**3.17** Lakini kwa yule anayefurahia Mwenyewe pekee, anayeridhika katika Mwenyewe pekee, na anayetosheka katika Mwenyewe pekee, hakuna wajibu wowote.
**Ufafanuzi:** Neno ‘lakini’ (tu) hapa linatumika kuonyesha tofauti ya mtu mkuu, anayepata ukamilifu kupitia utekelezaji wa wajibu, na mtu aliyeelezwa katika mstari uliotangulia anayeacha wajibu wake. Mradi tu mtu anavyodhani uhusiano wake kuwa na ulimwengu, anachukulia ‘furaha’ yake (rati) kuwa katika anasa za hisi na katika mke, watoto, familia, n.k.; ‘kuridhika’ kwake (tripti) kuwa katika chakula na kinywaji; na ‘kutosheka’ kwake (santushti) kuwa katika mali. Hata hivyo, katika hili, furaha yake, kuridhika, na kutosheka havikuwi kamili wala havidumu kwa mfululizo. Sababu ni kwamba ulimwengu unaendelea kubadilika, hauna uhai wenyewe, na unaangamia, ilhali ‘Mwenyewe’ (Atma) daima ni wa asili moja, una ufahamu, na hauangamii. Maana yake ni kwamba ‘Mwenyewe’ hauna uhusiano hata kidogo na ulimwengu. Basi, furaha, kuridhika, na kutosheka kwa ‘Mwenyewe’ vyawezaje kutokana na ulimwengu?
Ni uzoefu wa kila mtu kwamba furaha ya mtu katika ulimwengu haidumu milele. Upendo au mvuto unaoonwa kati ya mwanamume na mwanamke wakati wa ndoa haudumu baada ya watoto moja au wawili kuzaliwa. Katika baadhi ya kesi, wanawake hata huenda hadi kusema kuhusu waume zao wazee, "Ingekuwa vizuri kama mzee huyu angekufa." Kuridhika kutokana na kula chakula pia huonwa kwa muda mfupi tu. Kutosheka kinachoonwa na mtu anapopata mali pia ni kwa kitambo, kwa sababu tamaa ya mali huongezeka daima kwa kiwango. Kwa hivyo, hisia ya upungufu hudumu kwa mfululizo. Maana ni kwamba katika ulimwengu, furaha, kuridhika, na kutosheka haviwezi kamwe kuwa ya kudumu.
Mtu huona furaha, kuridhika, na kutosheka katika vitu vya kidunia; kwa kweli, hayapo hapo. Kama yangalikuwapo, basi kutopendezwa, kutokuridhika, na kutotosheka havizingeibuka tena. Kwa asili yake, furaha, kuridhika, na kutosheka ni dhahiri wenyewe katika Mwenyewe. Mwenyewe ni Uwepo (Sat). Katika Uwepo, hakuna upungufu kamwe—"Kwa asiye kweli hakuna uwepo; kwa aliye kweli hakuna kutokuwepo" (Gita 2:16)—na bila hisia ya upungufu, tamaa haibuki. Kwa hivyo, kutokuwa na tamaa ni dhahiri wenyewe katika Mwenyewe. Hata hivyo, nafsi ya mtu binafsi, kwa sababu ya udanganyifu, inapojidhani kuwa na uhusiano na ulimwengu, huanza kutafuta furaha, kuridhika, na kutosheka katika ulimwengu na kuanza kutamani vitu vya kidunia kwa ajili hii. Baada ya kutamani, pale kitu hicho (kama mali, n.k.) kinapopatikana, basi, baada ya kutoweka kwa tamaa iliyokuwapo akilini (kabla ya tamaa nyingine kuibuka), hali yake inakuwa ya kutokuwa na tamaa, na ndiyo hali hiyo ya kutokuwa na tamaa ambayo anapata furaha. Lakini, kwa makosa, mtu huweka furaha hiyo kwenye upatikanaji wa kitu cha kidunia na kuita furaha hiyo yenyewe kwa majina ya furaha, kuridhika, na kutosheka. Kama furaha ingetokana na kupata kitu hicho, basi baada ya kukipata, furaha ingedumu daima muda wote kitu hicho kipo; huzuni isingetokea kamwe, na tamaa ya kitu hicho isingezuka tena. Hata hivyo, kwa kuwa furaha kamili (ya kudumu), kuridhika, na kutosheka haviwezi kamwe kupatikana kutoka kwa vitu vya kidunia, na kwa sababu hisia ya ‘yangu’ kuhusiana na ulimwengu inaendelea, anaanza tena kujishughulisha na matamanio mapya. Tamaa inapotokea, anapata hisia ya upungufu ndani yake mwenyewe; na kitu kilichotamaniwa kinapopatikana, anapata hisia ya kutegemea nacho. Kwa hivyo, mtu mwenye matamanio hubaki daima mwenye huzuni.
