ពួកឥសីដូចជាជនកាជាដើម ក៏បានសម្រេចដល់ភាពពេញលេញតាមរយៈសកម្មភាពផងដែរ សម្រាប់ប្រយោជន៍ពិភពលោក អ្នកក៏គួរធ្វើសកម្មភាពដែរ។

អត្ថន័យពាក្យ៖ កម្មណា - ដោយសកម្មភាព, ឯវ - តែប៉ុណ្ណោះ, ហិ - ពិតប្រាកដណាស់, សំសិទ្ធិម - សេចក្តីសម្រេច (មោក្ខៈ), អាស្ថិតាះ - បានសម្រេច, ជនកាទយះ - ជនក និងអ្នកដទៃទៀត, លោកសង្គ្រហម - ការការពារមហាជន, ឯវាបិ - ដោយគិតគូរពីចំណុចនេះ, សម្បស្ស្យន - មើលឃើញ, កត្តុម - ដើម្បីធ្វើ, អហ៌សិ - អ្នកគួរតែធ្វើ។ ការបកស្រាយរបស់ស្វាមី ស៊ីវ៉ានន្ទ៖ សំសិទ្ធិ គឺជារំដោះខ្លួន (មោក្ខៈ)។ ជនក និងអ្នកប្រាជ្ញដទៃទៀតបានសម្រេចនូវចំណេះដឹងអំពីខ្លួនឯង ប៉ុន្តែពួកគេនៅតែធ្វើសកម្មភាពដើម្បីផ្តល់ជាគំរូ និងដឹកនាំមហាជន។

**៣.២០** ពួកជនដ៏ឧត្តមជាច្រើន ដូចជាព្រះបាទជនក ជាដើម បានសម្រេចដល់បរមបរិសុទ្ធភាព (ព្រះអាទិទេព) តាមរយៈការសាងកម្មតែប៉ុណ្ណោះ។ ហេតុនេះ សូម្បីតែពិចារណាដល់សុខុមាលភាពនៃលោក អ្នកក៏សមគួរធ្វើកម្ម (ដោយឥតមានសេចក្តីប្រាថ្នា)។ **ពន្យល់:** ពាក្យ 'អាទិ' (និងដូច្នេះតទៅ) ត្រូវបានយល់ថាមានន័យទាំង 'ចាប់ផ្តើមពី' និង 'ប្រភេទ'។ ប្រសិនបើយកពាក្យ 'អាទិ' នៅទីនេះមានន័យថា 'ចាប់ផ្តើមពី' នោះឃ្លា 'ជនកាទយៈ' នឹងមានន័យថា៖ ពួកដែលចាប់ផ្តើមពីព្រះបាទជនក គឺព្រះបាទជនក និងពួកជនដ៏ឧត្តមដែលកើតមកក្រោយព្រះអង្គ។ ទោះយ៉ាងណាក៏ដោយ វាហាក់ដូចជាមិនត្រឹមត្រូវក្នុងការទទួលយកន័យនេះនៅទីនេះទេ។ ព្រោះថា សូម្បីមុនព្រះបាទជនក ពួកជនដ៏ឧត្តមជាច្រើនក៏បានសម្រេចដល់បរមបរិសុទ្ធភាពតាមរយៈការសាងកម្មដែរ ដូចជា ព្រះសុរិយៈ មនុវៈវៃវស្វត ព្រះបាទឥក្ស្វាកុ ជាដើម (គីតា ៤.១២)។ ហេតុនេះ វាសមគួរជាងក្នុងការយកពាក្យ 'អាទិ' នៅទីនេះមានន័យថា 'ប្រភេទ' ដោយយោងតាមន័យនេះ ឃ្លា 'ជនកាទយៈ' មានន័យថា៖ ពួកជនដ៏ឧត្តមដូចជាព្រះបាទជនក ដែលពេលនៅតាមដានគ្រហស្ថ បានសាងកម្មទាំងអស់ដោយឥតមានសេចក្តីប្រាថ្នា ហើយបានសម្រេចដល់បរមបរិសុទ្ធភាព ដែលបានមានមុនព្រះបាទជនក និងក្រោយព្រះអង្គ (រហូតដល់បច្ចុប្បន្ន)។ កម្មយោគ គឺជាយោគដ៏បុរាណបំផុត ដែលតាមរយៈវា ពួកជនដ៏ឧត្តមជាច្រើនដូចជាព្រះបាទជនក បានសម្រេចដល់ព្រះអាទិទេព។ ហេតុនេះ ប្រសិនបើអ្នកណាម្នាក់នាពេលបច្ចុប្បន្ន ឬអនាគត ចង់សម្រេចដល់ព្រះអាទិទេពតាមរយៈកម្មយោគ គេមិនគួរគិតថា វត្ថុធាតុដែលទទួលបាន (រាងកាយ ជាដើម) ជារបស់ខ្លួន ឬសម្រាប់ខ្លួនឡើយ។ ព្រោះថា តាមពិត វាមិនមែនជារបស់ខ្លួន ឬសម្រាប់ខ្លួនទាល់តែសោះ ផ្ទុយទៅវិញ វាគឺសម្រាប់លោក និងដើម្បីប្រយោជន៍ដល់លោក។ ដោយទទួលយកភាពពិតនេះ ហើយប្រើប្រាស់វត្ថុទាំងនោះដែលទទួលបានពីលោក ក្នុងការបម្រើលោកវិញ មនុស្សម្នាក់ៗ អាចកាត់ផ្តាច់ទំនាក់ទំនងជាមួយលោកបានយ៉ាងងាយស្រួល ហើយសម្រេចដល់ព្រះអាទិទេព។ ហេតុនេះ កម្មយោគ គឺជាមធ្យោបាយងាយស្រួល ប្រសើរ និងឯករាជ្យក្នុងការសម្រេចដល់ព្រះអាទិទេព — គ្មានការសង្ស័យអំពីរឿងនេះទេ។ នៅទីនេះ ពាក្យ 'កម្មណា ឯវ' (តាមរយៈការសាងកម្មតែប៉ុណ្ណោះ) ត្រូវបានភ្ជាប់ជាមួយពាក្យ 'អសក្តោ ហិ អាចរន កម្ម' (សាងកម្មដោយគ្មានឧបាទាន) ពីខមុន។ ព្រោះថា មានតែការសាងកម្មដោយគ្មានឧបាទានប៉ុណ្ណោះ ដែលធ្វើឱ្យមនុស្សម្នាក់ៗ រួចផុតពីចំណងនៃកម្ម មិនមែនដោយសាងកម្មធម្មតាទេ។ ដោយសាងកម្មធម្មតា សត្វលោកត្រូវចំណង — 'កម្មណា ពធ្យតេ ជន្តុៈ' (មហាភារតៈ សាន្តិបរវៈ ២៤១.៧)។ វាជាស្ទីលរបស់គីតាដែលព្រះអាទិទេពសង្ខេបបញ្ជាក់ឡើងវិញនូវចំណុចសំខាន់នៃប្រធានបទដែលបានពិពណ៌នានៅក្នុងខក្រោយ (ដែលមានប្រយោជន៍ជាពិសេសសម្រាប់អ្នកប្រាថ្នា) នៅក្នុងខបន្ទាប់។ ឧទាហរណ៍ ក្រោយពីបានណែនាំឱ្យសាងកម្មដោយគ្មានឧបាទាននៅក្នុងខមុន (ទីដប់ប្រាំបួន) នៅក្នុងខទីម្ភៃនេះ ទ្រង់សង្ខេបបញ្ជាក់ចំណុចដដែលនេះឡើងវិញជាមួយពាក្យ 'កម្មណា ឯវ'។ ដូចគ្នានេះដែរ ចំណុចសំខាន់នៃប្រធានបទដែលបានពិពណ៌នានៅក្នុងខទីប្រាំមួយនៃជំពូកទីដប់ពីរ នឹងត្រូវបានសង្ខេបបញ្ជាក់ឡើងវិញនៅក្នុងខទីប្រាំពីរជាមួយឃ្លា 'មយ្យាវេសិតចេតសំ' (ពួកអ្នកបួសដែលចិត្តជាប់នៅលើយើង)។ នៅទីនេះ ព្រះអាទិទេពអាចនិយាយថា 'យោគេន ឯវ' (តាមរយៈយោគតែប៉ុណ្ណោះ) ជំនួសឱ្យ 'កម្មណា ឯវ'។ ទោះយ៉ាងណាក៏ដោយ ដោយសារអរជុនជាប់ជំហានលះបង់កម្មដោយផ្ទាល់ ហើយប្រធានបទ (នៃការសាងកម្មដោយគ្មានឧបាទាន) កំពុងត្រូវបានពិភាក្សា ពាក្យ 'កម្មណា ឯវ' ត្រូវបានប្រើ។ ហេតុនេះ ន័យដែលចង់បញ្ជាក់នៃពាក្យទាំងនេះនៅទីនេះ (យោងតាមខមុន) គឺពិតជាកម្មយោគដែលត្រូវបានសាងឡើងដោយគ្មានឧបាទាន។ តាមពិត ការសម្រេចដល់ព្រះអាទិទេពដែលមានស្មារតី មិនកើតឡើងតាមរយៈកម្មដែលគ្មានស្មារតីទេ។ ឧបសគ្គនានាក្នុងការសោយអារម្មណ៍ព្រះអាទិទេពដែលត្រូវបានសម្រេចជានិច្ច ត្រូវបានយកចេញដោយការសាងកម្មដោយគ្មានឧបាទាន។ បន្ទាប់មក ការសោយអារម្មណ៍ព្រះអាទិទេពដែលគ្រប់ដណ្តប់ទាំងអស់ បង្ហាញខ្លួនឯង និងពេញលេញ កើតឡើងនៅគ្រប់ទីកន្លែង។ ដូច្នេះ ដោយសារវាយកឧបសគ្គដែលមករារាំងការសោយអារម្មណ៍គោលការណ៍ដ៏ឧត្តម វាត្រូវបាននិយាយនៅទីនេះថា បរមបរិសុទ្ធភាព (គោលការណ៍ដ៏ឧត្តម) ត្រូវបានសម្រេចដល់តាមរយៈការសាងកម្ម។ **ចំណុចសំខាន់ទាក់ទងនឹងការសម្រេចដល់ព្រះអាទិទេព៖** មនុស្សចាត់ទុកការសម្រេចដល់ព្រះអាទិទេពថាត្រូវបានបង្កើតឡើងដោយកម្ម ដូចជាការសម្រេចដល់វត្ថុលោកិយ។ ពួកគេគិតថា ប្រសិនបើត្រូវការខិតខំប្រឹងប្រែងច្រើនម្ល៉េះ ដើម្បីជួបមនុស្សដ៏ឧត្តម (មានឋានៈខ្ពស់) នោះ ដើម្បីជួបព្រះអាទិទេពនៃសកលគ្មានទីបញ្ចប់ គឺព្រះអាទិទេព មនុស្សនឹងត្រូវខិតខំប្រឹងប្រែងយ៉ាងខ្លាំង (ទារុណកម្ម សច្ចៈ ជាដើម)។ តាមពិត នេះគឺជាកំហុសធំជាងគេរបស់អ្នកប្រាថ្នា។ កំណើតមនុស្សមានទំនាក់ទំនងជិតស្និទ្ធជាមួយកម្ម។ ហេតុនេះ កំណើតមនុស្សត្រូវបានគេហៅថា 'កម្មសង្គី' មានន័យថា 'ជាប់ជំពាក់ជាមួយកម្ម' — 'រជសិ ប្រលយំ គត្វា កម្មសង្គិសុ ជាយតេ' (គីតា ១៤.១៥)។ នេះជាហេតុផលដែលមនុស្សម្នាក់ៗ មានទំនោរពិសេសឆ្ពោះទៅរកកម្ម និងប្រាថ្នាចង់សម្រេចដល់វត្ថុដែលចង់បានតាមរយៈការសាងកម្មតែប៉ុណ្ណោះ។ នៅពេលដែលមានវាសនាជាប់ជំពាក់ គេពិតជាសម្រេចដល់វត្ថុលោកិយដែលចង់បានតាមរយៈកម្ម ដែលពង្រឹងគំនិតរបស់គេថា វត្ថុគ្រប់យ៉ាងត្រូវបានទទួល ហើយអាចទទួលបានតែតាមរយៈការសាងកម្មប៉ុណ្ណោះ។ គេកាន់គំនិតដូចគ្នានេះទាក់ទងនឹងព្រះអាទិទេព ហើយខិតខំប្រឹងប្រែងដើម្បីសម្រេចដល់ព្រះអាទិទេពដែលមានស្មារតី តាមរយៈកម្មដែលគ្មានស្មារតីតែប៉ុណ្ណោះ។ ប៉ុន្តែភាពពិតគឺថា ការសម្រេចដល់ព្រះអាទិទេព មិនកើតឡើងតាមរយៈកម្មទេ។ ប្រធានបទនេះគួរតែត្រូវបានយល់យ៉ាងជ្រៅ។ តាមរយៈកម្ម វត្ថុដែលវិនាសបាន (លោក) ត្រូវបានសម្រេចដល់ មិនមែនវត្ថុដែលមិនវិនាស (ព្រះអាទិទេព) ទេ។ ព្រោះថា កម្មទាំងអស់ទាក់ទងតែនឹងអ្វីដែលវិនាសបាន (រាងកាយ ឥន្ទ្រិយ ចិត្ត ជាដើម) ប៉ុណ្ណោះ ខណៈដែលការសម្រេចដល់ព្រះអាទិទេព កើតឡើងនៅពេលដែលទំនាក់ទំនងជាមួយអ្វីដែលវិនាសបានត្រូវកាត់ផ្តាច់យ៉ាងទូលំទូលាយ។ កម្មគ្រប់យ៉ាងមានការចាប់ផ្តើម និងទីបញ្ចប់។ ហេតុនេះ វត្ថុដែលត្រូវបានសម្រេចដល់ជាផលនៃកម្ម ក៏ជាកម្មសិទ្ធិនៃការកើត និងវិនាសដែរ។ តាមរយៈកម្ម មានតែវត្ថុនោះប៉ុណ្ណោះដែលត្រូវបានសម្រេចដល់ ដែលស្ថិតនៅឆ្ងាយ (មិនទាន់សម្រេច) ពីទស្សនៈនៃទីកន្លែង ពេលវេលា ជាដើម។ វត្ថុលោកិយមួយ មានវត្តមាននៅក្នុងទីកន្លែង ពេលវេលា ជាដើមមួយ ជាកម្មសិទ្ធិនៃការកើត និងវិនាស ហើយផ្លាស់ប្តូររាល់ពេលវេលា។ ហេតុនេះ ការសម្រេចដល់វាគឺអាចធ្វើទៅបានដោយកម្ម។ ប៉ុន្តែព្រះអាទិទេព គឺពេញលេញ (ត្រូវបានសម្រេចជានិច្ច) ក្នុងគ្រប់ទីកន្លែង ពេលវេលា វត្ថុ បុគ្គល ជាដើម ហើយគ្មានការកើត ការវិនាស និងការផ្លាស់ប្តូរទាល់តែសោះ។ ហេតុនេះ ការសម្រេចដល់ទ្រង់ គឺបង្ហាញខ្លួនឯង មិនអាចធ្វើទៅបានដោយកម្មទេ។ នេះជាហេតុផលដែលការសម្រេចដល់វត្ថុលោកិយ មិនកើតឡើងតាមរយៈការធ្វើធម្មជាតិទេ។ ខណៈដែលនៅក្នុងការសម្រេចដល់ព្រះអាទិទេព ការធ្វើធម្មជាតិគឺជាបឋម។ តាមរយៈការធ្វើធម្មជាតិ មានតែវត្ថុនោះប៉ុណ្ណោះដែលអាចត្រូវបានសម្រេចដល់ ដែលនៅជិតបំផុត។ តាមពិត ការសម្រេចដល់ព្រះអាទិទេព មិនកើតឡើងសូម្បីតែតាមរយៈសកម្មភាពនៃការធ្វើធម្មជាតិទេ។ សារៈសំខាន់នៃការធ្វើធម្មជាតិចំពោះព្រះអាទិទេព ស្ថិតនៅតែក្នុងការបណ្តេញការធ្វើធម្មជាតិផ្សេងៗ (លោកិយ) ប៉ុណ្ណោះ។ នៅពេលដែលការធ្វើធម្មជាតិលោកិយត្រូវបានលះបង់យ៉ាងទូលំទូលាយ ការសោយអារម្មណ៍ព្រះអាទិទេពដែលត្រូវបានសម្រេចជានិច្ច កើតឡើង។ ព្រះអាទិទេពដែលគ្រប់ដណ្តប់ទាំងអស់ មិនស្ថិតនៅឆ្ងាយពីយើងសោះ ហើយមិនអាចធ្វើដូច្នោះបានទេ។ ទ្រង់ស្ថិតនៅជិតបំផុតសូម្បីតែចំពោះ 'អញ' ដែលយើងមិនចាត់ទុកខ្លួនឯងថានៅឆ្ងាយពីវា។ 'អញ' គឺមានកំណត់ (មានទីតាំង) ប៉ុន្តែព្រះអាទិទេពគឺគ្មានកំណត់។ ដើម្បីសោយអារម្មណ៍ព្រះអាទិទេពដែលស្ថិតនៅជិតបំផុត និងត្រូវបានសម្រេចជានិច្ច ការអនុវត្តតក្កវិជ្ជា និងហេតុផលស្រដៀងនឹងការសម្រេចដល់វត្ថុលោកិយ គឺគ្មានអ្វីក្រៅពីការបោកប្រាស់ខ្លួនឯងទេ។ ការសម្រេចដល់វត្ថុលោកិយ មិនកើតឡើងដោយសេចក្តីប្រាថ្នាធម្មតាទេ។ ប៉ុន្តែការសម្រេចដល់ព្រះអាទិទេព កើតឡើងដោយសេចក្តីប្រាថ្នាខ្លាំងក្លាតែប៉ុណ្ណោះ។ ក្នុងការភ្ញាក់រលឹកនៃសេចក្តីប្រាថ្នាខ្លាំងក្លានេះ មានតែសេចក្តីប្រាថ្នាចង់បានការសោយសុខ និងការប្រមូលផ្តុំលោកិយប៉ុណ្ណោះដែលជាឧបសគ្គ។ គ្មានឧប