ប៉ុន្តែសម្រាប់មនុស្សដែលរីករាយតែនៅក្នុងខ្លួនប្រាណ ដែលពេញចិត្តជាមួយខ្លួនប្រាណ និងដែលស្កប់ស្កល់នៅក្នុងខ្លួនប្រាណតែមួយគត់ ពិតជាគ្មានអ្វីត្រូវធ្វើទៀតឡើយ។

អត្ថន័យពាក្យ៖ យះ - អ្នកណា, តុ - ប៉ុន្តែ, អាត្មារតិះ - អ្នកដែលរីករាយក្នុងអាត្ម័ន, ឯវ - តែប៉ុណ្ណោះ, ស្យាត - គឺ, អាត្មាត្រីបតះ - អ្នកដែលពេញចិត្តក្នុងអាត្ម័ន, ច - និង, ម៉ានវះ - មនុស្ស, អាត្ម័និ - ក្នុងអាត្ម័ន, ឯវ - តែប៉ុណ្ណោះ, ច - និង, សន្តុស្តះ - ពេញចិត្ត, តស្យ - សម្រាប់គាត់, ការ្យម - ការងារដែលត្រូវធ្វើ, ន - មិនមាន, វិទ្យតេ - គឺមាន។ ការពន្យល់៖ អ្នកប្រាជ្ញមិនពឹងផ្អែកលើវត្ថុខាងក្រៅសម្រាប់សុភមង្គលរបស់គាត់ឡើយ។ គាត់ពេញចិត្តយ៉ាងពេញលេញនៅក្នុងអាត្ម័ន។ គាត់រកឃើញសេចក្តីរីករាយ សេចក្តីសុខដ៏ឧត្តម និងសេចក្តីពេញចិត្តនៅក្នុងខ្លួនគាត់។ សម្រាប់អ្នកប្រាជ្ញដែលបានស្គាល់អាត្ម័ន គឺគ្មានអ្វីដែលត្រូវធ្វើទៀតទេ។ គាត់បានបំពេញកិច្ចការទាំងអស់រួចហើយ។ សេចក្តីប្រាថ្នាទាំងអស់របស់គាត់ត្រូវបានបំពេញ។ គាត់មានសេចក្តីពេញចិត្តដ៏ល្អឥតខ្ចោះ។

**៣.១៧** ប៉ុន្តែ ចំពោះអ្នកដែលសប្បាយរីករាយតែនៅក្នុងខ្លួនប្រាណ (អត្តា) ដែលពេញចិត្តតែនៅក្នុងខ្លួនប្រាណ និងដែលស្កប់ស្កល់តែនៅក្នុងខ្លួនប្រាណ គេគ្មានកាតព្វកិច្ចអ្វីទៀតឡើយ។ **ការពន្យល់៖** ពាក្យ 'ប៉ុន្តែ' (តុ) នៅទីនេះ ត្រូវបានប្រើដើម្បីបញ្ជាក់ពីភាពខុសគ្នារវាងខួរក្បាលដ៏អស្ចារ្យ ដែលសម្រេចភាពពេញលេញតាមរយៈការបំពេញកាតព្វកិច្ច ជាមួយនឹងអ្នកដែលត្រូវបានពិពណ៌នានៅក្នុងខទីមុន ដែលបោះបង់កាតព្វកិច្ចរបស់គេ។ តាមពិត បុគ្គលដែលជឿថាខ្លួនគេមានទំនាក់ទំនងជាមួយលោកិយ គេចាត់ទុកការ 'សប្បាយរីករាយ' (រតិ) របស់ខ្លួនថាស្ថិតនៅក្នុងការសោយសុខផ្លូវកាយ និងនៅក្នុងប្រពន្ធ កូន គ្រួសារ ជាដើម។ ការ 'ពេញចិត្ត' (ត្រិប្តិ) របស់គេស្ថិតនៅក្នុងចំណីអាហារ និងភេសជ្ជៈ។ ហើយការ 'ស្កប់ស្កល់' (សន្តុស្ឋិ) របស់គេស្ថិតនៅក្នុងទ្រព្យសម្បត្តិ។ ទោះជាយ៉ាងណាក៏ដោយ ក្នុងករណីនេះ ការសប្បាយរីករាយ ការពេញចិត្ត និងការស្កប់ស្កល់របស់គេមិនអាចពេញលេញ ឬស្ថិតសេ្ថរជាអចិន្ត្រៃយ៍បានឡើយ។ ហេតុផលគឺថា លោកិយគឺជាកន្លែងនៃការប្រែប្រួលឥតឈប់ឈរ គ្មានជីវិត និងងាយវិនាស ខណៈដែល 'ខ្លួនប្រាណ' (អត្តា) គឺមានខ្លឹមសារតែមួយជានិច្ច មានស្មារតី និងមិនវិនាស។ សេចក្តីបញ្ជាក់នៅទីនេះគឺថា 'ខ្លួនប្រាណ' គ្មានទំនាក់ទំនងបន្តិចសោះជាមួយលោកិយ។ ដូច្នេះ តើការសប្បាយរីករាយ ការពេញចិត្ត និងការស្កប់ស្កល់របស់ 'ខ្លួនប្រាណ' អាចមកពីលោកិយបានយ៉ាងដូចម្តេច? វាជាបទពិសោធន៍របស់មនុស្សគ្រប់គ្នាថា ការសប្បាយរីករាយរបស់មនុស្សនៅក្នុងលោកិយមិនអាចគង់វង្សបានឡើយ។ ភាពស្រឡាញ់ ឬការទាក់ទាញគ្នាទៅវិញទៅមករវាងបុរសនិងស្ត្រីនៅពេលរៀបការ មិននៅឋិតថេរបន្ទាប់ពីមានកូនមួយឬពីរនាក់នោះទេ។ ក្នុងករណីខ្លះ ស្ត្រីថែមទាំងពោលអំពីស្វាមីចាស់របស់ខ្លួនថា "ល្អណាស់បើគាត់ស្លាប់"។ ការពេញចិត្តដែលកើតឡើងពីការទទួលទានអាហារក៏មានរយៈពេលខ្លីដែរ។ ការស្កប់ស្កល់ដែលមនុស្សម្នាក់យល់ឃើញនៅពេលទទួលបានទ្រព្យសម្បត្តិក៏ជាបណ្តោះអាសន្នដែរ ព្រោះតម្រូវការចំពោះទ្រព្យសម្បត្តិតែងតែកើនឡើងជាបន្តបន្ទាប់។ ដូច្នេះ អារម្មណ៍នៃភាពខ្វះខាតបន្តគង់វង្ស។ សេចក្តីដូចគ្នាគឺថា នៅក្នុងលោកិយ ការសប្បាយរីករាយ ការពេញចិត្ត និងការស្កប់ស្កល់មិនអាចជាអចិន្ត្រៃយ៍បានឡើយ។ មនុស្សយល់ឃើញថាការសប្បាយរីករាយ ការពេញចិត្ត និងការស្កប់ស្កល់ស្ថិតនៅក្នុងវត្ថុលោកិយ។ តាមពិត វាមិនមាននៅទីនោះទេ។ ប្រសិនបើវាមានមែន នោះការអស់ចំណង់ ការមិនពេញចិត្ត និងការមិនស្កប់ស្កល់មិនអាចកើតឡើងជាថ្មីបានទេ។ តាមធម្មជាតិរបស់វា ការសប្បាយរីករាយ ការពេញចិត្ត និងការស្កប់ស្កល់គឺជាការបង្ហាញខ្លួនឯងនៅក្នុងខ្លួនប្រាណ។ ខ្លួនប្រាណគឺជាការមានពិត (សត្យ)។ ក្នុងការមានពិត