណ៍នូវសល់អំពីពិធីយញ្ញ ក្លាយជាអ្នករួចផុតពីសកម្មភាពទាំងអស់ដែលមានធម្មជាតិជាចំណង ។ សកម្មភាពបាបពិតជាជាចំណង ប៉ុន្តែសូម្បីតែសកម្មភាពបុណ្យដែលធ្វើឡើងដោយតម្រេក (ដោយសារវាផ្តល់ផល) ក៏ជាចំណងដែរ ។ នៅពេលដែលបានទទួលអារម្មណ៍នូវសល់អំពីពិធីយញ្ញ (សមភាពចិត្ត) ទាំងបាប ទាំងបុណ្យមិននៅសេសសល់ទេ — 'បណ្ឌិតលះបង់ទាំងកម្មល្អ ទាំងកម្មអាក្រក់ ក្នុងទីនេះឯង' (គីតា ២.៥០) ។
ឥឡូវពិចារណា៖ តើអ្វីជាមូលហេតុពិតនៃចំណង? ចំណងកើតឡើងពីតម្រេកដែលថា 'របស់នេះគួរមាន' និង 'របស់នេះមិនគួរមាន' ។ តម្រេកនេះហើយជាឫសគល់នៃបាបទាំងអស់ (គីតា ៣.៣៧) ។ ហេតុនេះ ការលះបង់តម្រេកគឺចាំបាច់ខ្លាំងណាស់ ។ តាមពិត តម្រេកគ្មានអត្ថិភាពឯករាជ្យទេ ។ តម្រេកកើតឡើងពីអារម្មណ៍ខ្វះខាត ហើយនៅក្នុង 'អត្តា' (ធម្មជាតិពិតរបស់ខ្លួន) គ្មានការខ្វះខាតប្រភេទណាមួយឡើយ ហើយក៏មិនអាចមានបានដែរ ។ ហេតុនេះ គ្មានតម្រេកនៅក្នុង 'អត្តា' ទេ ។ មានតែតាមរយៈកំហុស ដោយកំណត់អត្តសញ្ញាណខ្លួនឯងជាមួយនឹងវត្ថុមិនពិតដូចជារូបកាយ បុគ្គលទើបចាប់ផ្តើមមើលឃើញការខ្វះខាតនៅក្នុងខ្លួនឯង ដោយសារតែការខ្វះខាតនៅក្នុងវត្ថុមិនពិតទាំងនោះ ហើយដើម្បីបំពេញការខ្វះខាតនោះ គាត់ចាប់ផ្តើមតម្រេកនូវវត្ថុមិនពិតទាំងនោះ ។ អ្នកស្វែងរកគួរយកចិត្តទុកដាក់ទៅលើចំណុចនេះ៖ មនុស្សនឹងទទួលបានតែវត្ថុដែលត្រូវបានបង្កើត និងត្រូវបានបំផ្លាញដោយសកម្មភាពដែលមានការចាប់ផ្តើម និងការបញ្ចប់ ។ ការខ្វះខាតនៅក្នុងបុគ្គលម្នាក់ មិនអាចត្រូវបានបំពេញដោយវត្ថុសហវត្ថុដែលជាប្រធាននៃកំណើត និងមរណៈបែបនេះឡើយ ។ នៅពេលដែលគ្មានបញ្ហានៃការបំពេញការខ្វះខាតរបស់ខ្លួនជាមួយវត្ថុទាំងនេះ ពេលនោះការតម្រេកវាក៏ជាកំហុសដែរ ។ ដោយការពិចារណាលើចំណុចនេះយ៉ាងត្រឹមត្រូវ ការរំលាយតម្រេកអាចក្លាយជាការងាយស្រួល ។ ពិតមែនហើយ ដោយមិនដែលចាត់ទុកវត្ថុដែលហៅថា 'របស់ខ្លួន' ដូចជារូបកាយ ថាជារបស់ខ្លួន ឬសម្រាប់ខ្លួន ហើយដោយយកវាទៅបម្រើអ្នកដទៃ ការភ្ជាប់ទំនាក់ទំនងរបស់ខ្លួនជាមួយវត្ថុទាំងនេះត្រូវបានកាត់ផ្តាច់ដោយស្វ័យប្រវត្តិ ដោយសារតែនោះការដឹងខ្លួនភ្លាមៗនូវធម្មជាតិពិតរបស់ខ្លួនថាជាអត្ថិភាពកើតឡើង ។ ពេលនោះ គ្មានការខ្វះខាតនៅសេសសល់ទេ ។ បុគ្គលដែលនៅក្នុងចិត្តរបស់គាត់គ្មានគំនិត (តម្រេក) នៃការខ្វះខាតប្រភេទណាមួយ គឺជាអ្នករួចផុតពីលោក ទោះបីជានៅរស់ក៏ដោយ ។
