**3.20** Watu wengi wakuu kama vile Mfalme Janaka waliwafikia ukamilifu wa hali ya juu kwa vitendo pekee. Kwa hivyo, hata ukizingatia maslahi ya ulimwengu, wewe unafaa kutenda (kwa mtazamo usio na tamaa).
**Ufafanuzi:** Neno 'ādi' (na kadhalika) linaeleweka kumaanisha 'kuanzia na' na 'aina'. Ikiwa neno 'ādi' hapa linachukuliwa kumaanisha 'kuanzia na', basi usemi 'Janakādayaḥ' ungekomaanisha: wale wanaoanzia na Mfalme Janaka, yaani, Mfalme Janaka na watu wakuu waliofuatia baada yake. Hata hivyo, haionekani kuwa sahihi kukubali maana hii hapa; kwa sababu hata kabla ya Mfalme Janaka, watu wengi wakuu walikuwa wamefikia ukamilifu wa hali ya juu kwa vitendo; kama vile Sūrya, Vaivasvata Manu, Mfalme Ikṣvāku, n.k. (Gītā 4.12). Kwa hivyo, ni vyema kuchukua neno 'ādi' hapa kumaanisha 'aina', kulingana na usemi 'Janakādayaḥ' unaomaanisha: watu wakuu kama Mfalme Janaka ambao, wakiendelea kuwa katika hatua ya mwenye nyumba, walifanya vitendo vyote kwa mtazamo usio na tamaa na wakafikia ukamilifu wa hali ya juu, ambao wamewako kabla ya Mfalme Janaka na baada yake (hadi sasa).
Karmayoga ni yoga ya kale sana, ambayo kwayo watu wengi wakuu kama Mfalme Janaka waliwafikia Mwenyezi Mkuu. Kwa hivyo, ikiwa mtu yeyote katika sasa au wakati ujao anataka kumfikia Mwenyezi Mkuu kupitia Karmayoga, haipaswi kamwe kuzizingatia vitu vya kimwili vilivyopatikana (mwili, n.k.) kuwa vyake wenyewe au kwa ajili yake mwenyewe. Kwa sababu kwa kweli, havikuwa vyake wala kwa ajili yake hata kidogo; badala yake, viko kwa ajili ya ulimwengu na kwa maslahi ya ulimwengu. Kwa kukubali ukweli huu na kutumia vitu vilivyopokelewa kutoka kwa ulimwengu katika utumishi wa ulimwengu wenyewe, mtu hukatiza uhusiano na ulimwengu kwa urahisi na kumfikia Mwenyezi Mkuu. Kwa hivyo, Karmayoga ni njia rahisi, bora, na huru ya kumfikia Mwenyezi Mkuu—hakuna shaka juu yake.
Hapa, maneno 'karmaṇā eva' (kwa kitendo pekee) yanaunganishwa na maneno 'asakto hyācaran karma' (kutenda kitendo bila mshikamano) kutoka kwenye aya iliyotangulia; kwa sababu tu kwa kutenda kitendo bila mshikamano ndiye mtu hupata uhuru kutoka kwenye vifungo vya kitendo, wala si kwa kutenda kitendo tu. Kwa kutenda kitendo tu, kiumbe hufungwa—'karmaṇā badhyate jantuḥ' (Mahābhārata, Śānti Parva 241.7).
Ni mtindo wa Gītā kwamba Bwana hurudia kwa ufupi hoja kuu ya mada iliyoelezewa katika aya inayofuata (ambayo hasa inafaa kwa wale wanaotaka kujifunza) katika aya inayofuata. Kwa mfano, baada ya kufundisha kutenda bila mshikamano katika aya ya kumi na tisa iliyopita, katika aya hii ya ishirini, Yeye anasema hoja hiyo hiyo kwa ufupi kwa maneno 'karmaṇā eva'. Vivyo hivyo, hoja kuu ya mada iliyoelezewa katika aya ya sita ya sura ya kumi na mbili mbele itasemwa tena kwa ufupi katika aya ya saba kwa usemi 'mayyāveśitacetasām' (wale wanaomtumikia ambao akili zao zimeelekezwa kwangu).