គ្មានភាពខ្វះខាតណាមួយឡើយ — "របស់ដែលមិនពិត គ្មានការមានពិតទេ។ របស់ដែលពិត គ្មានការអស់ទៅវិញទេ" (គីតា ២:១៦) — ហើយដោយគ្មានអារម្មណ៍ខ្វះខាត គ្មានតម្រូវការណាកើតឡើងឡើយ។ ដូច្នេះ ភាពគ្មានតម្រូវការគឺជាការបង្ហាញខ្លួនឯងនៅក្នុងខ្លួនប្រាណ។ ទោះជាយ៉ាងណាក៏ដោយ នៅពេលដែលជីវអាត្មា ដោយសារកំហុស ជឿថាខ្លួនជាប់ទាក់ទងនឹងលោកិយ វាចាប់ផ្តើមស្វែងរកការសប្បាយរីករាយ ការពេញចិត្ត និងការស្កប់ស្កល់នៅក្នុងលោកិយ ហើយចាប់ផ្តើមប្រាថ្នាវត្ថុលោកិយសម្រាប់គោលបំណងនេះ។ បន្ទាប់ពីប្រាថ្នា នៅពេលដែលវត្ថុនោះ (ដូចជាទ្រព្យសម្បត្តិជាដើម) ត្រូវបានទទួល នោះ នៅពេលដែលតម្រូវការដែលស្ថិតនៅក្នុងចិត្តបានចាកចេញ (មុនពេលតម្រូវការផ្សេងទៀតកើតឡើង) ស្ថានភាពរបស់គេក្លាយជាគ្មានតម្រូវការ ហើយវាគឺជាភាពគ្មានតម្រូវការនោះដែលគេជួបប្រទះនូវភាពសប្បាយរីករាយ។ ប៉ុន្តែ ដោយកំហុស មនុស្សយកភាពសប្បាយរីករាយនោះទៅចាត់ទុកថាជាផលនៃការទទួលបានវត្ថុលោកិយ ហើយហៅភាពសប្បាយរីករាយនោះឯងថាជាការសប្បាយរីករាយ ការពេញចិត្ត និងការស្កប់ស្កល់។ ប្រសិនបើភាពសប្បាយរីករាយមកពីការទទួលបានវត្ថុ នោះបន្ទាប់ពីទទួលបានវា ភាពសប្បាយរីករាយនឹងនៅជាអចិន្ត្រៃយ៍តាមពេលដែលវត្ថុនៅដដែល។ ទុក្ខព្រួយមិនអាចកើតឡើងបាន ហើយតម្រូវការចំពោះវត្ថុនឹងមិនកើតឡើងជាថ្មីទេ។ ទោះជាយ៉ាងណាក៏ដោយ ដោយសារការសប្បាយរីករាយ ការពេញចិត្ត និងការស្កប់ស្កល់ពេញលេញ (អចិន្ត្រៃយ៍) មិនអាចទទួលបានពីវត្ថុលោកិយ ហើយដោយសារអារម្មណ៍ 'របស់ខ្ញុំ' ទាក់ទងនឹងលោកិយនៅតែមាន គេចាប់ផ្តើមមានតម្រូវការថ្មីៗទៀត។ នៅពេលដែលតម្រូវការកើតឡើង គេជួបប្រទះនូវអារម្មណ៍ខ្វះខាតនៅក្នុងខ្លួនឯង។ ហើយនៅពេលដែលវត្ថុដែលប្រាថ្នាត្រូវបានទទួល គេជួបប្រទះនូវការពឹងផ្អែកលើវា។ ដូច្នេះ មនុស្សដែលមានតម្រូវការតែងតែនៅក្នុងស្ថានភាពមិនសប្បាយរីករាយ។ វាជាការសំខាន់ណាស់ក្នុងការកត់សម្គាល់ថា