**'តែបុគ្គលដែលមានបាបទាំងនោះ ដែលធ្វើតែដើម្បីខ្លួនឯងប៉ុណ្ណោះ'** — អារម្មណ៍ប៉ងប្រាថ្នាអ្វីមួយសម្រាប់ខ្លួនឯង គឺអត្តាមូលភាព តម្រេក ភាពជាម្ចាស់ ភាពជាប់ជំពាក់ ហើយសូម្បីតែអារម្មណ៍បន្តិចបន្តួចនៃការចង់ឱ្យគេហៅថាល្អ ក៏ចូលក្រោមពាក្យ 'ដើម្បីខ្លួនឯង' នេះដែរ ។ បុគ្គលណាដែលមានអត្តាមូលភាពច្រើន គាត់កាន់តែមានបាបច្រើន ។ នៅទីនេះពាក្យ 'ធ្វើម្ហូប' គឺជាសញ្ញា; អត្ថន័យរបស់វាមិនត្រឹមតែ 'ធ្វើម្ហូប' ប៉ុណ្ណោះទេ គឺរួមបញ្ចូលទាំងការសម្រេចនូវសកម្មភាពលោកិយទាំងអស់ដូចជាទទួលទាន ផឹក ដើរ អង្គុយ ជាដើម ។ បុគ្គលដែលស្វែងរកផលប្រយោជន៍អត្តមូលភាពរបស់ខ្លួន ទោះជាគាត់ធ្វើម្ហូប (ធ្វើសកម្មភាព) សម្រាប់ខ្លួនឯង ឬសម្រាប់អ្នកដទៃ តាមពិតគឺធ្វើម្ហូបសម្រាប់តែខ្លួនឯងប៉ុណ្ណោះ ។ ផ្ទុយទៅវិញ អ្នកស្វែងរកដែលលះបង់អារម្មណ៍អត្តមូលភាពរបស់ខ្លួន ហើយបំពេញកាតព្វកិច្ចរបស់ខ្លួន ទោះជាគាត់ធ្វើម្ហូបសម្រាប់រូបកាយដែលហៅថារបស់ខ្លួន ឬសម្រាប់អ្នកដទៃ តាមពិតគឺធ្វើម្ហូបសម្រាប់តែអ្នកដទៃប៉ុណ្ណោះ ។ ការមិនប្រើវត្ថុធាតុដែលទទួលបានពីលោកក្នុងការបម្រើលោក ប៉ុន្តែប្រើវាសម្រាប់ការសោយសុខផ្ទាល់ខ្លួន គឺជាការធ្វើម្ហូបសម្រាប់ខ្លួនឯង ។ ការចាត់ទុកសូម្បីតែផ្នែកតូចបំផុតនៃលោក គឺរូបកាយ ថាជារបស់ខ្លួន និងសម្រាប់ខ្លួន គឺជាបាបធំ ។ ទោះជាយ៉ាងណា ការមិនចាត់ទុករូបកាយថាជារបស់ខ្លួន ប៉ុន្តែផ្តល់អាហារ ទឹក សំលៀកបំពាក់ ជាដើម តាមតម្រូវការ ហើយមិនឱ្យវាក្លាយជាខ្ជិល ធ្វេសប្រហែស ឬសប្បាយរីករាយហួសហេតុ គឺជាការបម្រើរូបកាយនេះ ដែលរារាំងភាពជាម្ចាស់ និងភាពជាប់ជំពាក់ចំពោះវា ។ បុគ្គលត្រូវទទួលផលសកម្មភាពរបស់ខ្លួនផ្ទាល់; ប៉ុន្តែផលប៉ះពាល់នៃសកម្មភាពរបស់គាត់ធ្លាក់លើលោកទាំងមូល ។ បុគ្គលដែលធ្វើសកម្មភាព 