Hapa, Bwana angesema 'yogena eva' (kwa yoga pekee) badala ya 'karmaṇā eva'. Hata hivyo, kwa sababu Arjuna alikuwa akisisitiza kuacha kabisa vitendo kwa namna yake, na kwa sababu mada ya (kitendo kilichofanywa bila mshikamano) ilikuwa ikijadiliwa, maneno 'karmaṇā eva' yametumika. Kwa hivyo, maana yanayokusudiwa ya maneno haya hapa (kulingana na aya iliyopita) kwa hakika ni Karmayoga inayofanywa bila mshikamano.
Kwa kweli, kufikiwa kwa Mwenyezi Mkuu mwenye ufahamu hakifanyiki kupitia vitendo visivyo na uhai. Vipingamizi katika kujionea Mwenyezi Mkuu aliye kwisha patikana daima vinatolewa kwa kutenda kitendo bila mshikamano. Kisha, uzoefu wa Mwenyezi Mkuu aliyeenea kila mahali, anayejithibitisha mwenyewe, aliye kamili hufanyika kila mahali. Kwa hivyo, kwa sababu inaondoa vipingamizi vinavyokuja kwenye njia ya kujionea Kanuni Kuu, inasemwa hapa kwamba ukamilifu wa hali ya juu (Kanuni Kuu) unapatikana kupitia kitendo.
**Hoja Muhimu Kuhusu Kufikiwa kwa Mwenyezi Mkuu:** Watu huzingatia kufikiwa kwa Mwenyezi Mkuu kuwa kunatokezwa na kitendo, kama vile kufikiwa kwa vitu vya kidunia. Wanafikiri kwamba ikiwa juhudi nyingi zinahitajika kukutana na mtu mkubwa (mwenye cheo kikubwa), basi kukutana na Bwana wa ulimwengu usio na kikomo, Mwenyezi Mkuu, mtu atalazimika kufanya juhudi nyingi (maadui, nadhiri, n.k.). Kwa kweli, huu ndio makosa makubwa zaidi ya mtu anayetaka kujifunza.
Kuzaliwa kwa mwanadamu kuna uhusiano wa karibu na vitendo. Kwa hivyo, kuzaliwa kwa mwanadamu huitwa 'karmasaṅgī', ikimaanisha 'kushikamana na vitendo'—'rajasi pralayaṁ gatvā karmasaṅgiṣu jāyate' (Gītā 14.15). Hii ndiyo sababu mtu ana mwelekeo maalum kuelekea vitendo na anatamani kufikia vitu vinavyotamaniwa kwa vitendo pekee. Anapokuwa na bahati, kwa hakika anafikia vitu vya kidunia vinavyotamaniwa kupitia vitendo, jambo linaloimarisha dhana yake kwamba kila kitu kinapatikana na kinaweza kupatikana tu kwa kutenda kitendo. Yeye anashikilia dhana hiyo hiyo kuhusu Mwenyezi Mkuu na anajitahidi kumfikia Mwenyezi Mkuu mwenye ufahamu pia kwa vitendo visivyo na uhai pekee. Lakini ukweli ni kwamba kufikiwa kwa Mwenyezi Mkuu hakifanyiki kupitia vitendo. Mada hii inapaswa kueleweka kwa kina sana.
Kupitia vitendo, vitu vinavyoharibika (ulimwengu) hupatikana, wala si kitu kisichoharibika (Mwenyezi Mkuu); kwa sababu vitendo vyote vina uhusiano na vinavyoharibika tu (mwili, hisi, akili, n.k.), ilhali kufikiwa kwa Mwenyezi Mkuu hufanyika pale uhusiano kamili na vinavyoharibika unapokatizwa.