អ្នកបដិបត្តិខាងឯព្រលឹងវិញ្ញាណ (សាធកៈ) ចាត់ទុកភាពគ្មានតម្រូវការថាជាឫសគល់នៃភាពសប្បាយរីករាយ ហើយតម្រូវការជាមូលហេតុនៃទុក្ខព្រួយ។ ប៉ុន្តែមនុស្សដែលជាប់ជំពាក់នឹងលោកិយចាត់ទុកការទទួលបានវត្ថុថាជាភាពសប្បាយរីករាយ ហើយការមិនទទួលបានវត្ថុថាជាទុក្ខព្រួយ។ ប្រសិនបើមនុស្សដែលជាប់ជំពាក់មើលឃើញតាមទស្សនវិស័យពិតប្រាកដដូចអ្នកបដិបត្តិ គេអាចជួបប្រទះនូវស្ថានភាពដែលបង្ហាញខ្លួនឯងនៃភាពគ្មានតម្រូវការយ៉ាងឆាប់រហ័ស។ មនុស្សដែលមានតម្រូវការត្រូវបានគេចាត់ទុកថាសក្តិសមសម្រាប់កម្មយោគ — "ប៉ុន្តែកម្មយោគគឺសម្រាប់អ្នកដែលមានតម្រូវការ" (ស្រីមទ៍ ភាគវតី ១១.២០.៧)។ ចំពោះមនុស្សដែលមានតម្រូវការ ការសប្បាយរីករាយ ការពេញចិត្ត និងការស្កប់ស្កល់ស្ថិតនៅក្នុងលោកិយ។ ដូច្នេះ ក្នុងការពិពណ៌នាអំពីស្ថានភាពរបស់ខួរក្បាលដ៏អស្ចារ្យដែលគ្មានតម្រូវការ ដែលបានសម្រេចភាពពេញលេញតាមរយៈកម្មយោគ ព្រះអាទិត្យមានបន្ទូលថា ការសប្បាយរីករាយ ការពេញចិត្ត និងការស្កប់ស្កល់របស់ពួកគេ មិនដូចជាមនុស្សដែលមានតម្រូវការនោះទេ គឺមិនស្ថិតនៅក្នុងលោកិយ ប៉ុន្តែស្ថិតនៅក្នុងខ្លួនប្រាណតែមួយគត់ (គីតា ២:៥៥) ដែលជាធម្មជាតិដូច្នោះតាំងពីដើមដំបូងមកម្លេះ។ តាមពិត ការសប្បាយរីករាយ ការពេញចិត្ត និងការស្កប់ស្កល់ ទោះបីមិនដាច់ពីគ្នាក៏ដោយ ក៏ប្រែក្លាយជាដាច់ពីគ្នាដោយសារការទាក់ទងជាមួយលោកិយ។ នោះហើយជាមូលហេតុដែលនៅពេលដែលទំនាក់ទំនងជាមួយលោកិយត្រូវបានកាត់ផ្តាច់ ការសប្បាយរីករាយ ការពេញចិត្ត និងការស្កប់ស្កល់ទាំងបីរបស់ខួរក្បាលដ៏អស្ចារ្យនោះ ក្លាយជាមួយនៅក្នុងខ្លឹមសារតែមួយ (ខ្លួនប្រាណ)។ នៅក្នុងខនេះ ព្រះអាទិត្យបានប្រើពាក្យ 'ឯវ' (តែប៉ុណ្ណោះ/ពិតប្រាកដ) និង 'ច' (និង) ពីរដង ហើយម្តងទៀតនៅក្នុងខបន្ទាប់ (ទីដប់ប្រាំបី)។ នេះបង្ហាញពីគំនិតថា នៅក្នុងកម្មយោគី គ្មានភាពខ្វះខាតណាមួយនៅសល់ក្នុងការសប្បាយរីករាយ ការពេញចិត្ត