'ដើម្បីខ្លួនឯង' គឺចេញផុតពីកាតព្វកិច្ចរបស់ខ្លួន ហើយមានតែនៅពេលដែលមានការចេញផុតពីកាតព្វកិច្ចបែបនេះទេ ទើបមានគ្រោះមហន្តរាយធំៗដូចជាទុរ្ភិក្ស រោគរាតត្បាត មរណៈ ជាដើម កើតឡើងក្នុងសង្គម ។ ហេតុនេះ វាសមរម្យសម្រាប់បុគ្គលម្នាក់កុំធ្វើអ្វីសម្រាប់ខ្លួនឯង កុំចាត់ទុកអ្វីថាជារបស់ខ្លួន ហើយកុំប៉ងប្រាថ្នាអ្វីសម្រាប់ខ្លួនឯង ។ ការទៅពឹងផ្អែកលើផលសកម្មភាព (អ្វីៗដែលជាប្រធាននៃកំណើត និងមរណៈ) គឺចូលក្រោម 'ធ្វើម្ហូបសម្រាប់ខ្លួនឯង' ។ នោះហើយជាមូលហេតុដែលព្រះអាទិត្យ ក្នុងខទី១នៃភាគទី៦ ទ្រង់បានណែនាំអ្នកកម្មយោគថា កុំទៅពឹងផ្អែកលើផលសកម្មភាព ដោយពាក្យថា 'ដោយមិនពឹងផ្អែកលើផលសកម្មភាព' ។ មានតែការក្លាយជាឯករាជ្យពេញលេញ បុគ្គលទើបមិនធ្វើអ្វីសម្រាប់ខ្លួនឯង ដោយសារតែនោះគាត់ក្លាយជាអ្នកប្រាកដនៅក្នុងយោគ ។
**'ពិតជាសោយនូវបាប'** — ក្នុងពាក្យទាំងនេះ ព្រះអាទិត្យទ្រង់បានដាក់បណ្តាសាដល់អ្នកដែលធ្វើសកម្មភាពដើម្បីខ្លួនឯង តាមរបៀបដ៏រាបសា ។ តាមរយៈសកម្មភាពដែលធ្វើដើម្បីខ្លួនឯង បុគ្គលប្រមូលផ្តុំបាបច្រើនណាស់ ដែលទោះបីជាបានទទួលទុក្ខវេទនានៃសត្វចតុរាសីលក្ស និងនរកហើយក៏ដោយ វានៅតែមិនអស់; ផ្ទុយទៅវិញ វានៅសេសសល់ក្នុងទម្រង់ប្រមូលផ្តុំ ។ កំណើតមនុស្សគឺជាវាលដ៏អស្ចារ្យ; គ្រាប់ពូជបាប ឬបុណ្យណាដែលត្រូវបានដាំនៅក្នុងវា នឹងផ្តល់ផលសម្រាប់កំណើតជាច្រើន (សូមមើលកំណត់សម្គាល់ទំព័រ ១៣៦.១) ។ ហេតុនេះ បុគ្គលគួរតែសម្រេចចិត្តភ្លាមៗថា៖ 'ឥឡូវនេះ ខ្ញុំនឹងមិនប្រព្រឹត្តបាប (ធ្វើសកម្មភាពដើម្បីខ្លួនឯង) ទៀតទេ ។' មានអានុភាពដ៏ធំធេងនៅក្នុងការសម្រេចចិត្តនេះ ។ ការពិតគឺថា នៅពេលដែលមានការសម្រេចចិត្តដ៏រឹងមាំក្នុងការផ្លាស់ទីឆ្ពោះទៅរកព្រះជាម្ចាស់ បាបនឹងឈប់ដោយស្វ័យប្រវត្តិ ។
**សម្ពន្ធភាព** — ក្នុងការឆ្លើយតបទៅនឹងសំណួររបស់អរជុនថា 'ហេតុអ្វីបានជាទ្រង់ឱ្យខ្ញុំធ្វើសកម្មភាពដ៏គួរឱ្យខ្លាច?' ព្រះអាទិត្យ ដោយផ្តល់ហេតុផលជាច្រើន ទ្រង់បានបរិយាយនៅក្នុងខទាំងពីរបន្ទាប់ អំពីភាពចាំបាច់នៃការបំពេញយញ្ញ (សកម្មភាពដែលជាកាត
★🔗