Kila kitendo kina mwanzo na mwisho; kwa hivyo, kitu kilichopatikana kama tunda la kitendo pia kinashikiliwa na uzalishaji na uharibifu. Kupitia vitendo, kitu hicho tu kinapatikana ambacho kiko mbali (kisichopatikana) kutokana na mtazamo wa nafasi, wakati, n.k. Kitu cha kidunia kipo katika nafasi moja, wakati mmoja, n.k., kinashikiliwa na uzalishaji na uharibifu, na kinabadilika kila wakati. Kwa hivyo, kufikiwa kwake kunawezekana kwa kitendo. Lakini Mwenyezi Mkuu ni kamili (aliyepatikana daima) katika nafasi zote, nyakati zote, vitu vyote, watu wote, n.k., na hana kabisa uzalishaji, uharibifu, na mabadiliko. Kwa hivyo, kufikiwa Kwake ni kujithibitisha mwenyewe, wala si kufikiwa kwa kitendo. Hii ndiyo sababu kufikiwa kwa vitu vya kidunia hakifanyiki kupitia kutafakari, ilhali katika kufikiwa kwa Mwenyezi Mkuu, kutafakari ndicho kikuu. Kupitia kutafakari, kitu hicho tu kinaweza kufikiwa ambacho kiko karibu zaidi. Kwa kweli, kufikiwa kwa Mwenyezi Mkuu hakifanyiki hata kupitia shughuli ya kutafakari. Umuhimu wa kumtafakari Mwenyezi Mkuu uko tu katika kusababisha kukataliwa kwa kutafakari kingine (kikidunia). Wakati kutafakari kidunia kinapokataliwa kabisa, uzoefu wa Mwenyezi Mkuu aliye kwisha patikana daima hufanyika.
Mwenyezi Mkuu aliyeenea kila mahali hayuko mbali na sisi hata kidogo, wala hawezi kuwa. Yeye yuko karibu sana hata kwa hali hiyo ya 'mimi' ambayo hatujizingatii sisi wenyewe kuwa mbali nayo. Hali ya 'mimi' ni ya kikomo (iliyolokolewa), lakini Mwenyezi Mkuu si wa kikomo. Ili kujionea Mwenyezi Mkuu aliye karibu sana, aliye kwisha patikana daima, kutumia mantiki na hoja zinazofanana na zile za kufikia vitu vya kidunia si chochote ila kujidanganya mwenyewe.
Kufikiwa kwa kitu cha kidunia hakifanyiki kwa tamaa tu; lakini kufikiwa kwa Mwenyezi Mkuu hufanyika kwa hamu kubwa tu. Katika kuamshwa kwa hamu hii kubwa, tu tamaa ya kufurahia na kukusanya vya kidunia ndiyo kizuizi; hakuna kizuizi kingine. Ikiwa hamu kubwa ya kumfikia Mwenyezi Mkuu itaamka sasa hivi, basi uzoefu wa Mwenyezi Mkuu ungefanyika sasa hivi.
Kusudi la maisha ya mwanadamu si kutenda kitendo na kufurahia tunda lake. Hamu kubwa ya kumfikia Mwenyezi Mkuu inaweza kuamka tu baada ya kukataa tamaa ya kufurahia na kukusanya vya kidunia, pale kusudi pekee cha mtu anayetaka kujifunza kwa maisha yote yote kinapokuwa—kumfikia Mwenyezi Mkuu. Mbali na kumfikia Mwenyezi Mkuu, hakuna kazi nyingine yoyote inayopaswa kuwa na umuhimu wowote. Kwa kweli, mbali na kumfikia Mwenyezi Mkuu, hakuna kusudi lingine la maisha ya mwanadamu. Hitaji ni tu kutambua kusudi au lengo hili na kulitimiza.
Hapa, ni lazima kuelewa tofauti kati ya 'kusudi' (uddeśya) na 'tamaa ya tunda' (phalechā). 'Kusudi' ni kufikia Kanuni Kuu ya milele, na 'tamaa ya tunda' ni kufikia vitu visivyodumu (vinavyoshikiliwa na uzalishaji-uharibifu). Kusudi hutimizwa, lakini tamaa ya tunda inapaswa kufutwa. Kutambua Nafsi na kumfikia Mungu—vyote viwili ni kusudi, wala si matunda. Kitendo kilichofanywa kwa ajili ya kufikia kusudi hakiitwi chenye kusukumwa na tamaa (sakāma). Kwa hivyo, vitendo vyote vya mtu asiye na tamaa (Karmayogī) hufanywa kwa kusudi, wala si kwa tamaa ya tunda.