Ni muhimu kuzingatia hapa kwamba watafutaji wa kiroho (sadhaka) wanachukulia kutokuwa na tamaa kuwa chanzo cha msingi cha furaha na tamaa kuwa chanzo cha huzuni. Lakini watu wanaoshikamana na ulimwengu wanachukulia upatikanaji wa vitu kuwa furaha na kutopata kwao kuwa huzuni. Kama mtu aliyeambatanishwa pia akiangalia kwa mtazamo wa kweli sawa na mtafutaji, anaweza kwa haraka kupata hali ya kutokuwa na tamaa iliyo dhahiri wenyewe. Watu wenye matamanio husemwa kuwa wanaostahiki Karmayoga—"Lakini Karmayoga ni kwa wale wenye matamanio" (Srimad Bhagavatam 11.20.7). Kwa watu wenye matamanio, furaha, kuridhika, na kutosheka ziko katika ulimwengu. Kwa hivyo, akielezea hali ya watu wakuu wasio na tamaa waliofanikiwa kupitia Karmayoga, Bwana asema kwamba furaha yao, kuridhika, na kutosheka, tofauti na za watu wenye matamanio, sio katika ulimwengu bali katika Mwenyewe pekee (Gita 2:55), ambayo ni hivyo kiasili tangu mwanzo.
Kwa kweli, furaha, kuridhika, na kutosheka, ingawa si tofauti kutoka kwa kila mmoja, zinaonekana tofauti kwa sababu ya uhusiano na ulimwengu. Ndiyo maana, baada ya kukatwa kwa uhusiano na ulimwengu, furaha, kuridhika, na kutosheka za mtu huyo mkuu—zote tatu—hukawa moja katika asili ile ile (Mwenyewe). Katika mstari huu, Bwana ametumia maneno ‘eva’ (pekee/hakika) na ‘cha’ (na) mara mbili, na tena katika mstari unaofuata (kumi na nane). Hii inaonyesha wazo kwamba katika Karmayogi, hakuna upungufu wowote unaobaki katika furaha, kuridhika, na kutosheka, wala haja ya chochote kingine zaidi ya Kiini (Gita 6:22).
"Kwa yeye, hakuna wajibu"— Amri zozote zinazohusu wajibu wa lazima zilizowekwa kwa mwanadamu, lengo lao pekee ni kufikia Furaha Kuu ambayo ni Mwenyewe Mkuu. Lengo linapotekelezwa kupitia njia yoyote ile (Karmayoga, Jnanayoga, au Bhaktiyoga), hakuna kinachobaki kwa mtu kufanya, kujua, au kupata, ambacho ndicho mafanikio ya mwisho ya maisha ya kibinadamu.
Ingawa hakuna upungufu hata kidogo katika asili ya kweli ya mtu, muda wote yeye, kwa sababu ya uhusiano wake na ulimwengu, anapoona upungufu ndani yake mwenyewe na, akijitambulisha mwili kuwa ‘mimi’ na ‘yangu’, akitenda ‘kwa ajili yake mwenyewe’, wajibu unabaki kwake. Lakini anapofanya chochote ‘kwa ajili yake mwenyewe’ na akitenda matendo yote ‘kwa ajili ya wengine’—yaani, kwa ajili ya mwili, hisi, akili, akili, pumzi za uhai; kwa ajili ya mama, baba, mke, watoto, familia; kwa ajili ya jamii, nchi, na ulimwengu—basi uhusiano wake na ulimwengu unakatika. Baada ya kukatika kabisa kwa uhusiano na ulimwengu, hakuna wajibu unaobaki kwake kwa ajili yake mwenyewe. Sababu ni kwamba hakuna shughuli inayotokea katika Mwenyewe. Shughuli yoyote inayotokea, hutokea tu kwa sababu ya uhusiano na ulimwengu na kupitia vitu vya kidunia. Kwa hivyo, wajibu upo tu kwa wale walio na uhusiano na ulimwengu.
Tendo hutokea wakati kuna hamu ya kupata kitu, na tamaa hutokana na hisia ya upungufu. Katika mtu mkuu aliyeisha kukamilika, hakuna upungufu kabisa, basi haja gani kwa ajili yake kutenda? Wakati, kupitia Karmayoga, furaha, kuridhika, na kutosheka za mtu mkuu aliyeisha kukamilika zimejikita katika Mwenyewe pekee, basi, baada ya kutimiza yote yanayotakiwa kutimizwa, kujua yote yanayotakiwa kujulikana, na kupata yote yanayotakiwa kupatikana, anainuka juu ya amri na makatazo. Ingawa amri za maandiko matakatifu hazimtawali tena, matendo yake yote kwa asili yanafuana na maandiko matakatifu na hutumia kama kielelezo kwa wengine.
Hapa, usemi "kwa yeye, hakuna wajibu" haumaanishi kwamba hakuna shughuli yoyote inayotoka kwa mtu huyo mkuu. Ingawa hakuna kinachobaki kwake kufanya, shughuli za ustawi wa ulimwengu (lokasangraha) hutoka kwa hiari kupitia kwake. Kama vile shughuli kama kukonyeza kope, kuvuta na kutolea pumzi, kumeza chakula, n.k., hufanyika kwa hiari (katika asili), vivyo hivyo, matendo yote yanayokuwa kielelezo na yanayofuana na maandiko matakatifu pia hutoka kwa hiari kupitia mtu huyo mkuu (kwa sababu ya kutokuwepo kwa hisia ya utendaji).
★🔗