និងការស្កប់ស្កល់ឡើយ ហើយក៏គ្មានតម្រូវការអ្វីក្រៅពីខ្លឹមសារ (គីតា ៦:២២) ដែរ។ "ចំពោះគេ គ្មានកាតព្វកិច្ចអ្វីទេ" — សូម្បីតែការណែនាំទាំងឡាយណាដែលបានបញ្ញត្តសម្រាប់មនុស្ស គោលបំណងតែមួយគត់របស់វាគឺដើម្បីសម្រេចបាននូវភាពសប្បាយរីករាយដ៏ឧត្តមដែលជាខ្លួនប្រាណដ៏ឧត្តម។ នៅពេលដែលគោលដៅត្រូវបានសម្រេចតាមរយៈមធ្យោបាយណាមួយ (កម្មយោគ ញាណយោគ ឬភក្តិយោគ) គ្មានអ្វីនៅសល់សម្រាប់មនុស្សនោះត្រូវធ្វើ ត្រូវដឹង ឬត្រូវទទួលបានទេ ដែលជាភាពជោគជ័យចុងក្រោយនៃជីវិតមនុស្ស។ ទោះបីជាគ្មានភាពខ្វះខាតបន្តិចសោះនៅក្នុងធម្មជាតិពិតប្រាកដរបស់មនុស្សក៏ដោយ តាមពេលដែលគេ ដោយសារទំនាក់ទំនងរបស់គេជាមួយលោកិយ យល់ឃើញពីភាពខ្វះខាតនៅក្នុងខ្លួនឯង ហើយកំណត់អត្តសញ្ញាណរាងកាយថាជា 'ខ្ញុំ' និង 'របស់ខ្ញុំ' និងធ្វើសកម្មភាព 'សម្រាប់ខ្លួនឯង' កាតព្វកិច្ចនៅតែមានសម្រាប់គេ។ ប៉ុន្តែនៅពេលដែលគេមិនធ្វើអ្វី 'សម្រាប់ខ្លួនឯង' ហើយអនុវត្តសកម្មភាពទាំងអស់ 'សម្រាប់អ្នកដទៃ' — នោះគឺសម្រាប់រាងកាយ ឥន្រ្ទិយ ចិត្ត ព្រលឹងវិញ្ញាណ ជីវិតដង្ហើម។ សម្រាប់ម្តាយ ឪពុក ប្រពន្ធ កូន គ្រួសារ។ សម្រាប់សង្គម ប្រទេស និងពិភពលោក — នោះទំនាក់ទំនងរបស់គេជាមួយលោកិយត្រូវបានកាត់ផ្តាច់។ នៅពេលដែលទំនាក់ទំនងជាមួយលោកិយត្រូវបានកាត់ផ្តាច់យ៉ាងទូលំទូលាយ គ្មានកាតព្វកិច្ចណាមួយសម្រាប់គេសម្រាប់ខ្លួនឯងទេ។ ហេតុផលគឺថា គ្មានសកម្មភាពណាកើតឡើងនៅក្នុងខ្លួនប្រាណឡើយ។ សកម្មភាពណាដែលកើតឡើង កើតឡើងតែដោយសារទំនាក់ទំនងជាមួយលោកិយ និងតាមរយៈវត្ថុលោកិយប៉ុណ្ណោះ។ ដូច្នេះ កាតព្វកិច្ចមានសម្រាប់តែអ្នកដែលមានទំនាក់ទំនងជាមួយលោកិយ។ សកម្មភាពកើតឡើងនៅពេលដែលមានតម្រូវការចង់បានអ្វីមួយ ហើយតម្រូវការកើតឡើងពីអារម្មណ៍ខ្វះខាត។ នៅក្នុងខួរក្បាលដ៏អស្ចារ្យដែលបានសម្រេចភាពពេញលេញ គ្មានភាពខ្វះខាតអ្វីសោះ ដូច្នេះតើគេត្រូវការធ្វើសកម្មភាពធ្វើអ្វី? នៅពេលដែលតាម