Katika Karmayoga, vitendo vyema vilivyoagizwa na maandiko matakatifu hufanywa kwa kusudi la kukata uhusiano na vitendo (uvivu). Mtu anayesukumwa na tamaa hutenda kitendo kwa ajili yake mwenyewe kwa tamaa ya tunda, na Karmayogī hutenda kitendo (huduma) kwa ajili ya wengine kwa kukataa tamaa ya tunda. Kitendo chenyewe kinabadilika kuwa namna ya tunda. Kwa hivyo, tunda lina uhusiano na kitendo. Kusudi halina uhusiano na kitendo. Kwa kutenda kitendo kwa ajili ya maslahi ya wengine tu kwa mtazamo usio na tamaa, dhana kwamba 'Mwenyezi Mkuu yuko mbali' inatolewa.
**'lokasaṅgraham evāpi sampaśyan kartum arhasi'**—Neno 'loka' lina maana tatu: (1) Ulimwengu kama vile ulimwengu wa wanadamu, (2) Viumbe wanaoishi katika ulimwengu huo, na (3) Maandiko matakatifu (maandiko yote isipokuwa Veda). 'Lokasaṅgraha' ni uendeshaji wa shughuli zote (njia nzima ya maisha) kulingana na usawa wa ulimwengu wa wanadamu, viumbe wanaoishi ndani yake, na maandiko matakatifu.
Maana ya Lokasaṅgraha ni—kutenda kitendo bila kujitakia ili kuwaongoza watu kutoka kwenye kile kisicho kweli na kuelekea kile Kweli, ili kulinda usawa wa kidunia. Hii pia huitwa 'yajñārtha karma' (kitendo kwa ajili ya dhabihu) katika Gītā. Kuwaongoza watu kutoka kwenye kile kisicho kweli na kuelekea kile Kweli kupitia mwenendo na maneno yako ni huduma kubwa; kwa sababu wanapokabiliana na Kweli, watu hubadilika na kupata ukombozi.
Kutenda wajibu wako ili kuwaonyesha watu sio Lokasaṅgraha. Iwe mtu yeyote anaona au la, Lokasaṅgraha hufanyika kiatomati kwa kutenda majukumu yako husika (kulingana na varṇa, āśrama, mila, n.k.) kwa mujibu wa usawa wa kidunia.
Hakuna kitendo cha wajibu kidogo au kikubwa. Kitendo kidogo zaidi na kikubwa zaidi ni sawa wakati kikifanywa kwa kukizingatia tu kama wajibu (kwa roho ya utumishi). Kulingana na nchi, wakati, hali, nafasi, varṇa, āśrama, mila, n.k., kitendo chochote cha wajibu kinachokuja mbele yako, hicho hicho ndicho kikubwa. Kutokana na mtazamo wa asili na tunda la kitendo, kitendo huonekana kidogo au kikubwa, cha kutisha au chenye upole. Ukikataa tamaa ya tunda, vitendo vyote vinakuwa njia za kutimiza kusudi. Kwa hivyo, katika kukata uhusiano na uvivu, vitendo vyote, vidogo na vikubwa, ni sawa.
Hakuna maisha ya mtu yanaweza kuendeshwa bila msaada wa wengine. Mwili unapokelewa kutoka kwa wazazi, na ujuzi, uwezo, elimu, n.k., hunapokelewa kutoka kwa walimu. Chakula anachokula kinatengenezwa na wengine; nguo anazovaa zimetengenezwa na wengine; nyumba anayoishi imejengwa na wengine; barabara anayotembea imetengenezwa na wengine, n.k., n.k. Kwa hivyo, maisha ya kila mtu yanategemea wengine. Kwa hivyo, kila mtu ana deni kwa wengine, na ili kulipa deni hili, ni lazima kuwatumikia (kuwafaa) wengine bila kujitakia kulingana na uwezo wake. Kwa kutozingatia mwili unaodaiwa kuwa wake, n.k., vitu vyote vya kidunia kuwa vyake au kwa ajili yake hata kidogo, mtu hupata uhuru kutoka kwenye deni.
**Muunganisho:** Jinsi Lokasaṅgraha inavyofanyika kwa kutenda kitendo—Bwana anaelezea hii katika aya inayofuata.
★🔗
